Έναν νέο γεωπολιτικό σχεδιασμό για τη Μέση Ανατολή και την ευρύτερη περιοχή παρουσίασε ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, αποτυπώνοντας σε χάρτη τις συμμαχίες που επιδιώκει να διαμορφώσει η χώρα του.
Στον χάρτη, το Ισραήλ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα εμφανίζονται να συγκροτούν μια αποκαλούμενη «Συμμαχία του Εξαγώνου», με τη συμμετοχή ή τη φιλική στάση της Ελλάδας, της Αιθιοπίας και περιοχών της Ινδίας.
Ωστόσο, ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η παρουσία δυνάμεων στο Σουδάν, τη Λιβύη, την Υεμένη και τη Σομαλιλάνδη. Η χαρτογράφηση αυτή ενδέχεται να εντείνει τις ανησυχίες αραβικών κρατών για τις περιφερειακές επιδιώξεις του Ισραήλ και να δημιουργήσει ερωτήματα σχετικά με τις σχέσεις του με ένοπλες οργανώσεις και δυνάμεις που αμφισβητούν την εδαφική ακεραιότητα υφιστάμενων κρατών.
Ο χάρτης, ο οποίος φέρει το λογότυπο του γερμανικού Ινστιτούτου Φρίντριχ Έμπερτ, παρουσιάστηκε την Κυριακή, στο πλαίσιο της ανακοίνωσης ενός νέου ισραηλινού δόγματος ασφαλείας. Η στρατηγική αυτή δίνει έμφαση στα προληπτικά πλήγματα, στην ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος και στη δημιουργία ζωνών ασφαλείας κατά μήκος των ισραηλινών συνόρων.
Στο επίκεντρο το Σουδάν και οι κατηγορίες για γενοκτονία
Ιδιαίτερη σημασία έχει η απεικόνιση περιοχών του νοτιοδυτικού Σουδάν ως φιλικών προς το Ισραήλ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Στις συγκεκριμένες περιοχές κυριαρχούν οι παραστρατιωτικές Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης (RSF), οι οποίες βρίσκονται σε πολεμική αντιπαράθεση με τον σουδανικό στρατό.
Οι RSF, υπό την ηγεσία του Μοχάμεντ Χαμντάν Νταγκάλο, έχουν κατηγορηθεί ευρέως για μαζικές θηριωδίες και εγκλήματα γενοκτονίας στο Νταρφούρ. Παράλληλα, εκθέσεις ειδικών του ΟΗΕ και δημοσιογραφικές έρευνες έχουν καταγράψει στοιχεία για εκτεταμένη υποστήριξη της οργάνωσης από τα ΗΑΕ, τα οποία, ωστόσο, αρνούνται επισήμως ότι την ενισχύουν.
Η ένταξη των συγκεκριμένων περιοχών στον χάρτη του Νετανιάχου ενδέχεται να προκαλέσει αντιδράσεις, καθώς συνδέει τον ισραηλινο-εμιρατινό σχεδιασμό με μια ένοπλη δύναμη που βρίσκεται στο επίκεντρο σοβαρών καταγγελιών για εγκλήματα κατά του άμαχου πληθυσμού.
Η «Συμμαχία του Σουνιτικού Διαμαντιού» και η απουσία Αιγύπτου και Ιορδανίας
Εξίσου αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι η Αίγυπτος και η Ιορδανία, δύο αραβικές χώρες που διατηρούν επίσημες ειρηνευτικές σχέσεις με το Ισραήλ, δεν εμφανίζονται ως σύμμαχοί του στον χάρτη.
Αντίθετα, η Αίγυπτος εντάσσεται σε ένα διαφορετικό σχήμα, το οποίο ονομάζεται «Συμμαχία του Σουνιτικού Διαμαντιού» και περιλαμβάνει την Τουρκία, τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν. Η Ιορδανία, η οποία υπέγραψε συνθήκη ειρήνης με το Ισραήλ το 1994, παρουσιάζεται ως φιλικά προσκείμενη προς αυτή τη συμμαχία.
Η συγκεκριμένη απεικόνιση αναδεικνύει την αντίληψη του Ισραήλ για ένα σύνθετο περιφερειακό περιβάλλον, στο οποίο οι επίσημες διπλωματικές σχέσεις δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τις συμμαχίες που επιδιώκει να οικοδομήσει σε επίπεδο ασφάλειας.
Λιβύη, Υεμένη και Σομαλιλάνδη στο ισραηλινό σχέδιο
Στον χάρτη περιλαμβάνεται επίσης η ανατολική Λιβύη, η οποία ελέγχεται από δυνάμεις που συνδέονται με τον στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, και εμφανίζεται ως σύμμαχος του Ισραήλ.
Αντίστοιχα, ως φιλικά προσκείμενο προς το Ισραήλ και τα ΗΑΕ παρουσιάζεται το αποσχιστικό κίνημα της νότιας Υεμένης, το οποίο υποστηρίζεται από τα Εμιράτα. Το κίνημα, που αναδιοργανώθηκε το 2026 ως Μεταβατικό Συμβούλιο της Νότιας Αραβίας, επιδιώκει την πολιτική αυτονόμηση ή ανεξαρτησία του νότιου τμήματος της χώρας.
Στον ίδιο σχεδιασμό περιλαμβάνεται και η Σομαλιλάνδη, η αποσχισθείσα περιοχή της Σομαλίας, την οποία το Ισραήλ αναγνώρισε ως ανεξάρτητο κράτος νωρίτερα μέσα στο 2026, σύμφωνα με το δημοσίευμα. Παράλληλα, πληροφορίες από μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι το Ισραήλ και τα ΗΑΕ διευρύνουν τη στρατιωτική παρουσία τους στην περιοχή.
Οι κινήσεις αυτές συνδέονται με τη στρατηγική σημασία του Κέρατος της Αφρικής και της Ερυθράς Θάλασσας, θαλάσσιων περιοχών κρίσιμων για το διεθνές εμπόριο και την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών.
Το νέο δόγμα ασφαλείας του Νετανιάχου
Σύμφωνα με ανακοίνωση του γραφείου του Ισραηλινού πρωθυπουργού, ο πόλεμος που χαρακτηρίζεται από την ισραηλινή πλευρά ως «Πόλεμος της Λύτρωσης» κατέστησε αναγκαία την αναθεώρηση βασικών αρχών της εθνικής στρατηγικής ασφαλείας.
Το νέο δόγμα προβλέπει μεγαλύτερη έμφαση στην πρόληψη και την επιθετική δράση έναντι της απλής ανάσχεσης και άμυνας, συμπεριλαμβανομένων προληπτικών πληγμάτων για την εξουδετέρωση αναδυόμενων απειλών. Παράλληλα, δίνεται προτεραιότητα στην προστασία του εσωτερικού μετώπου και στην εδραίωση του Ισραήλ ως περιφερειακής δύναμης.
Η ανακοίνωση υπογραμμίζει επίσης ότι έχουν δημιουργηθεί ευκαιρίες για τη διαμόρφωση νέων συμμαχιών τόσο στη Μέση Ανατολή όσο και πέρα από αυτήν.
Ο χάρτης του Νετανιάχου αποτυπώνει, επομένως, μια αντίληψη ασφαλείας που εκτείνεται πολύ πέρα από τα άμεσα σύνορα του Ισραήλ, περιλαμβάνοντας τη Βόρεια Αφρική, την Αραβική Χερσόνησο και το Κέρας της Αφρικής. Παράλληλα, επαναβεβαιώνει την ισραηλινή αντίληψη για τον άξονα συνεργασίας μεταξύ του Ιράν, της Χεζμπολάχ και των Χούθι, τον οποίο η ισραηλινή πλευρά περιγράφει ως «Άξονα της Αντίστασης».
Η δημοσιοποίηση του χάρτη αναμένεται να τροφοδοτήσει τη συζήτηση για τις περιφερειακές ισορροπίες, τον ρόλο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και τις επιπτώσεις που μπορεί να έχουν οι νέες συμμαχίες στην κυριαρχία και την εδαφική συνοχή των κρατών της ευρύτερης περιοχής.