Ρωσία: «Τίτλοι τέλους» για τη Novaya Gazeta μετά από 33 χρόνια – «Μας σκότωσαν», λένε οι δημοσιογράφοι

 
Ρωσία: «Τίτλοι τέλους» για τη Novaya Gazeta μετά από 33 χρόνια – «Μας σκότωσαν», καταγγέλλουν οι δημοσιογράφοι

Πηγή Φωτογραφίας: Ramil Sitdikov/Reuters

Ενημερώθηκε: 11/11/26 - 17:40

Οριστικά τη λειτουργία της στη Ρωσία διέκοψε η ανεξάρτητη εφημερίδα Novaya Gazeta (Νοβάγια Γκαζέτα), έπειτα από περισσότερες από τρεις δεκαετίες δημοσιογραφικής παρουσίας και ανοιχτής κριτικής προς το Κρεμλίνο. Στις 9 Νοεμβρίου, οι εργαζόμενοι εγκατέλειψαν τα ιστορικά γραφεία της στο κέντρο της Μόσχας, καταγγέλλοντας ότι οι συνεχείς πιέσεις των ρωσικών αρχών, οι οικονομικοί αποκλεισμοί και οι περιορισμοί στη λειτουργία της κατέστησαν αδύνατη τη συνέχιση της έκδοσης. «Μας σκότωσαν», ανέφερε χαρακτηριστικά η συντακτική ομάδα στην αποχαιρετιστήρια ανακοίνωσή της.

Η απόφαση για τον τερματισμό της λειτουργίας είχε ανακοινωθεί στις 30 Οκτωβρίου. Λίγες ημέρες αργότερα, οι δημοσιογράφοι έκλεισαν τους υπολογιστές και τους διακομιστές της εφημερίδας, συγκέντρωσαν τα προσωπικά τους αντικείμενα και αποχώρησαν από τα γραφεία της οδού Ποταπόφσκι, που αποτελούσαν τη δημοσιογραφική τους έδρα επί 30 χρόνια.

Η Novaya Gazeta είχε ήδη αναστείλει την έντυπη έκδοσή της τον Μάρτιο του 2022, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, συνεχίζοντας ωστόσο τη δραστηριότητά της στο διαδίκτυο.

«Μας σκότωσαν»: Οι καταγγελίες για οικονομικό αποκλεισμό και πιέσεις

Στην αποχαιρετιστήρια ανακοίνωσή της, η εφημερίδα κατηγόρησε τις ρωσικές αρχές και τις υπηρεσίες ασφαλείας ότι οδήγησαν τη συντακτική ομάδα σε αναγκαστική διακοπή της δραστηριότητάς της.

Σύμφωνα με όσα κατήγγειλε, οι περιορισμοί δεν αφορούσαν μόνο την έκδοση και τη διανομή της εφημερίδας, αλλά επεκτάθηκαν σε κάθε πλευρά της λειτουργίας της.

Το σύστημα δωρεών από τους αναγνώστες έκλεισε, διαδικτυακοί πόροι αποκλείστηκαν, συμφωνίες εκτύπωσης διακόπηκαν και τράπεζες σταμάτησαν να συνεργάζονται μαζί της, επικαλούμενες εσωτερικούς κανονισμούς. Παράλληλα, οι εργαζόμενοι ενημερώθηκαν ότι έπρεπε να εγκαταλείψουν τα γραφεία τους.

«Οι εκλογές και τα αιρετά όργανα εξουσίας έχουν ουσιαστικά καταργηθεί, οι θεσμοί της κοινωνίας των πολιτών έχουν καταστραφεί, η ελευθερία της συνείδησης και η ανθρώπινη αξιοπρέπεια έχουν ποδοπατηθεί», ανέφερε η ανακοίνωση.

Η συντακτική ομάδα κατήγγειλε επίσης την επιρροή της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Ασφαλείας (FSB), υποστηρίζοντας ότι οι μηχανισμοί της καθορίζουν τη λειτουργία του ρωσικού κράτους.

Η τελευταία συντακτική σύσκεψη και οι έξι νεκροί συνεργάτες

Η αποχώρηση από τα γραφεία της Μόσχας συνοδεύτηκε από μια ιδιαίτερα φορτισμένη τελευταία συντακτική σύσκεψη, υπό τον αρχισυντάκτη Σεργκέι Σοκόλοφ.

Παρόντες ήταν εργαζόμενοι της εφημερίδας, δημοσιογράφοι άλλων μέσων και ο ιδρυτής και πρώην αρχισυντάκτης της, Ντμίτρι Μουράτοφ, ο οποίος τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης το 2021.

Καθώς οι εργαζόμενοι άδειαζαν τα γραφεία, κατέβασαν από τους τοίχους τα πορτρέτα έξι συνεργατών της Novaya Gazeta που έχασαν τη ζωή τους σε βίαιες επιθέσεις ή υπό ύποπτες συνθήκες.

Ανάμεσά τους ήταν η Άννα Πολιτκόφσκαγια, η ερευνητική δημοσιογράφος που δολοφονήθηκε στις 7 Οκτωβρίου 2006 μέσα στην πολυκατοικία της στη Μόσχα. Είχε γίνει διεθνώς γνωστή για την κάλυψη του πολέμου στην Τσετσενία και τις έρευνές της για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η εφημερίδα τιμά επίσης τη μνήμη των:

  • Ιγκόρ Ντομνίκοφ, ο οποίος πέθανε το 2000, δύο μήνες μετά τον άγριο ξυλοδαρμό του.
  • Γιούρι Στσεκότσιχιν, δημοσιογράφου και βουλευτή που ερευνούσε υποθέσεις διαφθοράς και οργανωμένου εγκλήματος. Πέθανε το 2003 από οξεία αλλεργική αντίδραση, με συναδέλφους του να εκφράζουν υποψίες δηλητηρίασης.
  • Αναστάσια Μπαμπούροβα, δημοσιογράφου που δολοφονήθηκε στη Μόσχα τον Ιανουάριο του 2009.
  • Στάνισλαβ Μάρκελοφ, δικηγόρου ανθρωπίνων δικαιωμάτων και συνεργάτη της εφημερίδας, ο οποίος δολοφονήθηκε μαζί με την Μπαμπούροβα.
  • Νατάλια Εστεμίροβα, δημοσιογράφου και ακτιβίστριας που απήχθη και δολοφονήθηκε στην Τσετσενία τον Ιούλιο του 2009.

Σύμφωνα με την Επιτροπή για την Προστασία των Δημοσιογράφων (CPJ), τουλάχιστον 60 δημοσιογράφοι έχουν δολοφονηθεί στη Ρωσία από το 1992 σε σχέση με την επαγγελματική τους δραστηριότητα, ενώ άλλες 24 δολοφονίες ενδέχεται να συνδέονται με τη δημοσιογραφική εργασία των θυμάτων.

Τουλάχιστον 40 από τις καταγεγραμμένες υποθέσεις αφορούν στοχευμένες δολοφονίες, με τη μεγάλη πλειονότητά τους να παραμένει χωρίς ουσιαστική απόδοση ευθυνών.

Μουράτοφ: «Τη χώρα τη διοικεί η FSB»

Ο Ντμίτρι Μουράτοφ περιέγραψε την καταστολή της ανεξάρτητης δημοσιογραφίας στη Ρωσία ως αποτέλεσμα μιας μακροχρόνιας διαδικασίας, η οποία είχε ξεκινήσει πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία.

«Αυτό συμβαίνει επειδή τη χώρα δεν τη διοικεί το κοινοβούλιο, ούτε οι τοπικές διοικήσεις ή οι κυβερνήτες, αλλά η FSB της Ρωσικής Ομοσπονδίας», δήλωσε.

Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, τον Φεβρουάριο του 2022, θεσπίστηκαν νόμοι που προβλέπουν ποινές φυλάκισης έως 15 ετών για τη διάδοση πληροφοριών σχετικά με τον ρωσικό στρατό τις οποίες οι αρχές χαρακτηρίζουν ψευδείς, καθώς και κυρώσεις για τη δημόσια «δυσφήμηση» των ενόπλων δυνάμεων.

Οι διατάξεις αυτές οδήγησαν πολλά ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης να διακόψουν τη λειτουργία τους ή να μεταφέρουν τη δραστηριότητά τους εκτός Ρωσίας.

Η Novaya Gazeta αντιμετώπισε επίσης περιορισμούς με τον χαρακτηρισμό της ως «ξένου πράκτορα», ενώ οι πιέσεις επεκτάθηκαν σε δημοσιογράφους και στελέχη της.

Τον Οκτώβριο, οι αρχές πραγματοποίησαν έρευνα στην κατοικία του αρχισυντάκτη Σεργκέι Σοκόλοφ και τον κάλεσαν για ανάκριση στο πλαίσιο υπόθεσης που αφορά τον δημοσιογράφο Όλεγκ Ρολντούγκιν.

Ο τελευταίος συνελήφθη με κατηγορίες για παράνομη συλλογή και διαχείριση προσωπικών δεδομένων και τέθηκε σε κατ' οίκον περιορισμό, αντιμετωπίζοντας το ενδεχόμενο πολυετούς φυλάκισης.

Ο Μουράτοφ είχε επίσης δεχθεί επίθεση με υγρό που περιείχε οξύ, με αποτέλεσμα να αντιμετωπίσει σοβαρά προβλήματα στην όρασή του.

Έκκληση για τερματισμό των επιθέσεων στην Ουκρανία

Κατά την τελευταία συνάντηση με τους εργαζομένους, ο Μουράτοφ κάλεσε τους δημοσιογράφους να συνεχίσουν να στηρίζουν όσους αντιτίθενται στον πόλεμο, να διεκδικούν την απελευθέρωση πολιτικών κρατουμένων και να ζητούν τον τερματισμό των ρωσικών επιθέσεων εναντίον ουκρανικών πόλεων.

«Το φως, η θέρμανση και το νερό στις πόλεις της Ουκρανίας μπορεί να σβηστούν από προσώπου Γης. Αυτές οι πόλεις θα χυθούν σε σακιά σαν σκόνη. Αυτή η τρέλα, αυτή η σφαγή πρέπει να σταματήσει», τόνισε.

Παράλληλα, ζήτησε τη δημιουργία ανθρωπιστικού διαδρόμου για την προστασία αμάχων σε χωριά της περιοχής του Ολέσκι.

Ο Μουράτοφ αποκάλυψε ακόμη ότι περισσότερα από 400.000 άρθρα της εφημερίδας έχουν αρχειοθετηθεί και επανεκδίδονται σε διάφορα σημεία του κόσμου, ώστε το δημοσιογραφικό έργο της να παραμείνει προσβάσιμο.

«Η Novaya Gazeta θα επιστρέψει» – Η αντίδραση του Κρεμλίνου

Παρά το οριστικό κλείσιμο των γραφείων στη Μόσχα, ο αρχισυντάκτης Σεργκέι Σοκόλοφ εξέφρασε την ελπίδα ότι η εφημερίδα θα μπορέσει να επαναλειτουργήσει στη Ρωσία.

«Θα συνεχίσουμε να ζούμε και είμαι βέβαιος ότι αυτή η χώρα, που περνά τόσο δύσκολες στιγμές, αργά ή γρήγορα θα συνέλθει. Μόλις εμφανιστούν τα πρώτα σημάδια αυτού, η Νοβάγια Γκαζέτα θα επιστρέψει στους αναγνώστες και τους συναδέλφους μας», ανέφερε.

Το κλείσιμο προκάλεσε αντιδράσεις από διεθνείς οργανώσεις, μεταξύ των οποίων οι Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα και η Διεθνής Αμνηστία, καθώς και από τον Ύπατο Αρμοστή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.

Από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ υποβάθμισε τη σημασία της εξέλιξης, δηλώνοντας ότι «ορισμένα μέσα ενημέρωσης παύουν να υπάρχουν και νέα παίρνουν τη θέση τους», περιγράφοντας το γεγονός ως «φυσική διαδικασία».

Από το 1993 έως το τελευταίο αντίο στη Μόσχα

Η Novaya Gazeta ιδρύθηκε το 1993, με οικονομική συνεισφορά του πρώην Σοβιετικού ηγέτη Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, ο οποίος διέθεσε μέρος των χρημάτων από το Νόμπελ Ειρήνης που είχε λάβει.

Στη διάρκεια της λειτουργίας της, η εφημερίδα απέκτησε διεθνή αναγνώριση για τις έρευνές της σχετικά με τη διαφθορά, την κατάχρηση εξουσίας, τους πολέμους στην Τσετσενία και τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Το 2021, ο Ντμίτρι Μουράτοφ μοιράστηκε το Νόμπελ Ειρήνης με τη δημοσιογράφο Μαρία Ρέσα από τις Φιλιππίνες, για την υπεράσπιση της ελευθερίας της έκφρασης.

Τρεις δεκαετίες μετά την ίδρυσή της, η εφημερίδα εγκατέλειψε τα γραφεία της στη Μόσχα, αφήνοντας πίσω της ένα μεγάλο δημοσιογραφικό αρχείο και τη μνήμη των συνεργατών της που έχασαν τη ζωή τους.

Στον τοίχο δίπλα στην πινακίδα με το όνομά της, μετά την αποχώρηση των εργαζομένων, εμφανίστηκε ένα λιτό σημείωμα:

«Εδώ ζούσε η Νοβάγια Γκαζέτα».

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS ΚΑΝΟΝΤΑΣ ΚΛΙΚ ΕΔΩ