Ελληνικός Σύνδεσμος Υποβρυχίων : Ετήσιο Μνημόσυνο για τους νεκρούς του πληρώματος του Υ/Β «ΤΡΙΤΩΝ» που βυθίστηκε στη διάρκεια του Β’ΠΠ στα ανοικτά του Καφηρέα

 
 Ετήσιο Μνημόσυνο για τους νεκρούς του πληρώματος του Υ/Β «ΤΡΙΤΩΝ» που βυθίστηκε στη διάρκεια του Β’ΠΠ στα ανοικτά του Καφηρέα

Πηγή Φωτογραφίας: Ελληνικός Σύνδεσμος Υποβρυχίων – Υπηρεσία Ιστορίας Ναυτικού

Ενημερώθηκε: 16/11/26 - 16:34

Του Λεωνίδα Σ. Μπλαβέρη

Το ετήσιο Μνημόσυνο για τους νεκρούς του πληρώματος του υποβρυχίου (Υ/Β) «ΤΡΙΤΩΝ» (Υ-5), που βυθίστηκε στη διάρκεια συμπλοκής με τους Γερμανούς, στις 16 Νοεμβρίου 1942, στ’ ανοικτά του Καφηρέα, πραγματοποιήθηκαν χθες στην Κάρυστο της Ευβοίας, όπου βρίσκεται και το σχετικό Μνημείο, μετά από πρωτοβουλία του δραστήριου Διοικητικού Συμβουλίου του Ελληνικού Συνδέσμου Υποβρυχίων (ΕΣΥ) και τη συνδρομή του τοπικού Δήμου Καρύστου.

Στην προαναφερθείσα τελετή παρέστησαν και κατέθεσαν στεφάνι ο Δήμαρχος Καρύστου κ. Ελευθέριος Ραβιόλος, ο σημερινός Κυβερνήτης του Υ/Β «ΝΗΡΕΥΣ» Πλωτάρχης Αριστείδης Βασιλάκης ΠΝ, ως εκπρόσωπος του Αρχηγού ΓΕΝ Αντιναυάρχου Δημητρίου – Ελευθερίου Κατάρα ΠΝ, ο επικεφαλής του Πυροσβεστικού Σταθμού Καρύστου και ο Πρόεδρος του ΕΣΥ Αντιναύαρχος ε.α. Παναγιώτης Ραδίτσας Π.Ν., ενώ παρέστησαν επίσης αντιπροσωπεία της ιστορικής Διοικήσεως Υποβρυχίων, μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του Δήμου Καρύστου, καθώς και πολλά μέλη του ΕΣΥ.

Μετά τον χαιρετισμό του Δημάρχου Καρύστου ακολούθησε ο Πρόεδρος του Ελληνικού Συνδέσμου Υποβρυχίων Αντιναύαρχος ε.α. Π. Ραδίτσας ΠΝ, ο οποίος αναφέρθηκε στο ιστορικό γεγονός της ημέρας, μία ομιλία, που λόγω των ιστορικών στοιχείων που παρατίθενται, παραθέτουμε σχεδόν αυτούσια:

«Στις 16 Νοεμβρίου 1942 λίγα μίλια βορειότερα από εδώ, στην έξοδο του στενού του Καφηρέα βυθίστηκε το υποβρύχιο ΤΡΙΤΩΝ (Υ-5). Σήμερα 84 χρόνια μετά βρισκόμαστε μπροστά στο Μνημείο για τους ηρωικούς νεκρούς του υποβρυχίου ΤΡΙΤΩΝ, που θα είναι εδώ για να θυμίζει την θυσία τους στον βωμό της πατρίδας και της ελευθερίας.

Ποιο ήταν όμως το Υ/Β ΤΡΙΤΩΝ και ποια η ιστορία του;

Το υποβρύχιο ΤΡΙΤΩΝ (Υ-5) υπήρξε ένα από τα έξι υποβρύχια του Ελληνικού Βασιλικού Ναυτικού κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου και του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Παραγγέλθηκε από την Ελληνική κυβέρνηση στη Γαλλία το 1927 μαζί με άλλα τρία όμοιου τύπου υποβρύχια, τα ΠΡΩΤΕΥΣ, ΝΗΡΕΥΣ και ΓΛΑΥΚΟΣ. Ναυπηγήθηκε μεταξύ 1927–1930 στα ναυπηγεία της Ναντ, καθελκύστηκε στις 4 Απριλίου 1928, παραλήφθηκε από το τότε Βασιλικό Ναυτικό την 1 Δεκεμβρίου 1930 με τον κωδικό "Y- 5".

Με την έναρξη του πολέμου το 1940, είχε ήδη συμπληρώσει το επιχειρησιακό όριο ζωής του, αυτό των 10 ετών.

Η παλαιότητα όμως του υποβρυχίου και τα όποια προβλήματά του δεν στάθηκαν εμπόδιο στο να αναλάβει άμεσα δράση. Εξετέλεσε 15 πολεμικές περιπολίες και αποστολές. Έξη στην Αδριατική με αποστολή την βύθιση Ιταλικών μεταγωγικών όπου στην έκτη περιπολία του στις 23 Μαρτίου του 1941 το εντόπισε εχθρική νηοπομπή και εξαπέλυσε 4 τορπίλες από απόσταση 750 μ. κατά του οπλιταγωγού CARNIA, το οποίο και βυθίστηκε λίγο αργότερα. Ακολούθησε καταδίωξη από ένα εκ των Ιταλικών συνοδών, από την οποία το ΤΡΙΤΩΝ διέφυγε αλώβητο παρά τις 17 βόμβες βάθους που έριξε το ιταλικό πλοίο.

Μετά την συνθηκολόγηση της Ελλάδος, και την απόφαση για αποδημία του συνόλου του Ελληνικού Στόλου, το ΤΡΙΤΩΝ απέπλευσε από τον ναύσταθμο Σαλαμίνος στις 17 Απριλίου 1941, και μέσω Κρήτης κατέπλευσε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου η οποία και αποτέλεσε αρχικά τη βάση των περαιτέρω επιχειρήσεων του ελληνικού στόλου. Στις επόμενες εννέα πολεμικές περιπολίες μετέφερε πλήθος πρακτόρων και πολεμικού υλικού σε διάφορα σημεία της Ελλάδας και βύθισε τρία μικρά εμπορικά πλοία που μετέφεραν εφόδια για τις ανάγκες των γερμανικών δυνάμεων κατοχής.

Η 15η πολεμική περιπολία του έμελλε να είναι και η τελευταία. Αξίζει λοιπόν να εστιαστούμε σε αυτήν για να κατανοήσουμε το ψυχικό σθένος, την αυταπάρνηση και τον ηρωισμό του πληρώματος του υποβρυχίου.

Στις 10 Νοεμβρίου 1942 και με Κυβερνήτη τον Υποπλοίαρχο Ε. Κοντογιάννη, απέπλευσε από το Πορτ Σάιντ. Αποστολή του ήταν η αποβίβαση ομάδας Ελλήνων πρακτόρων και 340 κιλών πολεμικού υλικού και εφοδίων σε κατάλληλη ακτή της Εύβοιας κοντά στην Κάρυστο και έπειτα την εκτέλεση πολεμικής περιπολίας στο κεντρικό Αιγαίο.

Στις 16 Νοεμβρίου το ΤΡΙΤΩΝ έφτασε νότια του στενού του Καφηρέα. Η τρικυμιώδης θάλασσα δεν επέτρεπε την ασφαλή αποβίβαση των Ελλήνων πρακτόρων και του πολύτιμου υλικού τους. Ο Κυβερνήτης αποφάσισε να την αναβάλει μέχρι να καλυτερεύσει ο καιρός. Κατά τις τέσσερεις το απόγευμα ευρισκόμενο σε περισκοπικό βάθος, εντόπισε ένα Ιταλικό υδροπλάνο να περιπολεί στην περιοχή και έλαβε βάθος 30 μέτρων. Μετά από 20 λεπτά ανέβηκε πάλι σε περισκοπικό βάθος. Ο Κυβερνήτης στην περισκοπική παρατήρηση εντόπισε δύο εμπορικά και τρία πολεμικά πλοία (ένα αντιτορπιλικό και δύο ανθυποβρυχιακά) κοντά στην Άνδρο κατευθυνόμενα βόρεια αποφάσισε να επιτεθεί. Στις 16:30 και από απόσταση 5.500 μ. το ΤΡΙΤΩΝ εξαπέλυσε μια τορπίλη κατά του ουραγού πλοίου η οποία όμως δεν βρήκε τον στόχο της.

Η εχθρική νηοπομπή συνέχισε τον πλου της προς βορρά αλλά ένα από τα γερμανικά ανθυποβρυχιακά, είχε ήδη εντοπίσει το ΤΡΙΤΩΝ και παρέμεινε στην περιοχή. Ξεκίνησε την πρώτη του επίθεση κατά του υποβρυχίου στις πέντε παρά είκοσι με 13 βόμβες βάθους ρυθμισμένες για βάθη 70-125 μ. Στις πέντε πραγματοποίησε δεύτερη επίθεση με 11 βόμβες βάθους. Και οι δύο αυτές επιθέσεις δεν κατάφεραν να προκαλέσουν καμία σημαντική βλάβη στο υποβρύχιο το οποίο συνέχισε να πλέει βόρεια με σκοπό να εξέλθει από το στενό του Καφηρέα. Μετά την δεύτερη επίθεση η ανθυποβρυχιακή συσκευή του γερμανικού πλοίου παρουσίασε βλάβη με αποτέλεσμα να μην είναι σε θέση να εντοπίσει το υποβρύχιο. Δυόμισι περίπου ώρες αργότερα μετά την πρώτη επίθεση, στις 19:35, η βλάβη της ανθυποβρυχιακής του συσκευής διορθώθηκε με αποτέλεσμα το γερμανικό πλοίο, να εντοπίσει και πάλι το ΤΡΙΤΩΝ σε απόσταση ενάμιση μιλίου και να κατευθυνθεί προς αυτό ακολουθώντας πορεία ζιγκ-ζαγκ, καταφέρνοντας να αποφύγει με τον τρόπο αυτό μια ακόμα τορπίλη που εξαπέλυσε εναντίον του το υποβρύχιο. Αμέσως μετά στις οκτώ και πέντε ακολούθησε η τρίτη επίθεση με 13 βόμβες βάθους οι οποίες πέφτοντας εγγύτερα κατάφεραν να προκαλέσουν σοβαρές ζημιές στο ΤΡΙΤΩΝ. Χάλασε η γυροπυξίδα, έσβησαν όλα τα φώτα στο υποβρύχιο, αχρηστεύθηκαν τα υδρόφωνα και σημειώθηκε διαρροή στις εξωτερικές δεξαμενές πετρελαίου. Το υποβρύχιο είχε δεχτεί γερό χτύπημα, όμως τίποτα δεν είχε τελειώσει. Οι άνδρες του ΤΡΙΤΩΝ έφτιαξαν την γυροπυξίδα, αποκατέστησαν τον φωτισμό στο υποβρύχιο αλλά δεν ήταν δυνατόν να επισκευαστούν τα υδρόφωνα.

Έτσι το υποβρύχιο χωρίς υδρόφωνα και χωρίς, για αυτό το λόγο, να γνωρίζει την θέση του διώκτη του συνέχισε την προσπάθεια να διαφύγει. Η προσπάθεια του αυτή όμως έπεφτε στο κενό γιατί η θέση του προδίδονταν από τις κηλίδες πετρελαίου που αναδύονταν στην επιφάνεια, από τα ρήγματα που είχαν προκληθεί στις εξωτερικές δεξαμενές καυσίμων του υποβρυχίου από τις βόμβες βάθους. Στις οκτώ και μισή το ανθυποβρυχιακό ξεκίνησε την τέταρτη επίθεση του ρίχνοντας άλλες 12 βόμβες βάθους, σχεδόν πάνω από το υποβρύχιο, οι οποίες του προκάλεσαν νέες σοβαρές και καίριες ζημιές, με αποτέλεσμα να μην έχει πλέον δυνατότητα χειρισμού.

Ανάμεσα σε άλλα δυσλειτουργούσαν τα πρυμναία πηδάλια βάθους και το πηδάλιο διευθύνσεως, τα βαθύμετρα, οι αντλίες, η γυροσκοπική πυξίδα και χαλάρωσαν οι σφιγκτήρες των καθόδων. Στις 21:00 το ΤΡΙΤΩΝ ανέρχεται σε περισκοπικό βάθος με σκοπό να προσανατολισθεί. Τη στιγμή αυτή εντοπίζει το ανθυποβρυχιακό σε απόσταση 400 μέτρων και ο Κυβερνήτης διατάσσει βολή τορπίλης. Το γερμανικό πλοίο την αντιλαμβάνεται και χειρίζοντας κατάλληλα την αποφεύγει κατευθυνόμενο προς το ΤΡΙΤΩΝ. Το υποβρύχιο καταδύθηκε τότε και πάλι σε βάθος 30 μέτρων όπου δέχτηκε μια ακόμα επίθεση την πέμπτη, με 9 βόμβες βάθους.

Από την επίθεση αυτή αχρηστεύθηκε ο δεξιός κινητήρας του υποβρυχίου, κατέπεσε ο άξονας της αριστερής μηχανής, έσπασαν οι κοχλίες στήριξης των μηχανών, σφηνώθηκαν τα πρυμναία πηδάλια βάθους και άρχισε να εκλύεται χλώριο από τις βρεγμένες από τις συνεχείς διαρροές συστοιχίες και τελικά έπαψε να έχει δυνατότητα πρόωσης.

Φανταστείτε, 58 βόμβες βάθους συνολικά, πεντέμισι ώρες υπό συνεχή καταδίωξη με πολλαπλές και σοβαρές βλάβες στο υλικό όπως αναφέρθηκαν πιο πάνω. Για τον Κυβερνήτη του ΤΡΙΤΩΝ στη δυσμενή αυτή θέση υπήρχαν δυο επιλογές: Να αναδυθεί και να παραδοθεί αμαχητί ή να αναδυθεί και να πολεμήσει. Προτίμησε τη δεύτερη. Είναι θαυμαστό το τι, θάρρος, αυταπάρνηση, και ψυχικά αποθέματα υπήρχαν σε αυτούς τους ανθρώπους.

Έτσι στις δέκα το βράδυ, πεντέμισι εφιαλτικές ώρες μετά την πρώτη επίθεση, ο Κυβερνήτης του ΤΡΙΤΩΝ, Υποπλοίαρχος Ε. Κοντογιάννης, διέταξε ανάδυση και «εξόρμηση δια πυροβόλου» κατά του ανθυποβρυχιακού. Φτάνοντας στην επιφάνεια άνοιξε ο ίδιος την καταπακτή του πυργίσκου και βγήκε πρώτος με το περίστροφο στο χέρι. Με το άνοιγμα της καταπακτής όμως άρχισε να μπαίνει νερό από την ανοικτή κάθοδο και προς στιγμή οι άντρες που ακολουθούσαν έκλεισαν το πώμα της καθόδου.

Ο Κυβερνήτης, μόνος έξω από το σκάφος, άδειασε το περίστροφο του πυροβολώντας κατά του γερμανικού πλοίου που πλησίαζε με ταχύτητα και προσπάθησε να φθάσει στο πολυβόλο για να ρίξει και με αυτό. Το ανθυποβρυχιακό σάρωσε το ΤΡΙΤΩΝ με τα πυροβόλα και τα πολυβόλα του, εμβολίζοντας το ταυτόχρονα από τη δεξιά του πλευρά. Ο Κυβερνήτης από τον κλονισμό έπεσε στη θάλασσα, ενώ η ομοχειρία του πυροβόλου, η οποία είχε εν τω μεταξύ εξέλθει στο κατάστρωμα, άνοιξε πυρ με το πυροβόλο και τα πολυβόλα του υποβρυχίου ενάντια στο γερμανικό πλοίο. Κάνοντας ανάποδα το γερμανικό, η απόσταση ανάμεσα στα δυο σκάφη αυξήθηκε στα 40 με 80 μέτρα ενώ ταυτόχρονα έβαλε με όλα τα όπλα του κατά του ΤΡΙΤΩΝΑ. Ο πυργίσκος του υποβρυχίου ήταν διάτρητος και φλεγόταν. Στις δέκα και τέταρτο το γερμανικό πλοίο βάλλοντας συνεχώς με όλα του τα όπλα κατευθύνθηκε και πάλι με μεγάλη ταχύτητα προς το υποβρύχιο, εμβολίζοντάς το για μια ακόμα φορά. Μετά από αυτόν τον εμβολισμό και την μεγάλη διαρροή στο εσωτερικό του, άρχισε η εγκατάλειψη του υποβρυχίου. Από τους επιζώντες του πληρώματος 30 αιχμαλωτίστηκαν, πολλοί από αυτούς τραυματισμένοι, συμπεριλαμβανομένου και του Κυβερνήτου Υποπλοίαρχου Κοντογιάννη.

Όλα τα μέλη της ομοχειρίας του πυροβόλου και των πολυβόλων σκοτώθηκαν, μαζί τους και ο Ύπαρχος του ΤΡΙΤΩΝ, Υποπλοίαρχος Αντώνιος Δανιόλος. Ο Ανθυποπλοίαρχος Χρήστος Σολιώτης, ο οποίος είχε παραμείνει τελευταίος στο εσωτερικό του υποβρύχιου, αφού άνοιξε όλα τα εξαεριστικά των θαλασσερμάτων για να βυθιστεί γρηγορότερα για να μην πέσει στα χέρια του εχθρού, πήδηξε στη θάλασσα με πρόθεση να κολυμπήσει προς την Εύβοια ώστε να διαφύγει την σύλληψη. Κολυμπώντας συνάντησε πρώτα τον Δίοπο Κυβέλο που τραυματισμένος πάλευε με τα κύματα χωρίς σωσίβιο και του έδωσε το δικό του, ενώ λίγο πιο πέρα συνάντησε τον Υποκελευστή Δ. Κακανδρή που είχε χάσει κατά τη διάρκεια της μάχης το ένα του πόδι και παρέμενε με δυσκολία στην επιφάνεια. Αποφάσισε να παραμείνει κοντά του και τον βοήθησε να παραμείνει στην επιφάνεια μέχρι να συλλεχθούν από λέμβο του γερμανικού ανθυποβρυχιακού.

Προτίμησε δηλαδή να αιχμαλωτισθεί για να τον σώσει παρά να τον αφήσει και να διαφύγει κολυμπώντας. Στις δέκα και μισή το ΤΡΙΤΩΝ, έχοντας πάρει μεγάλη κλίση από τη συνεχή εισροή υδάτων, βυθίστηκε παίρνοντας μαζί του τις σωρούς των 24 νεκρών του, μεταξύ των οποίων τρεις από τους Έλληνες κομάντο και οι δύο Βρετανοί σύνδεσμοι. Το γερμανικό πλοίο κατέβασε βάρκες για περισυλλογή των ναυαγών. Είκοσι οκτώ μέλη του πληρώματος και δύο από την ομάδα κομμάντο συνελήφθησαν και ως αιχμάλωτοι μεταφέρθηκαν στο στρατόπεδο ναυτικών αιχμαλώτων «MARLANG», κοντά στη Βρέμη, όπου και παρέμειναν μέχρι την απελευθέρωση τους από τον συμμαχικό στρατό στις 28 Απριλίου 1945.

Δύο μόνο από το πλήρωμά του, ο Αρχικελευστής ηλεκτρολόγος Νικόλαος Μαρουλάς και ο Δίοπος ηλεκτρολόγος Δημήτριος Παπαδημητρίου διέφυγαν κολυμπώντας προς την Εύβοια όπου βρήκαν καταφύγιο στο χωριό Θυμιανή διαφεύγοντας στη συνέχεια προς τη Μέση Ανατολή, απ’ όπου συνέχισαν τον αγώνα και πάλι ως πλήρωμα των υποβρυχίων μας.

Λίγο πριν να χαθεί κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας το λαβωμένο υποβρύχιο, ένας Γερμανός ναύτης από μια βάρκα που είχε κατεβάσει το ανθυποβρυχιακό για περισυλλογή των ναυαγών, αφαίρεσε την Ελληνική σημαία που κυμάτιζε ακόμα περήφανα στον ιστό του αν και χτυπημένη από πάμπολλες σφαίρες και την παρέδωσε στον Κυβερνήτη του, Υποπλοίαρχο Κλέϊνερ.

Τριάντα χρόνια αργότερα από την βύθισή του, στις 20 Σεπτεμβρίου 1972, κατά την τελετή παραλαβής του νέου μας υποβρυχίου ΤΡΙΤΩΝ S-112, (το οποίο είναι ακόμα σε ενεργό υπηρεσία), στο Κίελο της τότε Δυτικής Γερμανίας, εμφανίστηκε ένας ηλικιωμένος κύριος, στάθηκε προσοχή μπροστά στον πρώτο Κυβερνήτη του νέου υποβρυχίου μας, Πλωτάρχη (τότε) Ιωάννη Μανιάτη και του είπε: «Αυτή η σημαία σας ανήκει. Ήταν του δικού σας υποβρυχίου του 2ου ΠΠ με το ίδιο όνομα» και του παρέδωσε την σημαία που είχε αφαιρεθεί από το βυθιζόμενο υποβρύχιο. Αυτή η Σημαία αποτελεί ιερό κειμήλιο για όλους τους υποβρύχιους και φυλάσσεται από τότε στο γραφείο του Διοικητού Υποβρυχίων.

Αυτή είναι η ιστορία του υποβρυχίου ΤΡΙΤΩΝ (Υ-5) και αυτό ήταν το τέλος των 24 μελών του ηρωικού του πληρώματος. Για αυτούς έγινε αυτό το μνημείο για απόδοση της τιμής και του σεβασμού που τους ανήκει και τους αξίζει. Ήταν άνθρωποι απλοί, καθημερινοί, που αγαπούσαν την Πατρίδα, την ιστορία της, τα ήθη και τα έθιμα της φυλής μας. Έπραξαν το καθήκον τους, πιστοί στον όρκο που έδωσαν, υπερασπιζόμενοι αξίες και ιδανικά και έδωσαν στην πατρίδα, το πολυτιμότερο δώρο του θεού προς τον άνθρωπο, την ζωή τους. Πράξη σαν αυτή, να πεθάνεις δηλαδή για την πατρίδα, χωρίς στιγμή να σκεφτείς, τι χάνεις ή τι αφήνεις πίσω σου, είναι πράξη ηρωισμού. Τα ονόματά τους αποτυπώθηκαν σε κάποιες από τις πάμπολλες χρυσές σελίδες της ιστορίας της Ελλάδος και του Πολεμικού μας Ναυτικού. Χαράχθηκαν στο λιτό αυτό μνημείο. Δεν θα πρέπει όμως να τους θυμόμαστε ευκαιριακά, αλλά θα πρέπει να τους θυμόμαστε και κυρίως να τους τιμούμε πάντα, γιατί χάρη σ΄ αυτούς, αλλά και σε άλλους σαν αυτούς, σήμερα υπάρχουμε και ζούμε ελεύθεροι.

Κυρίες και Κύριοι,

Η ελευθερία απαιτεί θυσίες. Η υπέρτατη θυσία των ανδρών αυτών στον βωμό της ελευθερίας και της ανεξαρτησίας της πατρίδας, θα αποτελεί παντοτινά παράδειγμα για όλους μας. Αιωνία τους η μνήμη».

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS ΚΑΝΟΝΤΑΣ ΚΛΙΚ ΕΔΩ