Νέα δεδομένα στον άξονα ασφαλείας μεταξύ Άγκυρας και Ντόχας εισάγει η πρόσφατη αμυντική συμφωνία Τουρκίας – Κατάρ, η οποία προβλέπει την παροχή στρατιωτικής βοήθειας εάν κάποιο από τα δύο κράτη δεχθεί ένοπλη επίθεση από τρίτη δύναμη.
Όπως έσπευσε ωστόσο να αποσαφηνίσει το τουρκικό υπουργείο Εθνικής Άμυνας, η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής δεν λειτουργεί αυτόματα, αλλά προϋποθέτει τόσο το επίσημο αίτημα της πληττόμενης πλευράς όσο και την πολιτική συναίνεση των δύο κυβερνήσεων.
Ο μηχανισμός ενεργοποίησης και το νομικό πλαίσιο
Η συμφωνία επισφραγίστηκε στην Κωνσταντινούπολη στις 13 Νοεμβρίου από τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τον εμίρη του Κατάρ, σεΐχη Ταμίμ μπιν Χαμάντ αλ Θάνι, οι οποίοι διακήρυξαν την πρόθεσή τους να διαμορφώσουν ενιαίο μέτωπο απέναντι σε εξωτερικές απειλές.
Σύμφωνα με την ενημέρωση της Άγκυρας, η εξέταση οποιουδήποτε αιτήματος βοήθειας θα εδράζεται στο άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, το οποίο κατοχυρώνει το δικαίωμα στην ατομική και συλλογική νόμιμη άμυνα.
Την τελική ευθύνη για την ενεργοποίηση του μηχανισμού, καθώς και για τον καταμερισμό των οικονομικών βαρών των κοινών επιχειρήσεων, θα έχει ένα Ανώτατο Στρατηγικό Συμβούλιο. Στο όργανο αυτό θα συμμετέχουν οι υπουργοί Εξωτερικών και Άμυνας των δύο χωρών (ή εξουσιοδοτημένοι εκπρόσωποί τους), οι οποίοι θα αποφασίζουν αποκλειστικά στη βάση της ομοφωνίας.
Εμβάθυνση στη συνεργασία και ρήτρα ΝΑΤΟ
Πέραν της διαχείρισης κρίσεων, το νέο σύμφωνο έρχεται να κουμπώσει πάνω στην υφιστάμενη κοινή στρατιωτική διοίκηση που λειτουργεί ήδη στο Κατάρ βάσει παλαιότερων διακρατικών ρυθμίσεων.
Ειδικότερα, δίνεται έμφαση στη διεύρυνση των κοινών στρατιωτικών γυμνασίων, στην εκπαίδευση και ανταλλαγή στελεχών, στη βελτίωση της επιχειρησιακής διαλειτουργικότητας, καθώς και στη συμπαραγωγή οπλικών συστημάτων και την ανάπτυξη αμυντικής τεχνολογίας.
Από την πλευρά της Ντόχα, ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Μάτζεντ αλ Ανσάρι, χαρακτήρισε στις 17 Νοεμβρίου τη συμφωνία ως μέρος της ευρύτερης στρατηγικής του εμιράτου για την αναβάθμιση της αποτρεπτικής του ισχύος και των διεθνών του συμμαχιών.
Τέλος, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας υπογράμμισε ότι το κείμενο —το οποίο έχει δεκαετή διάρκεια ισχύος με προοπτική ανανέωσης ανά πενταετία, αν και δεν έχει προσδιοριστεί ακόμη η ακριβής ημερομηνία έναρξής του— δεν επηρεάζει στο ελάχιστο τις θεσμικές δεσμεύσεις της Τουρκίας στο πλαίσιο της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας.