Σε μια κρίσιμη καμπή για την ενεργειακή αρχιτεκτονική της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, η Ουάσιγκτον, η Κομισιόν και η Αθήνα αναζητούν τη «χρυσή τομή» που θα μετατρέψει τον Κάθετο Διάδρομο (Vertical Corridor) από ένα πολιτικό όραμα σε μια εμπορικά βιώσιμη πραγματικότητα.
Παρά την ισχυρή πολιτική βούληση για την πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο έως το φθινόπωρο του 2027, το εγχείρημα βρίσκεται αντιμέτωπο με τον σκληρό ρεαλισμό των αριθμών και του κόστους.
Το Ραντεβού της 24ης Φεβρουαρίου: Πίεση για Μακροχρόνιες Δεσμεύσεις
Η ατζέντα της συνάντησης στον Λευκό Οίκο στις 24 Φεβρουαρίου αναμένεται να είναι «καυτή». Υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι θα εστιάσουν σε δύο άξονες:
- Μακροχρόνια Συμβόλαια: Οι ΗΠΑ πιέζουν για δεσμεύσεις που θα εξασφαλίσουν τη βιωσιμότητα των γιγαντιαίων επενδύσεών τους στο LNG.
- Χρηματοδοτική Στήριξη από την Ε.Ε.: Ζητείται από την Κομισιόν να παρακάμψει τις «πράσινες» επιφυλάξεις της και να επιδοτήσει υποδομές φυσικού αερίου, αναγνωρίζοντας τη σημασία τους για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Η Σκληρή Αλήθεια των Αριθμών
Αυτή τη στιγμή, ο Κάθετος Διάδρομος θεωρείται η λιγότερο ανταγωνιστική επιλογή όσον αφορά το κόστος μεταφοράς προς την Ουκρανία. Τα στοιχεία της αγοράς είναι αποκαλυπτικά:
Πολωνικός Διάδρομος: 4,1 €/MWh
Κροατία (μέσω Ουγγαρίας): 5,1 €/MWh
Ρεβυθούσα (Ελλάδα): 11,9 €/MWh
Αλεξανδρούπολη (FSRU): 15,1 €/MWh
Με το κόστος μέσω Ελλάδας να είναι σχεδόν τριπλάσιο από το πολωνικό, ο Διάδρομος λειτουργεί προς το παρόν «με τις σταγόνες». Ωστόσο, η Ουάσιγκτον, μέσω του ειδικού απεσταλμένου Τζόσουα Βόλτζ, ξεκαθαρίζει πως στόχος είναι να περάσουμε στην «πλημμύρα» αερίου, υπογραμμίζοντας ότι το έργο δεν είναι φιλανθρωπία, αλλά απαιτεί εμπορικό ρεαλισμό.
Η Ουκρανία ως «Ενεργειακή Μπαταρία» της Ευρώπης
Το στρατηγικό βάθος του Κάθετου Διαδρόμου συνδέεται άρρηκτα με τις τεράστιες αποθήκες της Ουκρανίας. Αυτές αντιπροσωπεύουν το 30% της αποθηκευτικής ικανότητας της Ευρώπης (περίπου 30 bcm). Η απεξάρτηση από τη Ρωσία θα αφήσει ένα κενό της τάξης των 20 bcm στην περιοχή, το οποίο οι υφιστάμενες οδεύσεις δεν επαρκούν να καλύψουν. Σε αυτό το σημείο, ο Κάθετος Διάδρομος παύει να είναι μια «ακριβή επιλογή» και καθίσταται αναγκαία συμπληρωματική υποδομή για τη σταθερότητα της Ουγγαρίας, της Σλοβακίας και της ευρύτερης βαλκανικής αγοράς.
Οι Προκλήσεις του 2028: Η «Βουτιά» των Τιμών
Η άσκηση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη αν επιβεβαιωθούν οι προβλέψεις για κατακρήμνιση των τιμών του LNG από τα 30 €/MWh σήμερα στα 8-12 €/MWh το 2028-2029. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον χαμηλών τιμών, τα υψηλά τέλη διέλευσης και η έλλειψη μακροχρόνιων συμβάσεων (σε μια αγορά που πλέον κυριαρχείται από το spot εμπόριο) καθιστούν το εγχείρημα εξαιρετικά ευάλωτο.
Σύνοψη: Ο Κάθετος Διάδρομος αποτελεί το ενεργειακό «οχυρό» της Δύσης απέναντι στη ρωσική επιρροή. Για να πετύχει όμως, πρέπει να κερδίσει τη μάχη της ανταγωνιστικότητας, κάτι που απαιτεί είτε γενναίες μειώσεις τελών από τους Διαχειριστές, είτε πολιτικά καθοδηγούμενη χρηματοδότηση από τις Βρυξέλλες.