Σε περαιτέρω εμβάθυνση της στρατηγικής συνεργασίας Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών σε άμυνα, ασφάλεια και ενέργεια κατέληξαν οι σημερινές επαφές του Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, στο πλαίσιο του 6ου Στρατηγικού Διαλόγου των δύο χωρών.
Οι κοινές δηλώσεις των δύο υπουργών Εξωτερικών ανέδειξαν τη διεύρυνση της συνεργασίας σε μια σειρά τομέων, με σημαντικότερες νέες εξελίξεις το μνημόνιο για την αντιτρομοκρατία και την ανταλλαγή πληροφοριών, τη συνεργασία των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων με την Εθνοφρουρά της Φλόριντα και την περαιτέρω ενίσχυση της ενεργειακής συνεργασίας.
Παράλληλα, ιδιαίτερη βαρύτητα απέκτησε η δήλωση του Γιώργου Γεραπετρίτη ότι η Ελλάδα είναι έτοιμη, υπό προϋποθέσεις, να συνεργαστεί με τις ΗΠΑ για την παροχή ναυτικής βοήθειας στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ.
Γεραπετρίτης: Έτοιμη η Ελλάδα για ναυτική βοήθεια στο Ορμούζ υπό προϋποθέσεις
Αναφερόμενος στην κρίση στα Στενά του Ορμούζ, ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών δήλωσε ότι η Αθήνα είναι έτοιμη, εφόσον καταστεί αναγκαίο, να συνεργαστεί με την Ουάσιγκτον για την παροχή ναυτικής βοήθειας στην περιοχή, θέτοντας ωστόσο ως προϋποθέσεις να το επιτρέψουν οι συνθήκες και να υπάρξει βιώσιμη ειρηνευτική διαδικασία.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης συνέδεσε το ελληνικό ενδιαφέρον για την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών όχι μόνο με τη θέση της χώρας στη διεθνή ναυτιλία, αλλά και με την προστασία της εφοδιαστικής αλυσίδας και της ενεργειακής ασφάλειας.
Παράλληλα, χαρακτήρισε τις επιχειρήσεις που πραγματοποιούνται στην Ερυθρά Θάλασσα, στη Μεσόγειο και στον Ινδικό Ωκεανό «συμπληρωματικές των αμερικανικών πρωτοβουλιών», επισημαίνοντας ιδιαίτερα τον ρόλο της Ελλάδας στην Ερυθρά Θάλασσα.
Νέο μνημόνιο για αντιτρομοκρατία και ανταλλαγή πληροφοριών
Ένα από τα συγκεκριμένα αποτελέσματα των σημερινών επαφών ήταν η ανακοίνωση νέου μνημονίου συνεργασίας Ελλάδας–ΗΠΑ στον τομέα της ασφάλειας.
Ο Μάρκο Ρούμπιο ανακοίνωσε την εγκαθίδρυση κοινού προγράμματος για την ενίσχυση της ανταλλαγής αντιτρομοκρατικών πληροφοριών μεταξύ των αρχών επιβολής του νόμου των δύο χωρών.
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών συνέδεσε την πρωτοβουλία με την αντιμετώπιση κοινών απειλών, αναφερόμενος μεταξύ άλλων στην τρομοκρατία, το διεθνές έγκλημα, την παράνομη μετανάστευση και την εμπορία ανθρώπων.
Ρούμπιο: «Απαραίτητος σύμμαχος» και «πυλώνας σταθερότητας» η Ελλάδα
Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας χαρακτήρισε την Ελλάδα «απαραίτητο σύμμαχο» στο ΝΑΤΟ και «πυλώνα σταθερότητας» στην περιοχή, τονίζοντας ότι η ελληνοαμερικανική συνεργασία εκτείνεται πλέον από την άμυνα και την ασφάλεια έως την ενέργεια, τις επενδύσεις, το εμπόριο και τις αναδυόμενες τεχνολογίες.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στον ρόλο της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή ασφάλεια, υποστηρίζοντας ότι η Αθήνα αναλαμβάνει μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για την άμυνα της ηπείρου.
Από την πλευρά του, ο Γιώργος Γεραπετρίτης υπογράμμισε ότι ο Στρατηγικός Διάλογος έχει εξελιχθεί σε σταθερό θεσμό που αποτυπώνει το επίπεδο των ελληνοαμερικανικών σχέσεων, σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αστάθειας.
Σούδα, Αλεξανδρούπολη, F-16 Viper και F-35
Σημαντικό μέρος των συνομιλιών αφορούσε την αμυντική συνεργασία.
Ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών χαρακτήρισε τη Συμφωνία Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας βασικό πυλώνα των διμερών σχέσεων και αναφέρθηκε ειδικά στη Σούδα και την Αλεξανδρούπολη ως σημεία που αναδεικνύουν τον ρόλο της Ελλάδας στην περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφαλείας και στη στρατηγική παρουσία των Ηνωμένων Πολιτειών.
Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε την αναβάθμιση των ελληνικών F-16 στην έκδοση Viper και τη μελλοντική ένταξη των F-35 στην Πολεμική Αεροπορία, σημειώνοντας ότι ενισχύουν τόσο την ελληνική άμυνα όσο και την αμυντική συνεργασία των δύο χωρών.
Συνεργασία με την Εθνοφρουρά της Φλόριντα
Στο αμυντικό σκέλος του Στρατηγικού Διαλόγου εντάσσεται και η Επιστολή Προθέσεων για συνεργασία μεταξύ των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και της Εθνοφρουράς της Φλόριντα.
Η συνεργασία προβλέπεται να επικεντρωθεί, μεταξύ άλλων, στην ανταλλαγή τεχνογνωσίας, στις κοινές ασκήσεις και στην ενίσχυση της επικοινωνίας μεταξύ των δύο πλευρών, στο πλαίσιο και της μεταρρύθμισης των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Στο επίκεντρο ο Κάθετος Διάδρομος και το αμερικανικό LNG
Κεντρικό κεφάλαιο του 6ου Στρατηγικού Διαλόγου αποτέλεσε η ενέργεια.
Ο Μάρκο Ρούμπιο υπογράμμισε ότι η ενεργειακή σχέση των δύο χωρών βρίσκεται σε νέα επίπεδα, με αιχμή τον Κάθετο Διάδρομο και την επέκτασή του, συνδέοντας το έργο με την ανάδειξη της Ελλάδας σε ασφαλή ενεργειακό κόμβο και με την αύξηση των εξαγωγών αμερικανικού LNG προς την Ευρώπη.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης αναφέρθηκε στην ενισχυμένη παρουσία αμερικανικών ενεργειακών εταιρειών στην Ελλάδα, ιδιαίτερα στις έρευνες για υποθαλάσσια κοιτάσματα υδρογονανθράκων, καθώς και στις αμερικανικές επενδύσεις σε τομείς όπως η υψηλή τεχνολογία και τα ναυπηγεία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η απάντηση του Ρούμπιο σε ερώτηση για τα ενεργειακά έργα στην Ανατολική Μεσόγειο, μεταξύ των οποίων η δραστηριότητα της Chevron νοτίως της Κρήτης και οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις με Κύπρο, Αίγυπτο και Ισραήλ.
Ο Αμερικανός υπουργός δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θέλουν να επιτύχουν τα συγκεκριμένα έργα και επανέλαβε τη δέσμευση της Ουάσιγκτον στην ενεργειακή ασφάλεια και στην εταιρική σχέση με την Ελλάδα, απέφυγε όμως να υπεισέλθει δημοσίως σε ζητήματα που αφορούν άλλες χώρες, χαρακτηρίζοντάς τα ευαίσθητα και σημειώνοντας ότι είναι προτιμότερο να αντιμετωπίζονται μέσω της διπλωματίας.
Ισραήλ, Γάζα και Μέση Ανατολή
Στη συζήτηση Γεραπετρίτη–Ρούμπιο βρέθηκαν επίσης το Ισραήλ και οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Ο Έλληνας υπουργός επανέλαβε τη στρατηγική σχέση Ελλάδας–Ισραήλ και αναφέρθηκε στην πρωτοβουλία «3+1» Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και ΗΠΑ, τονίζοντας την ενεργειακή αλλά και ευρύτερη γεωπολιτική διάστασή της.
Παράλληλα, δήλωσε ότι Αθήνα και Ουάσιγκτον έχουν κοινή αντίληψη ως προς την ανάγκη ειρήνευσης στην περιοχή, υποστηρίζοντας ότι πρέπει να προχωρήσει η δεύτερη φάση του σχεδίου των είκοσι σημείων για τη Γάζα, με στόχο τη βιώσιμη ειρήνη και την ανασυγκρότηση.
Αναφέρθηκε επίσης στη Δυτική Όχθη, υπογραμμίζοντας ότι πρέπει να σταματήσουν ενέργειες που δημιουργούν εμπόδια σε μια λύση στη βάση των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Ιράν: «Ποτέ πυρηνικά όπλα»
Στις περιφερειακές εξελίξεις ιδιαίτερη θέση είχε και το Ιράν, με τον Μάρκο Ρούμπιο να επαναλαμβάνει με κατηγορηματικό τρόπο τη θέση της Ουάσιγκτον ότι η Τεχεράνη δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Η κρίση γύρω από το Ιράν, τα Στενά του Ορμούζ και την Ερυθρά Θάλασσα αποτέλεσε συνολικά ένα από τα βασικά γεωπολιτικά σημεία αναφοράς των σημερινών συνομιλιών, μαζί με τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Κρίσιμα ορυκτά και ασφαλείς εφοδιαστικές αλυσίδες
Στη διευρυμένη οικονομική ατζέντα εντάχθηκε και η συνεργασία για ασφαλέστερες εφοδιαστικές αλυσίδες.
Ο Ρούμπιο αναφέρθηκε ειδικά στα κρίσιμα ορυκτά και στην παραγωγή τους ως ένα ακόμη πεδίο στο οποίο οι δύο χώρες επιδιώκουν στενότερη συνεργασία, ενώ παράλληλα έθεσε στο τραπέζι την περαιτέρω ανάπτυξη της συνεργασίας σε αναδυόμενες τεχνολογίες.
Πολιτιστική κληρονομιά και ναυτιλία
Στο πλαίσιο του 6ου Στρατηγικού Διαλόγου περιλαμβάνονται ακόμη η ανανέωση της συνεργασίας για την προστασία ελληνικών αρχαιολογικών και εθνολογικών αγαθών από την παράνομη διακίνηση, καθώς και συμφωνία για την αμοιβαία αναγνώριση Πιστοποιητικών Ικανότητας Ναυτικών βάσει της διεθνούς σύμβασης STCW.
Ο Ρούμπιο αναφέρθηκε ειδικά στη συνεργασία των αμερικανικών αρχών, συμπεριλαμβανομένου του FBI, με την ελληνική πλευρά για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης αρχαιοτήτων.
Το στίγμα του 6ου Στρατηγικού Διαλόγου
Οι σημερινές επαφές στην Αθήνα αποτύπωσαν τη διεύρυνση της ελληνοαμερικανικής συνεργασίας πέρα από το παραδοσιακό αμυντικό σκέλος, με τον 6ο Στρατηγικό Διάλογο να καλύπτει πλέον ένα ευρύ φάσμα από την περιφερειακή ασφάλεια και την αντιτρομοκρατία έως την ενέργεια, τις εφοδιαστικές αλυσίδες, τις νέες τεχνολογίες, τη ναυτιλία και την πολιτιστική κληρονομιά.
Στο άμεσο γεωπολιτικό επίπεδο, πάντως, το ισχυρότερο νέο στοιχείο των σημερινών δηλώσεων είναι η σύνδεση της Ελλάδας με τις αμερικανικές πρωτοβουλίες για την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών και η δημόσια δήλωση της Αθήνας ότι, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, είναι έτοιμη να συνδράμει ναυτικά και στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ.