Η είσοδος του γαλλικού επενδυτικού ομίλου Meridiam στο έργο του Great Sea Interconnector (GSI) σηματοδοτεί μια νέα φάση για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, με την Αθήνα να εκτιμά ότι η συμφωνία μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για την επανεκκίνηση ενός έργου που παρέμενε ουσιαστικά «παγωμένο» τα τελευταία δύο χρόνια.
Λίγους μήνες πριν από τις υπογραφές, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου είχε μεταβεί στο Παρίσι, όπου, πέρα από τις επίσημες επαφές για ζητήματα περιβαλλοντικής συνεργασίας, πραγματοποίησε κρίσιμες συναντήσεις με τη διοίκηση της Meridiam, με στόχο την προώθηση της συμμετοχής της στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Η ελληνική κυβέρνηση θεωρεί το έργο στρατηγικής σημασίας και επιδιώκει την ολοκλήρωσή του, παρά τις δυσκολίες που έχουν ανακύψει από τις τουρκικές αντιδράσεις. Αν και κατά καιρούς έχουν διατυπωθεί επιφυλάξεις και από κυπριακής πλευράς σχετικά με το κόστος και τη χρηματοδότηση, Αθήνα και Λευκωσία εξακολουθούν να συμφωνούν σε ανώτατο πολιτικό επίπεδο ότι η διασύνδεση αποτελεί έργο υψηλής στρατηγικής αξίας, υπό την προϋπόθεση ότι θα διασφαλιστεί η οικονομική του βιωσιμότητα.
Καθοριστική ώθηση στις εξελίξεις φέρεται να έδωσε η επίσκεψη του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν στην Αθήνα τον περασμένο Απρίλιο. Στην επιχειρηματική αποστολή συμμετείχε και ο ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Meridiam, Τιερί Ντο, ο οποίος επέστρεψε στην ελληνική πρωτεύουσα για την υπογραφή των συμφωνιών με τον ΑΔΜΗΕ και τη γαλλική Nexans, η οποία έχει αναλάβει την κατασκευή και πόντιση του υποθαλάσσιου καλωδίου.
Η Meridiam, ένας από τους μεγαλύτερους διεθνείς επενδυτικούς ομίλους στον τομέα των υποδομών, με χαρτοφυλάκιο επενδύσεων ύψους περίπου 100 δισ. ευρώ και στρατηγικές συνεργασίες με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης, αποκτά πλέον πλειοψηφική συμμετοχή στην κοινοπραξία του GSI, ενώ ο ΑΔΜΗΕ παραμένει ο φορέας υλοποίησης του έργου.
Η είσοδος του γαλλικού ομίλου προσδίδει στο έργο ισχυρότερη διεθνή και γεωπολιτική διάσταση, καθώς αποτελεί σαφή ένδειξη εμπιστοσύνης ενός κορυφαίου ευρωπαϊκού επενδυτή, ο οποίος διαθέτει σημαντική εμπειρία σε μεγάλες ενεργειακές διασυνδέσεις, όπως το NeuConnect, που συνδέει ηλεκτρικά το Ηνωμένο Βασίλειο με τη Γερμανία.
Δύο χρόνια μετά το αδιέξοδο
Η χθεσινή συμφωνία έρχεται περίπου δύο χρόνια μετά το «βραχυκύκλωμα» που ανέκοψε την πρόοδο του έργου. Για να επιτευχθεί η συμμετοχή της Meridiam προηγήθηκε μακρά περίοδος διαπραγματεύσεων με τη γαλλική πλευρά, κατά την οποία χρειάστηκε να ξεπεραστούν προβληματισμοί που σχετίζονταν με τους γεωπολιτικούς κινδύνους της επένδυσης.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε τη συμφωνία «πολύ ισχυρή ψήφο εμπιστοσύνης» τόσο προς τον ενεργειακό τομέα της Ελλάδας όσο και προς τις τεχνικές δυνατότητες του ΑΔΜΗΕ και τη στρατηγική σημασία του έργου.
Όπως επισήμανε, ακόμη σημαντικότερο είναι το γεγονός ότι δημιουργείται μια κοινή συμμαχία για την υλοποίηση ενός έργου ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, ενώ η στρατηγική συνεργασία μεταξύ ΑΔΜΗΕ, GSI και Nexans αναμένεται να επιταχύνει την εκτέλεσή του, με πρώτη προτεραιότητα την ολοκλήρωση των ερευνών στον θαλάσσιο πυθμένα.
Κυβερνητικές πηγές συνοψίζουν τη σημασία της συμφωνίας υπογραμμίζοντας ότι «ενώνουμε δυνάμεις και θωρακίζουμε την υλοποίηση του έργου», εκφράζοντας την εκτίμηση ότι η παρουσία ενός ισχυρού γαλλικού επενδυτικού ομίλου ενισχύει το ευρωπαϊκό αποτύπωμα του GSI και μπορεί να συμβάλει στην άρση των γεωπολιτικών εμποδίων.
Η τουρκική αντίδραση και οι επόμενες κινήσεις
Το έργο ουσιαστικά ανεστάλη τον Ιούλιο του 2024, όταν η Τουρκία παρεμπόδισε τις έρευνες στην περιοχή ανοιχτά της Κάσου, υποστηρίζοντας ότι κανένα ενεργειακό έργο στην Ανατολική Μεσόγειο δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς τη δική της συμμετοχή. Παρότι στη συνέχεια προέκυψαν και επιμέρους διαφωνίες σχετικά με τη χρηματοδότηση και το κόστος του έργου, η Αθήνα θεωρεί ότι η βασική αιτία της καθυστέρησης ήταν οι τουρκικές αντιδράσεις.
Η κυβέρνηση εκτιμά ότι η συμμετοχή της Meridiam θα διευκολύνει και την επίλυση των υπόλοιπων εκκρεμοτήτων, τόσο σε ρυθμιστικό όσο και σε χρηματοδοτικό επίπεδο. Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία έγκρισης χρηματοδότησης από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, ενώ το έργο εξακολουθεί να έχει τον χαρακτηρισμό Έργου Κοινού Ευρωπαϊκού Ενδιαφέροντος (PCI).
Ταυτόχρονα προχωρούν οι διαδικασίες για την προέκταση της διασύνδεσης προς το Ισραήλ. Ο ΑΔΜΗΕ έχει ολοκληρώσει τη μελέτη κόστους-οφέλους για τη σύνδεση Κύπρου–Ισραήλ και αναμένεται να την καταθέσει στις ρυθμιστικές αρχές των δύο χωρών, ένα βήμα που θεωρείται κρίσιμο για την εξέλιξη του συνολικού σχεδίου.
Πλέον, πρώτη προτεραιότητα αποτελεί η επιτάχυνση των ερευνών βυθού. Για τον σκοπό αυτό, Meridiam, Nexans και ΑΔΜΗΕ υπέγραψαν μνημόνιο συνεργασίας, το οποίο, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, αναμένεται να συμβάλει στην επίλυση των ρυθμιστικών εκκρεμοτήτων, στη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης και στην ενίσχυση της σταθερότητας του χρηματοδοτικού σχήματος.
Η κυβέρνηση εκτιμά ότι η νέα αυτή εξέλιξη ενισχύει τον ρόλο της Ελλάδας ως στρατηγικού ενεργειακού κόμβου που συνδέει τα ηλεκτρικά δίκτυα της Ανατολικής Μεσογείου με την ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Το κατά πόσο, ωστόσο, η γαλλική συμμετοχή θα αποδειχθεί αρκετή ώστε να ξεπεραστούν οι γεωπολιτικές προκλήσεις και να επανεκκινήσει ομαλά το έργο, θα κριθεί το επόμενο διάστημα.