Στις Βρυξέλλες μεταβαίνει σήμερα ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, προκειμένου να συμμετάσχει στη Σύνοδο Κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με σημαντικές οικονομικές και γεωπολιτικές προκλήσεις.
Στην ατζέντα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Οκτωβρίου περιλαμβάνονται η νέα ενεργειακή κρίση και η άνοδος των τιμών, η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας, οι διαπραγματεύσεις για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, καθώς και οι τελευταίες εξελίξεις στην Ουκρανία.
Ιδιαίτερη έμφαση αναμένεται να δοθεί στο αυξημένο ενεργειακό κόστος, το οποίο επιβαρύνεται από τη διεθνή αβεβαιότητα και την αναταραχή στα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα υπογραμμίσει ότι βασική προτεραιότητα πρέπει να είναι η αποκλιμάκωση των τιμών και η αναζήτηση λύσεων για την προσωρινή και στοχευμένη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων, με ιδιαίτερη μέριμνα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Οι παρεμβάσεις αυτές, όπως αναμένεται να επισημάνει, θα πρέπει να σχεδιαστούν με γνώμονα τη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας και τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών, σε μια περίοδο κατά την οποία οι αγορές εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται από έντονη νευρικότητα.
Παράλληλα, ο πρωθυπουργός αναμένεται να επαναφέρει την ανάγκη ολοκλήρωσης της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας και ενίσχυσης των ενεργειακών διασυνδέσεων. Ωστόσο, θα τονίσει ότι οι μακροπρόθεσμες πρωτοβουλίες δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση των σημερινών δυσκολιών και ότι απαιτούνται μέτρα μεσοπρόθεσμου ορίζοντα, προσαρμοσμένα στις συνθήκες που διαμορφώνονται.
Στο ίδιο πλαίσιο, αναμένεται να επισημάνει ότι η πράσινη μετάβαση παραμένει στρατηγικός στόχος, αλλά η Ευρώπη καλείται να επανεξετάσει τις παραδοχές της για την ενεργειακή ασφάλεια και να προσαρμόσει ανάλογα την πολιτική της. Όπως θα αναδείξει, η ευρωπαϊκή κλιματική πολιτική σχεδιάστηκε σε μια περίοδο κατά την οποία το ενεργειακό κόστος ήταν σχετικά χαμηλό, σε αντίθεση με τη σημερινή πραγματικότητα.
Το ερώτημα που τίθεται, σύμφωνα με την ελληνική προσέγγιση, είναι κατά πόσο η Ευρώπη μπορεί να διατηρήσει ταυτόχρονα υψηλό ενεργειακό κόστος για τη βιομηχανία της, να προχωρήσει στην πράσινη μετάβαση και να διασφαλίσει τη δημοσιονομική σταθερότητα, ιδιαίτερα σε συνθήκες αυξημένου πληθωρισμού.
Στο επίκεντρο και η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας
Στο ζήτημα της ανταγωνιστικότητας και της απλούστευσης των διαδικασιών, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να τονίσει ότι η νέα ενεργειακή κρίση καθιστά ακόμη πιο εμφανείς τις αδυναμίες της ευρωπαϊκής οικονομίας έναντι των διεθνών ανταγωνιστών της, αναδεικνύοντας παράλληλα την ανάγκη περιορισμού των κρίσιμων εξαρτήσεων της ΕΕ.
Ο πρωθυπουργός αναμένεται να επιμείνει στην εφαρμογή των προτάσεων που περιλαμβάνονται στις εκθέσεις Λέτα και Ντράγκι, ενώ θα επισημάνει ότι η πρόοδος στην απλούστευση της νομοθεσίας και στην προώθηση του λεγόμενου «28ου καθεστώτος» παραμένει ανεπαρκής.
Η ελληνική θέση για τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό
Στις διαπραγματεύσεις για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, οι οποίες συνεχίζονται με βάση το αναθεωρημένο διαπραγματευτικό πλαίσιο που προετοίμασε η ιρλανδική Προεδρία, η Ελλάδα επιμένει στην ανάγκη επαρκούς χρηματοδότησης των ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων.
Η ελληνική θέση είναι ότι οι αυξημένες φιλοδοξίες της Ένωσης δεν μπορούν να υλοποιηθούν με λιγότερους διαθέσιμους πόρους. Για τον λόγο αυτό, η Αθήνα υποστηρίζει έναν φιλόδοξο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό που θα καλύπτει τις νέες ανάγκες στους τομείς της άμυνας, της ασφάλειας, της έρευνας και της καινοτομίας.
Ταυτόχρονα, η Ελλάδα ξεκαθαρίζει ότι η χρηματοδότηση των νέων αυτών προτεραιοτήτων δεν θα πρέπει να πραγματοποιηθεί εις βάρος της Πολιτικής Συνοχής και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), απορρίπτοντας το ενδεχόμενο περαιτέρω περικοπών στους συγκεκριμένους τομείς.
Παράλληλα, η Αθήνα εμφανίζεται διατεθειμένη να συζητήσει τη δημιουργία ενός νέου συστήματος ευρωπαϊκών ίδιων πόρων, έχοντας καταθέσει και σχετικές προτάσεις. Βασική προϋπόθεση, ωστόσο, είναι η κατανομή του οικονομικού βάρους να μην επιβαρύνει δυσανάλογα τις λιγότερο ανεπτυγμένες οικονομίες της Ένωσης.
Διεύρυνση και Μεταναστευτικό
Αναφορικά με τη διεύρυνση της ΕΕ, η ελληνική πλευρά αντιμετωπίζει τη διαδικασία ως στρατηγική επένδυση για την ενίσχυση της ασφάλειας και της σταθερότητας στην Ευρώπη. Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι η ευρωπαϊκή προοπτική κάθε υποψήφιας χώρας πρέπει να συνδέεται με την πρόοδο και τις επιδόσεις της στην εκπλήρωση των απαιτούμενων κριτηρίων.
Η Ελλάδα δεν υποστηρίζει την αλλαγή του υφιστάμενου τρόπου λήψης αποφάσεων στην ΕΕ και θεωρεί ότι οι εσωτερικές μεταρρυθμίσεις της Ένωσης και η διεύρυνση αποτελούν δύο διακριτές διαδικασίες, οι οποίες δεν θα πρέπει να συνδέονται υποχρεωτικά μεταξύ τους. Παράλληλα, εκτιμά ότι οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής χρειάζονται προσεκτική εξέταση, χωρίς βεβιασμένες αποφάσεις.
Στο Μεταναστευτικό, η Αθήνα αναμένεται να επαναλάβει τη σημασία της αποτελεσματικής προστασίας των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ελλάδα έχει, άλλωστε, εκφράσει την ικανοποίησή της για τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην πρόταση για τη δημιουργία ευρωπαϊκού μηχανισμού αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων, όπως η μαζική εισροή μεταναστών ή η εργαλειοποίηση των μεταναστευτικών ροών.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρεται η κρίση στον Έβρο το 2020, όταν η Ελλάδα βρέθηκε αντιμέτωπη με αυξημένες μεταναστευτικές πιέσεις στα σύνορά της.