Μια συγκλονιστική υπόθεση συστηματικής βίας και παράνομων επαναπροωθήσεων (pushbacks) στα ιρανοτουρκικά σύνορα φέρνει στο φως το BBC, μέσα από τις μαρτυρίες Αφγανών μεταναστών που καταγγέλλουν ότι υπέστησαν άγριο ξυλοδαρμό, βασανιστήρια και εγκατάλειψη μέσα στο χιόνι από τουρκικές συνοριακές δυνάμεις.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, περίπου 50 Αφγανοί επιχείρησαν τον περασμένο Ιανουάριο να περάσουν από το Ιράν στην Τουρκία με στόχο να συνεχίσουν το ταξίδι τους προς την Ευρώπη. Όπως καταγγέλλουν οι επιζώντες, συνελήφθησαν στην περιοχή του Βαν, όπου, όπως υποστηρίζουν, ξυλοκοπήθηκαν από συνοριοφύλακες, κρατήθηκαν για ημέρες σε άθλιες συνθήκες και υποχρεώθηκαν σε καταναγκαστική εργασία.
Δώδεκα επιζώντες μίλησαν στο BBC, περιγράφοντας ότι τους κρατούσαν σε αποθήκη μέσα στο χιόνι, δίνοντάς τους μόνο νερό και ξερό ψωμί μία φορά την ημέρα, ενώ τους ανάγκαζαν να κουβαλούν ξύλα και να καθαρίζουν το χιόνι.
Όπως καταγγέλλουν, στις 25 Ιανουαρίου οι συνοριοφύλακες τούς έβαλαν ξανά στη σειρά, τους ξυλοκόπησαν με σιδηρολοστούς, τους έγδυσαν, τους έδεσαν τα χέρια και τους ανάγκασαν να συρθούν μέχρι τα σύνορα, πριν τους απωθήσουν στο Ιράν μέσα από αγκαθωτά συρματοπλέγματα.
Οι μετανάστες βρέθηκαν εκτεθειμένοι σε σφοδρή χιονοθύελλα και θερμοκρασίες πολύ κάτω από το μηδέν, χωρίς ρούχα και παπούτσια. Τουλάχιστον 20 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ενώ έντεκα από τους δώδεκα επιζώντες που μίλησαν στο BBC υπέστησαν σοβαρά κρυοπαγήματα, με αποτέλεσμα να ακρωτηριαστούν.
Ο 21χρονος Σαχσαβάρ περιέγραψε ότι, όταν ξύπνησε σε νοσοκομείο της Καμπούλ, διαπίστωσε πως είχαν ακρωτηριαστεί και τα δύο του χέρια και τα δύο του πόδια. Όπως είπε, είχε καταφύγει πίσω από έναν βράχο μαζί με άλλους δύο μετανάστες, εκ των οποίων ο ένας πέθανε από το ψύχος. Τη ζωή του έσωσε τελικά ένας 13χρονος, ο οποίος υπέδειξε στους διασώστες το σημείο όπου βρισκόταν.
Οι επιζώντες καταγγέλλουν ακόμη ότι, όταν πέρασαν ξανά στο Ιράν, δεν τους παρασχέθηκε άμεσα νοσοκομειακή περίθαλψη. Λίγες ημέρες αργότερα, με τη συνδρομή της αφγανικής πρεσβείας στην Τεχεράνη και της Ερυθράς Ημισελήνου, μεταφέρθηκαν στο Αφγανιστάν, όπου αρκετοί υποβλήθηκαν σε ακρωτηριασμούς λόγω των εκτεταμένων κρυοπαγημάτων.
Το BBC επισημαίνει ότι η έγκαιρη ιατρική αντιμετώπιση θα μπορούσε να είχε αποτρέψει πολλούς από τους ακρωτηριασμούς.
Ακτιβιστές και οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στην περιοχή δηλώνουν ότι παρόμοιες καταγγελίες για επαναπροωθήσεις, κακομεταχείριση και άρνηση πρόσβασης στη διαδικασία ασύλου έχουν πολλαπλασιαστεί μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία το 2021. Παράλληλα, υποστηρίζουν ότι η αυστηρότερη φύλαξη των συνόρων ωθεί τους μετανάστες να ακολουθούν ακόμη πιο επικίνδυνες διαδρομές.
Από την πλευρά του, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών απέρριψε τις καταγγελίες ως αβάσιμες, υποστηρίζοντας ότι οι συνοριακές αρχές ενεργούν σύμφωνα με το εθνικό και διεθνές δίκαιο, παρέχουν την απαραίτητη ανθρωπιστική βοήθεια στους παράτυπους μετανάστες και εφαρμόζουν ένα ανθρωποκεντρικό σύστημα διαχείρισης της μετανάστευσης. Παράλληλα, υποστήριξε ότι χάρη στα μέτρα που έχει λάβει η Άγκυρα, οι παράτυπες μεταναστευτικές ροές προς την Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν σχεδόν εκμηδενιστεί.
Οι ιρανικές αρχές, στις οποίες επίσης απευθύνθηκε το BBC για σχολιασμό, δεν προχώρησαν σε καμία τοποθέτηση.
Με πληροφορίες από BBC - Turkish police beat us with iron rods before we lost limbs to frostbite, Afghans say