Μετέωρο παραμένει το αν οι Ντόναλντ Τραμπ και Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θα καταφέρουν να ξεκλειδώσουν το κρίσιμο ζήτημα των μαχητικών F-35 κατά την επικείμενη συνάντησή τους στην Άγκυρα, στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στις 7-8 Ιουλίου 2026.
Αν και οι πρόσφατες δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου αναζωπύρωσαν το θέμα –το οποίο βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα της τουρκικής ηγεσίας και του Αμερικανού πρέσβη Τομ Μπάρακ– το τοπίο παραμένει εξαιρετικά θολό.
Η Τουρκία αποβλήθηκε από το πρόγραμμα των στελθ μαχητικών 5ης γενιάς το 2019 λόγω της αγοράς του ρωσικού συστήματος S-400, καθώς η Ουάσιγκτον έκρινε ότι η συνύπαρξή τους θέτει σε θανάσιμο κίνδυνο τα απόρρητα τεχνολογικά δεδομένα του αεροσκάφους.
Απαισιοδοξία στην Άγκυρα και το νομοθετικό τείχος του NDAA
Σύμφωνα με αναλύσεις του τουρκικού Τύπου, και ειδικότερα της εφημερίδας Cumhuriyet, η Άγκυρα κρατά πολύ χαμηλούς τόνους και δεν τρέφει αυταπάτες για άμεση λύση κατά τη Σύνοδο.
Όπως επισημαίνεται, ακόμη και αν ο Τραμπ έχει την προσωπική πολιτική βούληση να βοηθήσει τον Ερντογάν, βρίσκεται αντιμέτωπος με το αυστηρό θεσμικό πλαίσιο του Νόμου περί Εξουσιοδότησης Εθνικής Άμυνας (NDAA) των ΗΠΑ. Το Κογκρέσο διατηρεί μια άκαμπτη στάση, και όσο οι ρωσικοί S-400 παραμένουν σε τουρκικό έδαφος, η επιστροφή στο πρόγραμμα φαντάζει νομικά και πολιτικά αδύνατη.
Τα ανοιχτά μέτωπα και η διαφορετική τακτική με τα F-16
Τα F-35 δεν είναι το μοναδικό πρόβλημα στις διμερείς αμυντικές σχέσεις, καθώς στο τραπέζι των εκκρεμοτήτων βρίσκονται αρκετά ακόμη ανοιχτά ζητήματα. Η Ουάσιγκτον ακολουθεί μια εντελώς διαφορετική και πιο ελαστική προσέγγιση για την πορεία εκσυγχρονισμού των F-16 Block 70, καθώς κρίνει ότι αυτό το πρόγραμμα δεν εγκυμονεί τους ίδιους κινδύνους ασφαλείας.
Την ίδια στιγμή, όμως, παραμένει στάσιμη η συζήτηση για την προμήθεια αμερικανικών κινητήρων για το εγχώριο τουρκικό μαχητικό KAAN, ενώ αμφίβολη θεωρείται ακόμη η υλοποίηση της περσινής συμφωνίας με τη Βρετανία για τα Eurofighter, την οποία επεδίωξε η Άγκυρα στην προσπάθειά της να καλύψει το αεροπορικό της κενό.
Ο μακρύς δρόμος και το ελληνικό «βέτο»
Για να ανοίξει ξανά η πόρτα των F-35 για την Τουρκία, η Άγκυρα οφείλει να απομακρύνει ή να απενεργοποιήσει πλήρως τους S-400, ικανοποιώντας τις αμερικανικές απαιτήσεις, ώστε να αρθούν οι κυρώσεις του νόμου CAATSA. Ακόμη όμως και αν το Κογκρέσο και η κυβέρνηση των ΗΠΑ πειστούν, η επανένταξη δεν θεωρείται αυτόματη.
Καθώς πρόκειται για ένα πολυεθνικό εξοπλιστικό πρόγραμμα, θα απαιτηθεί μια νέα, ομόφωνη πολιτική απόφαση από όλα τα συμμετέχοντα κράτη, ανάμεσα στα οποία βρίσκεται και η Ελλάδα, η οποία διατηρεί δικαίωμα λόγου και ψήφου στις τελικές αποφάσεις.