Η Ανατολική Μεσόγειος εισέρχεται σε μια νέα, εξαιρετικά επικίνδυνη φάση κλιμάκωσης, καθώς η κυβέρνηση Ερντογάν επιχειρεί να μετατρέψει τις μαξιμαλιστικές της διεκδικήσεις σε επίσημο νόμο του κράτους.
Σύμφωνα με ανάλυση του καθηγητή Σινάν Τσίντι στο Middle East Forum, η επικείμενη θεσμοθέτηση του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» από την τουρκική εθνοσυνέλευση δεν είναι μια τυπική κίνηση, αλλά μια στρατηγική «παγίδα» που επικαλύπτει τις ΑΟΖ Ελλάδας και Κύπρου, δημιουργώντας ένα νομικό τετελεσμένο που θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να ανατραπεί στο μέλλον.
Η στρατηγική του «εγκλωβισμού» και η προπαγάνδα
Ο Τσίντι επισημαίνει ότι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, χρησιμοποιώντας έναν καλά κουρδισμένο μηχανισμό από στρατιωτικούς και ΜΜΕ, έχει πείσει την τουρκική κοινή γνώμη ότι οι παράνομες αυτές διεκδικήσεις αποτελούν νόμιμα δικαιώματα.
Η μετατροπή αυτών των θεωριών σε νόμο αποτελεί κίνηση υψηλού ρίσκου: πλέον, ο Τούρκος Πρόεδρος περιορίζει τα δικά του περιθώρια για διπλωματικούς συμβιβασμούς, καθώς οποιαδήποτε μελλοντική υποχώρηση από έναν ψηφισμένο νόμο θα ισοδυναμούσε με πολιτική αυτοκτονία στο εσωτερικό της χώρας.
Διεθνές Δίκαιο εναντίον Αναθεωρητισμού
Η χρονική συγκυρία της κίνησης αυτής χαρακτηρίζεται ως αποσταθεροποιητική, με την περιοχή να φλέγεται ήδη από τις συγκρούσεις στη Γάζα και την ένταση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν.
Η Άγκυρα συνεχίζει να αγνοεί προκλητικά τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), υποστηρίζοντας αυθαίρετα ότι τα ελληνικά νησιά, όπως το Καστελόριζο, δεν διαθέτουν υφαλοκρηπίδα.
Πρόκειται για μια τακτική που δοκιμάστηκε με το παράνομο τουρκο-λιβυκό μνημόνιο του 2019 και συνεχίζεται με τη στρατιωτική σηματοδότηση μέσω drones και πυραυλικών απειλών.
Η Κύπρος και η ενεργειακή ασφάλεια
Στο επίκεντρο της έντασης παραμένει η Κύπρος, με την Τουρκία να χρησιμοποιεί τη στρατιωτική της παρουσία για να εκφοβίσει διεθνείς ενεργειακούς κολοσσούς.
Αυτή η συμπεριφορά δεν απειλεί μόνο την περιφερειακή ειρήνη, αλλά τορπιλίζει τις προσπάθειες της Ευρώπης για ενεργειακή απεξάρτηση, ενώ ταυτόχρονα κλονίζει τη συνοχή του ΝΑΤΟ.
Εσωτερική σκοπιμότητα και Νεοϊμπεριαλισμός
Πίσω από το όραμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» κρύβεται μια νεοϊμπεριαλιστική ατζέντα που επιδιώκει την τουρκική κηδεμονία σε όλη τη λεκάνη της Μεσογείου.
Ωστόσο, αναλυτές εκτιμούν ότι τα κίνητρα είναι και εσωτερικά: ο Ερντογάν, αντιμέτωπος με μια καταρρέουσα οικονομία, επενδύει στον ακραίο εθνικισμό για να συσπειρώσει τους ψηφοφόρους του ενόψει της προσπάθειάς του για μια νέα προεδρική θητεία.
Τελικά, η χρήση ισχύος αντί διπλωματίας κινδυνεύει να οδηγήσει την Άγκυρα σε ακόμη βαθύτερη διεθνή απομόνωση.