Την επαναφορά της ιδέας για τη δημιουργία μιας περιφερειακής Ένωσης στη Μέση Ανατολή, εμπνευσμένης από το μοντέλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προωθεί η Τουρκία, με τον υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν να υποστηρίζει την ανάγκη συγκρότησης ενός νέου πλαισίου ασφάλειας και συνεργασίας, ανεξάρτητου από την επιρροή των μεγάλων παγκόσμιων δυνάμεων.
Σε συνέντευξή του στο Al Jazeera, ο Τούρκος ΥΠΕΞ υπογράμμισε ότι μια τέτοια πρωτοβουλία δεν θα στηρίζεται σε ηγεμονικές φιλοδοξίες ή στην επιβολή ισχύος από κάποιο κράτος ή πολιτισμικό πόλο. Όπως τόνισε, η προοπτική αυτή δεν προϋποθέτει ούτε τουρκική, ούτε αραβική, ούτε περσική κυριαρχία, αλλά βασίζεται στη συλλογική ευθύνη και συνεργασία των χωρών της περιοχής.
«Γιατί όχι και στη Μέση Ανατολή;»
Ο Χακάν Φιντάν παρέπεμψε στο ευρωπαϊκό παράδειγμα, σημειώνοντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση ξεκίνησε χωρίς ισχυρές δομές και εξελίχθηκε σε έναν καθοριστικό θεσμικό και πολιτικό παράγοντα. Όπως ανέφερε, η Μέση Ανατολή θα μπορούσε να ακολουθήσει έναν αντίστοιχο δρόμο, εφόσον υπάρξει πολιτική βούληση και κοινή στρατηγική αντίληψη.
Η τοποθέτησή του εντάσσεται σε ένα περιβάλλον έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων στην περιοχή, όπου οι συνεχιζόμενες συγκρούσεις, οι ενεργειακές εξελίξεις και οι μεταβαλλόμενες συμμαχίες, κατά την τουρκική προσέγγιση, καθιστούν αναγκαία τη δημιουργία νέων περιφερειακών μηχανισμών συντονισμού.
Νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας με ευρωπαϊκή διάσταση
Σε ευρύτερο πλαίσιο, ο Τούρκος υπουργός αναφέρθηκε και στην προοπτική διαμόρφωσης ενός αυτόνομου άξονα ασφάλειας που θα περιλαμβάνει ευρωπαϊκές και περιφερειακές χώρες, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Τουρκία, η Γαλλία και η Γερμανία. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ευρώπη καλείται να αποφασίσει αν θα συνεχίσει να βασίζεται αποκλειστικά στην αμερικανική στρατηγική ομπρέλα ή αν θα επιδιώξει μεγαλύτερη αυτονομία στον τομέα της ασφάλειας.
Ο Φιντάν ξεκαθάρισε ότι η ενίσχυση της περιφερειακής αυτονομίας δεν αποκλείει τη συνεργασία με διεθνείς δυνάμεις όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Κίνα και η Ρωσία, ωστόσο αυτή θα πρέπει να βασίζεται σε ισότιμους όρους και ανεξάρτητες αποφάσεις.
Υπό προϋποθέσεις η επαναπροσέγγιση με το Ισραήλ
Αναφερόμενος στις σχέσεις της Τουρκίας με το Ισραήλ, ο Τούρκος ΥΠΕΞ επανέλαβε ότι η Άγκυρα παραμένει ανοιχτή στην αποκατάσταση των εμπορικών σχέσεων, υπό την προϋπόθεση της πλήρους παύσης των στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Γάζα και της απρόσκοπτης εισόδου ανθρωπιστικής βοήθειας.
Όπως σημείωσε, η σημερινή κρίση δεν αποτελεί δομική ρήξη, αλλά μια κατάσταση που εξαρτάται από συγκεκριμένες πολιτικές και ανθρωπιστικές εξελίξεις, αφήνοντας περιθώριο για μελλοντική εξομάλυνση.
Συνολικά, οι δηλώσεις Φιντάν αποτυπώνουν τη στρατηγική επιδίωξη της Τουρκίας να ενισχύσει τον ρόλο της ως περιφερειακού πυλώνα και διαμεσολαβητή, τόσο στη Μέση Ανατολή όσο και στο ευρύτερο ευρωπαϊκό και διεθνές σύστημα ασφάλειας.