Στην έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών προχώρησε την Τρίτη (20/10/2026) η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, σύμφωνα με όσα δήλωσαν δύο βουλευτές στο πρακτορείο Reuters. Η απόφαση σηματοδοτεί σημαντική αλλαγή στάσης του κοινοβουλίου που εδρεύει στην ανατολική Λιβύη, καθώς το 2020 είχε απορρίψει τη συμφωνία που υπέγραψαν η Άγκυρα και η τότε κυβέρνηση της Τρίπολης. Η εξέλιξη δημιουργεί νέα δεδομένα στις σχέσεις Τουρκίας και Λιβύης, αλλά και στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Ανατολικής Μεσογείου.
Σύμφωνα με το Reuters, το λιβυκό κοινοβούλιο ανακάλεσε την προηγούμενη απόφασή του για μποϊκοτάζ του μνημονίου, ανοίγοντας τον δρόμο για την αποδοχή της συμφωνίας από την πλευρά της ανατολικής Λιβύης.
Πρόκειται για μια αξιοσημείωτη μεταβολή, δεδομένου ότι η Βουλή των Αντιπροσώπων βρίσκεται εδώ και χρόνια σε πολιτική αντιπαράθεση με τις αρχές της Τρίπολης και συνδέεται με το στρατόπεδο του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ.
Από την απόρριψη του 2020 στην έγκριση του 2026
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο υπεγράφη τον Νοέμβριο του 2019 μεταξύ της Τουρκίας και της τότε Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας (GNA), η οποία είχε την έδρα της στην Τρίπολη.
Η συμφωνία αφορά την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μεταξύ των δύο χωρών και έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από την Ελλάδα, καθώς η χάραξή της παραγνωρίζει την επήρεια ελληνικών νησιών, μεταξύ των οποίων και η Κρήτη, στον καθορισμό θαλάσσιων ζωνών.
Η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, που εδρεύει στην ανατολική πλευρά της χώρας, είχε αρνηθεί να κυρώσει το μνημόνιο, ενώ το 2020 είχε προχωρήσει στην απόρριψή του, χαρακτηρίζοντάς το άκυρο.
Έξι χρόνια αργότερα, η απόφαση έγκρισης που μεταδίδει το Reuters καταγράφει αλλαγή της προηγούμενης θέσης του κοινοβουλίου, σε μια περίοδο εντατικών επαφών της Άγκυρας με την ανατολική Λιβύη.
Τουρκικά ΜΜΕ: Ανοίγει ο δρόμος για υπεράκτιες έρευνες
Η εξέλιξη προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις στην Τουρκία, με μέσα ενημέρωσης να επισημαίνουν τις δυνατότητες που ενδέχεται να δημιουργηθούν για την τουρκική δραστηριότητα στη Μεσόγειο.
Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις που δημοσιεύθηκαν, η έγκριση του μνημονίου θα μπορούσε να επιτρέψει την επέκταση των τουρκικών υπεράκτιων ερευνών σε θαλάσσιες περιοχές που συνδέονται με τη Λιβύη.
Ο ιστότοπος στρατηγικών αναλύσεων Geopolitical Desk έκανε λόγο για «σημαντική πρόοδο» στις σχέσεις της Τουρκίας με την ανατολική Λιβύη.
Η πιθανή διεύρυνση των ερευνητικών δραστηριοτήτων αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω των αντιπαραθέσεων για τις θαλάσσιες ζώνες και τους ενεργειακούς πόρους της Ανατολικής Μεσογείου.
Οι πιέσεις της Άγκυρας προς την οικογένεια Χαφτάρ
Η απόφαση του λιβυκού κοινοβουλίου έρχεται έπειτα από πληροφορίες για εντατικές διπλωματικές και πολιτικές κινήσεις της Τουρκίας προς την πλευρά του Χαλίφα Χαφτάρ.
Όπως είχε μεταδώσει την προηγούμενη εβδομάδα ο ανταποκριτής του ΣΚΑΪ στην Κωνσταντινούπολη, Μανώλης Κωστίδης, η κυβέρνηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ασκούσε πιέσεις προς τον Σαντάμ Χαφτάρ, γιο του στρατάρχη και σημαντικό παράγοντα του στρατοπέδου της ανατολικής Λιβύης.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η Άγκυρα επιδίωκε ο Σαντάμ Χαφτάρ να επηρεάσει τη νέα ηγεσία της Βουλής των Αντιπροσώπων, προκειμένου να προχωρήσει η επίσημη έγκριση του μνημονίου του 2019.
Οι σχετικές διεργασίες ακολούθησαν την απομάκρυνση του προηγούμενου προέδρου του λιβυκού κοινοβουλίου, Αγκίλα Σάλεχ.
Η μεταβολή στην ηγεσία του σώματος και η προσέγγιση της Άγκυρας με το στρατόπεδο Χαφτάρ αποτελούν στοιχεία του πολιτικού πλαισίου μέσα στο οποίο πραγματοποιήθηκε η σημερινή εξέλιξη.
Στην Τρίπολη ο επικεφαλής των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών
Παράλληλα με τις εξελίξεις στο κοινοβούλιο, ο επικεφαλής της τουρκικής υπηρεσίας πληροφοριών, Ιμπραήμ Καλίν, αναμενόταν την Τρίτη στην Τρίπολη.
Στο πρόγραμμα της επίσκεψής του περιλαμβάνονταν συναντήσεις με ανώτερους αξιωματούχους ασφαλείας της Λιβύης.
Οι επαφές αυτές πραγματοποιούνται σε μια περίοδο κατά την οποία η Τουρκία επιδιώκει να ενισχύσει τις σχέσεις της τόσο με την κυβέρνηση της Τρίπολης όσο και με τις αρχές της ανατολικής Λιβύης.
Η ταυτόχρονη προσέγγιση των δύο πλευρών αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει βαθιές πολιτικές και θεσμικές διαιρέσεις.
Νέα δεδομένα στην Ανατολική Μεσόγειο
Η αναφερόμενη έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων αποτελεί σημαντική πολιτική εξέλιξη, δεδομένης της προηγούμενης αντίθεσης του συγκεκριμένου θεσμού στη συμφωνία.
Παράλληλα, επαναφέρει στο προσκήνιο τις διαφωνίες για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Ελλάδα έχει επανειλημμένα αμφισβητήσει τη νομιμότητα του τουρκολιβυκού μνημονίου, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα εις βάρος τρίτων κρατών.
Η απόφαση του λιβυκού κοινοβουλίου, εφόσον επιβεβαιωθεί και αποσαφηνιστεί το ακριβές νομικό της περιεχόμενο, ενδέχεται να επηρεάσει τις διπλωματικές εξελίξεις στην περιοχή. Δεν συνεπάγεται, ωστόσο, από μόνη της διεθνή αναγνώριση των θαλάσσιων οριοθετήσεων που προβλέπει η συμφωνία.