Σημαντικά διπλωματικά οφέλη σε επίπεδο διεθνούς προβολής αποκόμισε ο πρόεδρος της Κίνας, Σι Τζινπίνγκ, από τη σύνοδο κορυφής της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC) και την πρώτη επίσημη τριμερή συνάντηση με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και τον Ρώσο ομόλογό του, Βλαντίμιρ Πούτιν. Σύμφωνα με ανάλυση του Associated Press, παρά την απουσία σημαντικών συμφωνιών, οι συνομιλίες στη Σεντζέν ενίσχυσαν την εικόνα του Κινέζου ηγέτη ως κεντρικού παράγοντα της διεθνούς διπλωματίας, αναδεικνύοντας παράλληλα τη βαρύτητα του Πεκίνου στις σχέσεις μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων.
Η Κίνα φιλοξένησε στις 18 και 19 Νοεμβρίου την ετήσια σύνοδο της APEC στη Σεντζέν, με τη συμμετοχή ηγετών από 21 οικονομίες που αντιπροσωπεύουν περίπου το 60% της παγκόσμιας οικονομικής δραστηριότητας.
Στο περιθώριο της διοργάνωσης πραγματοποιήθηκε η πρώτη επίσημη τριμερής συνάντηση των ηγετών των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ρωσίας και της Κίνας, τριών χωρών που διαθέτουν πυρηνικά οπλοστάσια και διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στους διεθνείς συσχετισμούς ισχύος.
Πριν από την έναρξη των κεκλεισμένων των θυρών συνομιλιών, την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου, ο Σι Τζινπίνγκ υπογράμμισε την ευθύνη των μεγάλων δυνάμεων για τη διατήρηση της διεθνούς σταθερότητας.
«Η ιστορία μάς διδάσκει ότι όταν οι μεγάλες δυνάμεις συνυπάρχουν αρμονικά, στον κόσμο επικρατεί ειρήνη, ενώ όταν συγκρούονται, ο κόσμος βυθίζεται στην αναταραχή», δήλωσε.
Ο Κινέζος πρόεδρος κάλεσε τις τρεις χώρες να αποτελέσουν παράδειγμα συνεργασίας για την αντιμετώπιση των παγκόσμιων προκλήσεων, την προστασία της ειρήνης και την προώθηση της ανθρώπινης προόδου.
Ο συμβολισμός της τριμερούς και η ενίσχυση της διεθνούς εικόνας της Κίνας
Η συνάντηση στη Σεντζέν προσέφερε στο Πεκίνο μια σημαντική ευκαιρία να αναδείξει τον ρόλο του ως παγκόσμιας δύναμης.
Ιδιαίτερο συμβολισμό απέκτησε η εικόνα των τριών ηγετών γύρω από έναν μεγάλο στρογγυλό τραπέζι, με τον Σι Τζινπίνγκ στο κέντρο, τον Ντόναλντ Τραμπ στα αριστερά του και τον Βλαντίμιρ Πούτιν στα δεξιά του.
Παρότι οι συνομιλίες δεν κατέληξαν σε σημαντικές νέες συμφωνίες, αναλυτές εκτιμούν ότι η συγκεκριμένη εικόνα αποτέλεσε από μόνη της διπλωματικό κέρδος για την κινεζική ηγεσία.
Ο Ρας Ντόσι, διευθυντής της Πρωτοβουλίας για τη Στρατηγική της Κίνας στο Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων (Council on Foreign Relations), υποστήριξε ότι για πολλούς παρατηρητές η συνάντηση ενίσχυσε την εντύπωση ενός διεθνούς συστήματος στο οποίο η ισχύς και οι προτεραιότητες του Πεκίνου αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη βαρύτητα.
Σύμφωνα με τον ίδιο, για τους παραδοσιακούς συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών, η εικόνα της τριμερούς ενδέχεται να προκαλεί ανησυχία, καθώς δημιουργεί την εντύπωση ότι η Ουάσινγκτον θα μπορούσε να δώσει μεγαλύτερη προτεραιότητα στις συνεννοήσεις με άλλες μεγάλες δυνάμεις παρά στις σχέσεις με τους εταίρους της.
«Το μεγαλύτερο επίτευγμα ήταν ότι έφερε Τραμπ και Πούτιν στο ίδιο τραπέζι»
Η ερευνήτρια κινεζικής εξωτερικής πολιτικής Γιατσί Λι, του ινστιτούτου ISEAS – Yusof Ishak, εκτίμησε ότι το σημαντικότερο διπλωματικό αποτέλεσμα για τον Σι Τζινπίνγκ ήταν η ίδια η πραγματοποίηση της συνάντησης.
Κατά την άποψή της, το γεγονός ότι ο Κινέζος πρόεδρος κατάφερε να φέρει τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Βλαντίμιρ Πούτιν στο ίδιο τραπέζι ενίσχυσε την εικόνα της Κίνας ως δύναμης με δυνατότητα παρέμβασης στις σημαντικότερες διεθνείς εξελίξεις.
Το Πεκίνο επιδιώκει τα τελευταία χρόνια να προβάλλει τον ρόλο του ως παράγοντα παγκόσμιας σταθερότητας και ως συνομιλητή που μπορεί να συμβάλει στη διαχείριση διεθνών κρίσεων.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Σι αξιοποίησε και ιστορικές αναφορές στη συνεργασία των τριών χωρών κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, προκειμένου να υπογραμμίσει τη σημασία της συνεννόησης μεταξύ τους.
«Η ιστορία είναι το καλύτερο διδακτικό βιβλίο», ανέφερε, καλώντας τις τρεις πλευρές να αντλήσουν διδάγματα από το παρελθόν και να συνεργαστούν για τη διαμόρφωση του μέλλοντος.
Ωστόσο, η κοινή διακήρυξη που εκδόθηκε μετά τις συνομιλίες περιορίστηκε σε γενικές δεσμεύσεις, χωρίς να δίνει συγκεκριμένες λύσεις στα σημαντικότερα ζητήματα που απασχολούν τη διεθνή κοινότητα.
Ο Χου Τιάνγκ Μπουν, καθηγητής κινεζικής εξωτερικής πολιτικής στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Νανιάνγκ, εκτίμησε ότι η κινεζική ηγεσία αξιοποίησε τη συνάντηση για να προβάλει τη θέση της χώρας ως μεγάλης δύναμης με ιδιαίτερο διεθνές κύρος.
ΗΠΑ και Κίνα: Θετικό κλίμα, αλλά χωρίς πρόοδο στις εμπορικές διαφορές
Η σύνοδος της APEC έδωσε επίσης την ευκαιρία στον Σι Τζινπίνγκ και τον Ντόναλντ Τραμπ να πραγματοποιήσουν την τρίτη συνάντησή τους μέσα στο 2026.
Οι δύο ηγέτες επιχείρησαν να διατηρήσουν θετικό το κλίμα στις διμερείς σχέσεις, παρά τις διαφωνίες που εξακολουθούν να υφίστανται σε οικονομικά, εμπορικά και τεχνολογικά ζητήματα.
Η κινεζική κυβέρνηση έκανε λόγο για «εποικοδομητική στρατηγική σταθερότητα» στις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Σι απηύθυνε μάλιστα προσωπικό έπαινο στον Αμερικανό πρόεδρο, δηλώνοντας:
«Οι προσπάθειες που έχετε καταβάλει είναι ορατές σε όλους και θα μείνουν στην ιστορία».
Παρά τις θετικές δημόσιες τοποθετήσεις, δεν ανακοινώθηκε ουσιαστική πρόοδος στις εκκρεμότητες των εμπορικών σχέσεων μεταξύ Ουάσινγκτον και Πεκίνου.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να υποστηρίζουν ότι η Κίνα δεν έχει εκπληρώσει τις δεσμεύσεις της για αγορές αμερικανικών αγροτικών προϊόντων και για αύξηση των εξαγωγών σπάνιων γαιών.
Ανοιχτό παραμένει επίσης το ζήτημα της δημιουργίας του λεγόμενου Board of Trade, ενός πλαισίου που θα επέτρεπε στις δύο χώρες να πραγματοποιούν συναλλαγές μη ευαίσθητων προϊόντων, αξίας 30 δισεκατομμυρίων δολαρίων για καθεμία.
Για το συγκεκριμένο σχέδιο δεν υπήρξαν νέες ανακοινώσεις κατά τη διάρκεια της συνόδου.
Τεχνητή νοημοσύνη: Ένας από τους λίγους τομείς πιθανής συνεργασίας
Η συνεργασία στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης αποτέλεσε ακόμη ένα ζήτημα που παρέμεινε χωρίς σαφές αποτέλεσμα.
Η Γουέντι Κάτλερ, ανώτερη αντιπρόεδρος του Asia Society Policy Institute, επισήμανε ότι δεν ήταν ξεκάθαρο εάν οι αξιωματούχοι που συμμετέχουν στον σχετικό διπλωματικό δίαυλο πραγματοποίησαν συναντήσεις στη Σεντζέν.
Παρά την αβεβαιότητα, εκτίμησε ότι η τεχνητή νοημοσύνη συγκαταλέγεται στους περιορισμένους τομείς όπου οι δύο χώρες έχουν καταγράψει κάποια πρόοδο.
Η κινεζική πλευρά επανέλαβε τις ανησυχίες της για την ασφάλεια και την προστασία που συνδέονται με την ανάπτυξη της συγκεκριμένης τεχνολογίας, διατηρώντας παράλληλα θετική στάση απέναντι στη δυνατότητα διμερούς συνεργασίας.
Οι σχετικές συζητήσεις πραγματοποιούνται σε ένα περιβάλλον έντονου τεχνολογικού ανταγωνισμού, με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα να επιδιώκουν την ενίσχυση της θέσης τους σε έναν τομέα με αυξανόμενη οικονομική και στρατηγική σημασία.
Το επόμενο τεστ για τις σχέσεις Σι και Τραμπ στο Μαϊάμι
Παρά το θετικό κλίμα της συνάντησης, αναλυτές επισημαίνουν ότι η πραγματική δοκιμασία για τις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας θα έρθει με την αξιολόγηση της εφαρμογής των εμπορικών δεσμεύσεων.
Ο Κρεγκ Σίνγκλετον, ανώτερος ερευνητής και επικεφαλής του προγράμματος για την Κίνα στο Foundation for Defense of Democracies, εκτίμησε ότι ο Σι αντιμετώπισε τον Τραμπ με σεβασμό στη Σεντζέν, αλλά οι διαφωνίες των δύο πλευρών παραμένουν.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το επόμενο κρίσιμο σημείο θα είναι τον Δεκέμβριο στο Μαϊάμι, όταν αναμένεται να εξεταστεί κατά πόσο το Πεκίνο έχει ανταποκριθεί στις εμπορικές του υποχρεώσεις.
«Ο Σι αντιμετώπισε τον Τραμπ με σεβασμό στη Σεντζέν. Θα δοκιμάσει την αποφασιστικότητά του στο Μαϊάμι τον επόμενο μήνα, όταν έρθει η ώρα του λογαριασμού για τις εμπορικές δεσμεύσεις του Πεκίνου», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η σύνοδος της Σεντζέν ολοκληρώθηκε έτσι με περιορισμένα πρακτικά αποτελέσματα, αλλά με σημαντικό συμβολικό και διπλωματικό αποτύπωμα για την Κίνα.
Για τον Σι Τζινπίνγκ, το γεγονός ότι φιλοξένησε στο ίδιο τραπέζι τους ηγέτες των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ρωσίας αποτέλεσε ευκαιρία ενίσχυσης της διεθνούς εικόνας του Πεκίνου. Το κατά πόσο αυτή η διπλωματική προβολή θα μεταφραστεί σε συγκεκριμένες συμφωνίες και ουσιαστική συνεργασία παραμένει ανοιχτό.