Η προσπάθεια υλοποίησης του σχεδίου του Ντόναλντ Τραμπ για την αναβίωση της κατεστραμμένης πετρελαϊκής βιομηχανίας της Βενεζουέλας αναμένεται να αποδειχθεί μακρόχρονη, περίπλοκη και εξαιρετικά δαπανηρή. Σύμφωνα με το Bloomberg, το συνολικό κόστος θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 100 δισ. δολάρια και να απαιτήσει χρόνια σταθερών επενδύσεων.
Δεκαετίες διαφθοράς, έλλειψης κεφαλαίων, ατυχημάτων, πυρκαγιών και εκτεταμένων κλοπών έχουν αφήσει τις ενεργειακές υποδομές της χώρας σε κατάσταση κατάρρευσης. Όπως εκτιμά ο Φρανσίσκο Μονάλντι, επικεφαλής ενεργειακής πολιτικής για τη Λατινική Αμερική στο Baker Institute του Πανεπιστημίου Rice, για να επανέλθει η παραγωγή στα επίπεδα της δεκαετίας του 1970 θα απαιτούνταν επενδύσεις της τάξης των 10 δισ. δολαρίων ετησίως επί μία δεκαετία από ενεργειακούς κολοσσούς όπως η Chevron, η ExxonMobil και η ConocoPhillips. Μάλιστα, μια ταχύτερη ανάκαμψη θα προϋπέθετε ακόμη μεγαλύτερη χρηματοδότηση.
Παρά το γεγονός ότι η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου παγκοσμίως, η παραγωγή της κατέρρευσε κατά τη 12ετή διακυβέρνηση του Νικολάς Μαδούρο. Σήμερα περιορίζεται περίπου στο 1 εκατ. βαρέλια ημερησίως, όταν το 1974 πλησίαζε τα 4 εκατ. βαρέλια.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, εκτίμησε ότι οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες θα δείξουν έντονο ενδιαφέρον για την εξόρυξη του βαρέος αργού της Βενεζουέλας, κρίσιμου για τα διυλιστήρια της αμερικανικής ακτής του Κόλπου. Αν και δεν έχουν γίνει ακόμη επίσημες επαφές, ο Ρούμπιο εμφανίστηκε βέβαιος ότι ο ιδιωτικός τομέας θα ανταποκριθεί, εφόσον διασφαλιστούν οι κατάλληλες συνθήκες.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο πρώην διευθυντής της κρατικής PDVSA, Λίνο Καρίγιο, οι εταιρείες δεν πρόκειται να προχωρήσουν σε σοβαρές επενδύσεις αν δεν υπάρξει πολιτική σταθερότητα και θεσμική ανανέωση. Κατά την εκτίμησή του, προϋπόθεση αποτελεί η συγκρότηση νέου κοινοβουλίου ή Εθνοσυνέλευσης που θα εγγυάται ασφάλεια και διαφάνεια.
Το εύρος των αναγκαίων επισκευών είναι τεράστιο. Στα πετρελαϊκά λιμάνια, ο απαρχαιωμένος και κατεστραμμένος εξοπλισμός καθυστερεί τη φόρτωση δεξαμενόπλοιων έως και πέντε ημέρες, όταν πριν λίγα χρόνια απαιτούνταν μόλις μία. Στη λεκάνη του Ορινόκο, όπου βρίσκονται κολοσσιαία αποθέματα, οι εγκαταστάσεις έχουν εγκαταλειφθεί, οι διαρροές παραμένουν ανεξέλεγκτες και ο εξοπλισμός έχει λεηλατηθεί, με εξαρτήματα να καταλήγουν στη μαύρη αγορά.
Το δίκτυο αγωγών εμφανίζει εκτεταμένες διαρροές, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις έχει αποσυναρμολογηθεί για πώληση ως παλιοσίδερα. Πυρκαγιές και εκρήξεις έχουν προκαλέσει επιπλέον ζημιές. Παράλληλα, το διυλιστηριακό συγκρότημα Paraguana λειτουργεί αποσπασματικά και με χαμηλή δυναμικότητα, με ορισμένες μονάδες να παραμένουν κλειστές.
Σήμερα, το μεγαλύτερο μέρος της περιορισμένης παραγωγής της χώρας στηρίζεται στη Chevron, τη μοναδική μεγάλη αμερικανική εταιρεία που εξακολουθεί να δραστηριοποιείται στη Βενεζουέλα, καλύπτοντας περίπου το 25% της παραγωγής χάρη σε ειδικές άδειες, παρά το καθεστώς κυρώσεων. Οι ExxonMobil και ConocoPhillips, που θα μπορούσαν επίσης να διαδραματίσουν κρίσιμο ρόλο, είχαν αποχωρήσει μετά την εθνικοποίηση των περιουσιακών τους στοιχείων την εποχή του Ούγκο Τσάβες και εμφανίζονται επιφυλακτικές για επιστροφή χωρίς σαφείς εγγυήσεις.
Η πολιτική μετάβαση παραμένει αβέβαιη και οι κυρώσεις εξακολουθούν να ισχύουν, γεγονός που επιβαρύνει το επενδυτικό περιβάλλον. Όπως σημειώνει ο αναλυτής Κλέιτον Σίγκλ, οι εταιρείες πιθανόν να επικαιροποιήσουν τα σχέδιά τους, αλλά δύσκολα θα δεσμευτούν χωρίς ορατά σημάδια σταθερότητας.
Την ίδια ώρα, το παγκόσμιο περιβάλλον χαρακτηρίζεται από υπερπροσφορά πετρελαίου και χαμηλές τιμές, ενώ πολλές εταιρείες εξακολουθούν να διεκδικούν αποζημιώσεις δισεκατομμυρίων για περιουσιακά στοιχεία που χάθηκαν στο παρελθόν. Όπως τονίζει ο επικεφαλής της ClearView Energy Partners, Κέβιν Μπουκ, μόνο ευνοϊκοί όροι και περιορισμός της αβεβαιότητας θα μπορούσαν να πείσουν τις εταιρείες να επενδύσουν, παρά το τεράστιο μέγεθος των ευκαιριών που προσφέρουν τα αποθέματα της Βενεζουέλας.