Σε δήλωση με την οποία γνωστοποιεί ότι θα υπογράψει τη συμφωνία με το αιγυπτιακό κράτος προχώρησε το Σάββατο ο Αρχιεπίσκοπος Συμεών δίνοντας αίσιο τέλος στις πολύμηνες νομικές και διπλωματικές εντάσεις που αφορούσαν το καθεστώς λειτουργίας, την περιουσία της και απειλούσαν την ίδια την υπόσταση της Μονής.
Στη δήλωσή του, μεταξύ άλλων τονίζει τη στήριξη από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας αλλά και τις Εκκλησίες Ελλάδος και Κύπρου που εξέφρασαν, όπως αναφέρει, «την αμέριστη αδελφική τους συμπαράσταση για την υπογραφή της προαναφερόμενης συμφωνίας, με την ευχή και προσδοκία να συμβάλει στην ασφαλή διευθέτηση των εκκρεμών ζητημάτων και την διασφάλιση των ιστορικών και νομίμων δικαίων της Μονής».
Συνεχίζει λέγοντας ότι «η εξέλιξη αυτή δίδει, βεβαίως, στην Σιναϊτική Αδελφότητα και εις εμέ προσωπικώς τον επιστηριγμό να προχωρήσουμε στην υπογραφή της Συμφωνίας στο εγγύς μέλλον μόλις η κατάσταση της υγείας μου το επιτρέψει, οπότε θα οριστεί μετά των Πατέρων και της αιγυπτιακής κυβερνήσεως η συγκεκριμένη ημερομηνία υπογραφής».
Στη δήλωσή του ο Αρχιεπίσκοπος παραθέτει ένα σύντομο χρονικό των εξελίξεων που ακολούθησαν την εκλογή του, με δεδομένα τα «τετελεσμένα στην αιγυπτιακή έννομη τάξη» που προκλήθηκαν από την έκδοση της απόφασης του εφετείου της Ισμαηλίας τον Μάιο του 2025.
Μιλάει για την προταθείσα συμφωνία και τον διάλογο που ακολούθησε, ενώ επισημαίνει ότι «κατά το διαρρεύσαν διάστημα η Σιναϊτική Αδελφότητα έγινε αποδέκτης ποικίλων αντιφατικών εισηγήσεων και πληροφοριών από αρμοδίους και αναρμοδίους, από επαΐοντες και από καλοπροαιρέτως αγνοούντες». Και εξηγεί την απόφαση να απευθυνθεί η Αδελφότητα στα Πατριαρχεία: «Χωρίς να αγνοεί ή να υποτιμά οποιαδήποτε τεκμηριωμένη γνώμη, η Αδελφότητα έκρινε ότι πρωτίστως είχε να ωφεληθεί τα μέγιστα από την μακραίωνη και αδιάκοπη εμπειρία των Αυτοκεφάλων Ορθοδόξων Εκκλησιών, και μάλιστα των Πατριαρχών της καθ΄ ημάς Ανατολής» τονίζει. Η στήριξη που έλαβε η Αδελφότητα μέσα από αυτή τη διαδικασία, άνοιξε το δρόμο για την αποδοχή της συμφωνίας, όπως αναφέρει ο Αρχιεπίσκοπος Σινά.
Το χρονικό
Όσον αφορά το ιστορικό του ζητήματος αυτό συνδέεται με ένα σύνθετο πλέγμα ιδιοκτησιακών, κυριαρχικών και πολιτικών διεκδικήσεων.
Οι κύριες αιτίες είναι οι εξής:
1 Η βασική θρυαλλίδα της κρίσης ήταν η απόφαση του Εφετείου της Ισμαηλίας στις 28 Μαΐου 2025. Το δικαστήριο έκρινε ότι η γη και τα ακίνητα της Μονής ανήκουν στο αιγυπτιακό κράτος. Σύμφωνα με το σκεπτικό των δικαστών, η πνευματική υπαγωγή της Μονής στο Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο δεν της προσφέρει αυτόματα νομικά ή ιδιοκτησιακά προνόμια εντός της Αιγύπτου, υποβαθμίζοντας το καθεστώς των μοναχών σε απλούς χρήστες (επικαρπωτές) των εγκαταστάσεων.
2 Το νομικό υπόβαθρο της υπόθεσης είχε ξεκινήσει χρόνια πριν από ακραίους κύκλους (όπως στοιχεία συνδεδεμένα με τους Αδελφούς Μουσουλμάνους). Είχαν κατατεθεί μηνύσεις εις βάρος της Μονής για δεκάδες υποτιθέμενες καταπατήσεις κρατικής γης, υποστηρίζοντας ότι ένα θρησκευτικό ίδρυμα με ισχυρούς δεσμούς με την Ελλάδα δεν μπορεί να κατέχει κυριαρχικά δικαιώματα σε στρατηγικές περιοχές της χερσονήσου του Σινά.
3 Η Αίγυπτος υλοποιεί στην περιοχή ένα τεράστιο αναπτυξιακό και θρησκευτικό-τουριστικό έργο με τίτλο «Μεγάλη Μεταμόρφωση» (The Greatest Transfiguration). Στόχος του Καΐρου είναι η ανάπλαση της ευρύτερης περιοχής γύρω από το Σινά για την προσέλκυση εκατομμυρίων επισκεπτών. Αυτή η κρατική παρέμβαση δημιούργησε τριβές σχετικά με τον έλεγχο των φυσικών πόρων (κυρίως των υδάτων), την περιβαλλοντική προστασία και τα όρια της οικιστικής επέκτασης γύρω από το μνημείο της UNESCO.
Ταυτόχρονα γύρω από το θέμα υπήρχαν εσωτερικές διαφωνίες οι οποίες άγγιζαν γεωπολιτικές ισορροπίες. Κατά τη διάρκεια των πολύμηνων διαπραγματεύσεων υπήρξαν στιγμές ασυμφωνίας ή διαφορετικών προσεγγίσεων στο εσωτερικό της μοναστικής κοινότητας σχετικά με το πόσο έπρεπε να υποχωρήσουν έναντι των αιγυπτιακών αξιώσεων.
Η Ελλάδα βρέθηκε σε δύσκολη θέση. Από τη μία πλευρά έπρεπε να προστατεύσει τον ελληνορθόδοξο χαρακτήρα και τα ιστορικά προνόμια της Μονής, και από την άλλη να μην διαταράξει τη στρατηγική και εξαιρετικά κρίσιμη συμμαχία της με την κυβέρνηση του Προέδρου αλ Σίσι στην Ανατολική Μεσόγειο.
Τι διασφαλίζει η συμφωνία
Η υπογραφείσα συμφωνία διασφαλίζει την απρόσκοπτη λειτουργία της ιστορικής Μονής, προστατεύει τα δικαιώματά της και βάζει οριστικό τέλος στις μελλοντικές αμφισβητήσεις του καθεστώτος της. Οι μοναχοί διατηρούν τον έλεγχο του εσωτερικού βίου και των ανεκτίμητων κειμηλίων της Αγίας Αικατερίνης, ενώ η Αίγυπτος κατοχυρώνει την τήρηση της εγχώριας νομοθεσίας της χωρίς να πλήττεται το διεθνές προφίλ της ως προστάτιδας των θρησκευτικών μνημείων