Καθώς περισσότεροι από 80 βουλευτές των Εργατικών καλούν τον Κιρ Στάρμερ να παραιτηθεί, αυξάνονται οι πιθανότητες να κινηθεί επισήμως η διαδικασία διαδοχής στην ηγεσία του κόμματος και, κατ’ επέκταση, στην πρωθυπουργία της Βρετανίας.
Η διαδικασία είναι συγκεκριμένη και τυποποιημένη, ωστόσο, όπως συμβαίνει συχνά σε τέτοιες εσωκομματικές αναμετρήσεις, δεν αποκλείονται πολιτικές συμμαχίες, αιφνιδιασμοί και ανατροπές.
Μέχρι στιγμής, ο Βρετανός πρωθυπουργός επιμένει ότι δεν σκοπεύει να παραιτηθεί. Ο Στάρμερ, ο οποίος ανέλαβε την ηγεσία των Εργατικών το 2020 και εξελέγη πρωθυπουργός τον Ιούλιο του 2024, υποστηρίζει ότι παραμένει στην εξουσία, καθώς η διαδικασία αμφισβήτησης και αντικατάστασής του δεν έχει ακόμη ενεργοποιηθεί.
Παρότι κυκλοφορούν ήδη ονόματα πιθανών διαδόχων, όπως του δημάρχου του Μάντσεστερ, Άντι Μπέρναμ, της πρώην αντιπροέδρου της κυβέρνησης, Άντζελα Ρέινερ, και του υπουργού Υγείας, Γουές Στρίτινγκ, κανείς δεν έχει ανακοινώσει επισήμως υποψηφιότητα.
Για να ξεκινήσει η διαδικασία δεν απαιτείται πρόταση μομφής. Όποιος επιθυμεί να αμφισβητήσει την ηγεσία του Στάρμερ και να διεκδικήσει την πρωθυπουργία θα πρέπει να εξασφαλίσει την υποστήριξη του 20% των βουλευτών των Εργατικών, δηλαδή 81 από τους συνολικά 403.
Ο απερχόμενος ηγέτης δεν χρειάζεται να συγκεντρώσει αντίστοιχες υπογραφές, καθώς περιλαμβάνεται αυτομάτως στους υποψηφίους, εκτός εάν αποφασίσει να παραιτηθεί.
Στη συνέχεια ακολουθεί ψηφοφορία, στην οποία συμμετέχουν τα μέλη των Εργατικών και των συνδικάτων που συνδέονται με το κόμμα. Το εκλογικό σώμα μπορεί να αριθμεί εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους. Εάν κάποιος υποψήφιος συγκεντρώσει πάνω από το 50% των ψήφων, εκλέγεται. Σε διαφορετική περίπτωση, ο υποψήφιος με τις λιγότερες ψήφους αποκλείεται και η διαδικασία συνεχίζεται μέχρι να υπάρξει νικητής με απόλυτη πλειοψηφία.
Εάν ο Στάρμερ παραιτηθεί από την ηγεσία του κόμματος, μπορεί να παραμείνει πρωθυπουργός μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία εκλογής νέου αρχηγού. Κάτι αντίστοιχο είχε συμβεί το 2007, όταν ο Τόνι Μπλερ ανακοίνωσε την αποχώρησή του και παρέμεινε στην πρωθυπουργία μέχρι την ανάδειξη του Γκόρντον Μπράουν.
Οι πιθανοί διάδοχοι
Μεταξύ των πιθανών διαδόχων ξεχωρίζει ο Γουές Στρίτινγκ, υπουργός Υγείας και Κοινωνικής Φροντίδας από την ανάληψη της εξουσίας από τους Εργατικούς. Θεωρείται κεντρώος, υποστηρικτής της δημοσιονομικής πειθαρχίας και πολιτικά κοντά στη γραμμή του Στάρμερ. Έχει επίσης στηρίξει την αύξηση των αμυντικών δαπανών.
Ο Στρίτινγκ εκπροσωπεί εκλογική περιφέρεια του ανατολικού Λονδίνου από το 2015, ωστόσο η έδρα του θεωρείται ευάλωτη, καθώς στις εκλογές του 2024 επανεξελέγη με διαφορά μόλις 528 ψήφων.
Ισχυρό όνομα παραμένει και ο Άντι Μπέρναμ, δήμαρχος του Μάντσεστερ και μία από τις πιο προβεβλημένες προσωπικότητες των Εργατικών. Ωστόσο, προς το παρόν δεν μπορεί να συμμετάσχει σε διαδικασία διαδοχής, καθώς δεν είναι μέλος της Βουλής των Κοινοτήτων.
Ο Μπέρναμ έχει διεκδικήσει δύο φορές την ηγεσία των Εργατικών και διατηρεί επιρροή στην κεντροαριστερά και στην αριστερή πτέρυγα του κόμματος, ιδιαίτερα μεταξύ όσων επικρίνουν την πιο κεντρώα πολιτική κατεύθυνση του Στάρμερ.
Η Άντζελα Ρέινερ θεωρείται επίσης πιθανή διεκδικήτρια, παρά το γεγονός ότι η παραίτησή της το 2025 από τις θέσεις της αντιπροέδρου της κυβέρνησης, της αναπληρώτριας ηγέτιδας των Εργατικών και της υπουργού Στέγασης εξακολουθεί να αποτελεί πολιτικό βάρος.
Η Ρέινερ, με καταγωγή από εργατικό περιβάλλον, θεωρείται πιο κοντά στις συνδικαλιστικές και αριστερές ρίζες του κόμματος. Ως κυβερνητικό στέλεχος είχε προωθήσει μέτρα για την ενίσχυση των εργασιακών δικαιωμάτων και την αύξηση του κατώτατου μισθού.
Στη λίστα των πιθανών διαδόχων περιλαμβάνεται και ο Εντ Μίλιμπαντ, υπουργός Ενέργειας και πρώην ηγέτης των Εργατικών την περίοδο 2010-2015. Ο Μίλιμπαντ αποτελεί κεντρικό πρόσωπο της κυβερνητικής πολιτικής για την πράσινη μετάβαση και την επίτευξη μηδενικών εκπομπών άνθρακα.
Η Σαμπάνα Μαχμούντ, υπουργός Εσωτερικών και πρώτη μουσουλμάνα γυναίκα που ανέλαβε το συγκεκριμένο αξίωμα, θεωρείται ότι ανήκει στη δεξιά πτέρυγα των Εργατικών. Έχει υιοθετήσει σκληρότερη γραμμή στο μεταναστευτικό, υποστηρίζοντας ότι αυτή είναι αναγκαία για την αντιμετώπιση του δεξιού κόμματος Reform UK.
Ωστόσο, η στάση της προκαλεί αντιδράσεις στο εσωτερικό του κόμματος, με επικριτές της να υποστηρίζουν ότι απομακρύνει προοδευτικούς ψηφοφόρους προς τους Πράσινους και άλλες αριστερότερες επιλογές.
Ως πιο απρόβλεπτη περίπτωση εμφανίζεται ο Αλ Κερνς, νεοεκλεγείς βουλευτής από το 2024, πρώην στέλεχος των Βασιλικών Πεζοναυτών και βετεράνος του πολέμου στο Αφγανιστάν. Το όνομά του συζητείται ως πιθανή επιλογή ανανέωσης για τους νεότερους βουλευτές των Εργατικών.
Η κρίση στην ηγεσία των Εργατικών παραμένει ανοιχτή, με τον Στάρμερ να προσπαθεί να κρατήσει τον έλεγχο και τους πιθανούς διαδόχους να σταθμίζουν προσεκτικά τις κινήσεις τους πριν ανοίξει επισήμως η εσωκομματική αναμέτρηση.