Η πλειοψηφία των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκή Ένωση ενέκρινε σήμερα, Παρασκευή 9/1, την υπογραφή της εμπορικής συμφωνίας με τη Mercosur. Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε σε επίπεδο μόνιμων αντιπροσώπων (πρέσβεων), με την Κυπριακή Προεδρία να διαπιστώνει ευρεία στήριξη υπέρ της έγκρισης και υπογραφής της συμφωνίας.
Όπως ανέφερε αξιωματούχος της Προεδρίας, συγκεντρώνεται η απαιτούμενη «ειδική πλειοψηφία», δηλαδή τουλάχιστον 15 κράτη-μέλη που αντιπροσωπεύουν το 65% του πληθυσμού της Ένωσης. Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είχαν προθεσμία έως τις 6 μ.μ. (ώρα Ελλάδας) για να επιβεβαιώσουν γραπτώς τη θέση τους, με την επίσημη ανακοίνωση της έγκρισης να αναμένεται εντός της ημέρας.
Στον αντίποδα, τη διαφωνία τους εξέφρασαν η Γαλλία, η Πολωνία, η Αυστρία, η Ιρλανδία και η Ουγγαρία, ενώ το Βέλγιο επέλεξε την αποχή. Καθοριστική θεωρείται η μετατόπιση της Ιταλία, η οποία συντάχθηκε τελικά με τις χώρες που στηρίζουν τη συμφωνία, δηλώνοντας ικανοποίηση από τις πρόσθετες εγγυήσεις που έλαβε για την προστασία του αγροτικού της τομέα.
Παράλληλα, εγκρίθηκαν πρόσθετες διασφαλίσεις για την ευρωπαϊκή αγορά γεωργικών προϊόντων, οι οποίες θα ενεργοποιούνται σε περίπτωση απότομης αύξησης εισαγωγών από τη Βραζιλία, την Αργεντινή, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη. Οι σχετικές ρυθμίσεις εγκρίθηκαν υπό τον όρο της ανωνυμίας των διπλωματικών πηγών που τις επιβεβαίωσαν.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αναμένεται να ταξιδέψει την επόμενη εβδομάδα στην Παραγουάη για την υπογραφή της συμφωνίας. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη εμπορική συμφωνία που έχει συνάψει έως σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση, αν και για την πλήρη ενεργοποίησή της απαιτείται ακόμη η έγκριση του Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Σύμφωνα με την Κυπριακή Προεδρία, οι διμερείς εγγυήσεις ασφαλείας για ευαίσθητα αγροτικά προϊόντα ευθυγραμμίζονται με τις πάγιες θέσεις του Κοινοβουλίου.
Θετική υποδοχή της συμφωνίας εκφράζουν οι Γερμανοί βιομήχανοι. Η διευθύνουσα σύμβουλος της Ένωση Γερμανικών Βιομηχανιών (BDI), Τάνια Γκένερ, χαρακτήρισε την έγκριση της συμφωνίας «σημαντική επιτυχία για τη γερμανική και την ευρωπαϊκή οικονομία», υπογραμμίζοντας ότι η ΕΕ στέλνει ισχυρό μήνυμα υπέρ του ελεύθερου εμπορίου και ενισχύει τον γεωστρατηγικό της ρόλο. Όπως ανέφερε, η άρση εμπορικών εμποδίων αναμένεται να εξοικονομεί περίπου τέσσερα δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως από δασμούς, ενώ η δημιουργία μιας ενιαίας αγοράς άνω των 750 εκατομμυρίων καταναλωτών προσφέρει κρίσιμη πρόσβαση σε πρώτες ύλες όπως το λίθιο και ο χαλκός, απαραίτητες για την ηλεκτροκίνηση και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Η ίδια σημείωσε ότι, σε ένα περιβάλλον όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα επεκτείνουν συστηματικά τις σφαίρες επιρροής τους, η Mercosur «μπορεί να είναι μόνο η αρχή», καλώντας την ΕΕ να επιταχύνει και άλλες εμπορικές συμφωνίες, όπως με την Ινδία και την Ινδονησία.
Για την Ελλάδα, η συμφωνία έχει διττή ανάγνωση. Από τη μία πλευρά, ανοίγει νέες δυνατότητες για εξαγωγές προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας, όπως κρασί, ελαιόλαδο και τυριά, σε αγορές που μέχρι σήμερα ήταν δύσκολα προσβάσιμες λόγω υψηλών δασμών, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχει η θεσμική προστασία προϊόντων ποιότητας από απομιμήσεις. Από την άλλη, εντείνει τον ανταγωνισμό εντός της ευρωπαϊκής αγοράς, καθώς προβλέπει αυξημένες εισαγωγές σε ευαίσθητους αγροτικούς και κτηνοτροφικούς τομείς – βοδινό κρέας, πουλερικά, ζάχαρη, σόγια, ρύζι – συχνά με μειωμένους ή μηδενικούς δασμούς.
Το χαμηλότερο κόστος παραγωγής στις χώρες της Λατινικής Αμερικής ενισχύει τους φόβους για πιέσεις στις τιμές και στο εισόδημα των Ευρωπαίων παραγωγών, ιδιαίτερα των μικρών και μεσαίων. Οι ανησυχίες αυτές έχουν ήδη οδηγήσει σε αγροτικές κινητοποιήσεις σε πολλές χώρες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, καθιστώντας τον αγροτικό τομέα έναν από τους πιο πολιτικά ευαίσθητους φακέλους της συμφωνίας.
Η Κομισιόν επιχειρεί να κατευνάσει τις αντιδράσεις, συζητώντας συνοδευτικά μέτρα στήριξης, όπως πρόσθετα κοινοτικά κονδύλια και μηχανισμούς «ασφαλείας» που θα μπορούν να ενεργοποιούνται σε περίπτωση σοβαρών στρεβλώσεων της αγοράς. Η τελική στάση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και ο τρόπος εφαρμογής της συμφωνίας θα κρίνουν σε μεγάλο βαθμό αν για την Ελλάδα –και ειδικά για τον αγροτικό της τομέα– η Mercosur θα αποτελέσει τελικά ευκαιρία ή απειλή.