Έντονη κατασκευαστική δραστηριότητα καταγράφεται μέσα στο 2026 σε υπόγεια εγκατάσταση του Ιράν, βαθιά μέσα σε γρανιτένιο βουνό κοντά στο πυρηνικό συγκρότημα της Νατάνζ, σύμφωνα με ανάλυση δορυφορικών εικόνων από το αμερικανικό Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (CSIS).
Η εγκατάσταση βρίσκεται στο όρος Pickaxe, περίπου 225 χιλιόμετρα νότια της Τεχεράνης, και εδώ και χρόνια παρακολουθείται από υπηρεσίες πληροφοριών. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι ενδέχεται να έχει σχεδιαστεί ως ιδιαίτερα προστατευμένος χώρος για μελλοντικές δραστηριότητες που συνδέονται με το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Σύμφωνα με την ανάλυση του CSIS, η οποία κοινοποιήθηκε στο CNN πριν από τη δημοσίευσή της, η κατασκευαστική δραστηριότητα στην περιοχή αυξήθηκε αισθητά μεταξύ 30 Σεπτεμβρίου 2025 και 9 Αυγούστου 2026.
Οι αναλυτές θεωρούν «πιθανό» η εγκατάσταση να προορίζεται για την προστασία κρίσιμων πυρηνικών δραστηριοτήτων, χωρίς ωστόσο να είναι μέχρι στιγμής σαφής ο ακριβής σκοπός της.
Εκτιμήσεις για φυγοκεντρητές και εμπλουτισμό ουρανίου
Ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών έχουν εκτιμήσει ότι το Ιράν ενδέχεται να εξετάζει τη μεταφορά φυγοκεντρητών στην εγκατάσταση, στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων εμπλουτισμού ουρανίου.
Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, έχει επανειλημμένα απειλήσει με πλήγμα εναντίον του Pickaxe. Την περασμένη εβδομάδα δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να το πλήξουν «πολύ σύντομα», προσθέτοντας ότι η Ουάσιγκτον γνωρίζει τις κινήσεις που πραγματοποιούνται στην περιοχή.
Η γεωλογία της εγκατάστασης, ωστόσο, θεωρείται σοβαρό εμπόδιο για ένα ενδεχόμενο στρατιωτικό πλήγμα.
Σύμφωνα με το CSIS, το γρανιτένιο βουνό θα αποτελούσε εξαιρετικά δύσκολο στόχο ακόμη και για τις ισχυρότερες μη πυρηνικές βόμβες βαθιάς διείσδυσης που διαθέτουν σήμερα οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Αμερικανικές δοκιμές για βαθιά θαμμένους στόχους
Το CNN αναφέρει ότι οι ΗΠΑ εξετάζουν παράλληλα τρόπους προσβολής ιδιαίτερα βαθιά θαμμένων υπόγειων εγκαταστάσεων.
Τέσσερις ημέρες πριν από την έναρξη της αμερικανικής επιχείρησης «Επική Οργή», αξιωματούχος υπηρεσίας του Πενταγώνου υπέγραψε κατεπείγον έγγραφο για σύμβαση ύψους 1,2 εκατ. δολαρίων, η οποία αφορούσε την επισκευή υπόγειας εγκατάστασης δοκιμών στο πεδίο White Sands, στο Νέο Μεξικό.
Σύμφωνα με το σχετικό έγγραφο, σκοπός ήταν η πραγματοποίηση δοκιμών με πραγματικά πυρά για την αξιολόγηση διαβαθμισμένων στρατιωτικών δυνατοτήτων έναντι νέων απειλών.
Τρεις πηγές με γνώση του θέματος δήλωσαν στο CNN ότι οι σχετικές προετοιμασίες συνδέονταν με τον πόλεμο με το Ιράν και με την ανάγκη ανάπτυξης μέσων ικανών να πλήττουν τις βαθύτερα θαμμένες υπόγειες εγκαταστάσεις της χώρας.
Το προηγούμενο των πληγμάτων του 2025
Οι ΗΠΑ είχαν ήδη πλήξει ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις τον Ιούνιο του 2025, στο πλαίσιο της επιχείρησης «Μεσονύχτιο Σφυρί».
Ωστόσο, σύμφωνα με μεταγενέστερες εκτιμήσεις Αμερικανών στρατιωτικών, σε ορισμένες υπόγειες εγκαταστάσεις, όπως εκείνη του Ισφαχάν, τα πλήγματα δεν ήταν αρκετά για την πλήρη καταστροφή των βαθύτερων τμημάτων τους.
Το Πεντάγωνο φέρεται να θεωρεί ότι ακόμη και οι ισχυρές βόμβες Massive Ordnance Penetrator (MOP) δεν μπορούν να καταστρέψουν ορισμένους στόχους που βρίσκονται σε πολύ μεγάλο βάθος.
Για τον λόγο αυτό, ο αμερικανικός στρατός εργάζεται στην ανάπτυξη νέας γενιάς όπλου βαθιάς διείσδυσης, που θα μπορούσε δυνητικά να προσβάλει ακόμη βαθύτερα υπόγειους στόχους.
Στα σχέδια και ενδεχόμενο πλήγμα στο Pickaxe
Σύμφωνα με πηγή που επικαλείται το CNN, ο αμερικανικός στρατός διαθέτει επιχειρησιακά σχέδια για ενδεχόμενο πλήγμα στην εγκατάσταση του Pickaxe.
Το ενδεχόμενο είχε συμπεριληφθεί σε πακέτο πιθανών στόχων που εξεταζόταν νωρίτερα το καλοκαίρι, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ απειλούσε με περαιτέρω κλιμάκωση της σύγκρουσης με το Ιράν.
Το σχετικό σχέδιο φέρεται να προέβλεπε τη χρήση ορισμένων από τις μεγαλύτερες βόμβες του αμερικανικού οπλοστασίου. Παραμένει, ωστόσο, ασαφές εάν τα συγκεκριμένα όπλα είναι ικανά να διεισδύσουν σε αρκετό βάθος ώστε να καταστρέψουν την υπόγεια εγκατάσταση.
Οι τρεις πιθανές χρήσεις
Σύμφωνα με την ανάλυση του CSIS, η εγκατάσταση στο όρος Pickaxe θα μπορούσε να εξυπηρετεί τρεις βασικούς σκοπούς που σχετίζονται με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως χώρος συναρμολόγησης φυγοκεντρητών, ως μονάδα εμπλουτισμού ουρανίου ή ως προστατευμένη εγκατάσταση για άλλες δραστηριότητες σχετικές με την ανάπτυξη πυρηνικών δυνατοτήτων, όπως η μετατροπή ουρανίου σε μέταλλο.
Οι αναλυτές σημειώνουν ότι οι εργασίες έχουν μετατοπιστεί από την ενεργό εκσκαφή σε πιθανές εργασίες στο εσωτερικό των σηράγγων και στην ενίσχυση των εξωτερικών υποδομών.
Μέσα στο 2026 καταγράφηκε, σύμφωνα με την έκθεση, η μεγαλύτερη μέχρι σήμερα δραστηριότητα στο οδικό δίκτυο της εγκατάστασης, ενώ πραγματοποιήθηκαν εργασίες ενίσχυσης των εισόδων των σηράγγων, ασφαλτόστρωσης και βελτίωσης των σημείων πρόσβασης.
Το CSIS υπογραμμίζει, πάντως, ότι η συνεχιζόμενη κατασκευαστική δραστηριότητα δείχνει πως η εγκατάσταση πιθανότατα δεν είναι ακόμη έτοιμη να χρησιμοποιηθεί για εμπλουτισμό ουρανίου, εφόσον αυτός είναι πράγματι ο σκοπός για τον οποίο προορίζεται.