Μια νύχτα σοκ και δέους στη Βενεζουέλα ολοκληρώθηκε με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να δηλώνει ότι «η αμερικανική κυριαρχία στο Δυτικό Ημισφαίριο δεν θα αμφισβητηθεί ποτέ ξανά», εγκαινιάζοντας αυτό που ο ίδιος παρουσίασε ως επιχείρηση «ανοικοδόμησης» ενός κράτους με κατεστραμμένη οικονομία και βαθιά πολιτική κρίση. Οι διεθνείς αντιδράσεις εστιάζουν πλέον στο τι ακριβώς συνεπάγεται η έννοια της «αμερικανικής διακυβέρνησης της Βενεζουέλας», με την Ευρώπη να αναγνωρίζει ότι ο Νικολάς Μαδούρο δεν θεωρείται νόμιμος εκπρόσωπος του λαού της χώρας, χωρίς ωστόσο να κρύβει τον έντονο προβληματισμό για τη νομική βάση της σύλληψής του.
Με χειροπέδες, σανδάλια και υπό βαριά φρούρηση αξιωματικών του FBI και της Υπηρεσία Δίωξης Ναρκωτικών, ο Μαδούρο αποβιβάστηκε στην αεροπορική βάση Στιούαρτ στη Νέα Υόρκη. Περίπου επτά ώρες μετά την ανακοίνωση της επιχείρησης «Απόλυτη Αποφασιστικότητα» μέσω του Truth Social, ο Τραμπ έδωσε στη δημοσιότητα φωτογραφία του Βενεζουελάνου ηγέτη με καλυμμένα μάτια και αυτιά, χαρακτηρίζοντας τη σύλληψη «ζωντανή σύνδεση με τον Λευκό Οίκο».
Σύμφωνα με αμερικανικά μέσα, το προεδρικό ζεύγος της Βενεζουέλας αιφνιδιάστηκε όταν 150 αεροσκάφη από 20 αμερικανικές βάσεις έσπευσαν στη χώρα για να στηρίξουν την τελική φάση της επιχείρησης Decisive Force. Την εξέλιξη παρακολούθησε ο Τραμπ ζωντανά από την κατοικία του στο Μαρ-α-Λάγκο, παρομοιάζοντάς τη με «τηλεοπτική εκπομπή» και συγχαίροντας τους επίλεκτους της Delta Force για την ταχύτητα της επιχείρησης.
Το CNN μετέδωσε ότι ακόμη και πριν οδηγηθεί στο δικαστήριο της Νέας Υόρκης, κορυφαίοι δικηγόροι είχαν ήδη εκδηλώσει ενδιαφέρον να αναλάβουν την υπεράσπισή του. Ο Μαδούρο κρατείται στο Μητροπολιτικό Κέντρο Κράτησης, το οποίο, σύμφωνα με το αμερικανικό δίκτυο, φημίζεται για τις άθλιες συνθήκες, την υποστελέχωση και τη βία μεταξύ κρατουμένων. Έξω από το κέντρο κράτησης, εκατοντάδες μετανάστες από τη Βενεζουέλα πανηγύριζαν, ενώ διαδηλώσεις και αντιδράσεις καταγράφηκαν ακόμη και έξω από τον Λευκό Οίκο. Στο Καράκας, την ίδια ώρα, οι κάτοικοι σχημάτιζαν ουρές για είδη πρώτης ανάγκης, εν μέσω έντονης αβεβαιότητας.
Η «επόμενη ημέρα» και το ζήτημα εξουσίας
Ο Ντόναλντ Τραμπ εξέφρασε ανοιχτά δυσπιστία προς την επικεφαλής της αντιπολίτευσης Μαρία Κορίνα Ματσάδο και δήλωσε ότι προτιμά συνεργασία με την αντιπρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκεζ, την οποία –σύμφωνα με τις δηλώσεις του– κάλεσε να αναλάβει τα ηνία σε συνεργασία με το Ανώτατο Δικαστήριο. Η ίδια η Ροντρίγκεζ διέψευσε κατηγορηματικά τους ισχυρισμούς, τονίζοντας ότι ο Μαδούρο παραμένει ο μοναδικός πρόεδρος της χώρας και κάνοντας λόγο για απαγωγή από τις ΗΠΑ.
Επτά ώρες πολέμου και δεκάδες νεκροί
Η επιχείρηση «Απόλυτη Αποφασιστικότητα» αποτέλεσε το αποκορύφωμα μηνών στρατιωτικού σχεδιασμού, με συμμετοχή αεροπλανοφόρου, 11 πολεμικών πλοίων, περισσότερων από 150 αεροσκαφών –μεταξύ τους και F-35– και άνω των 1.500 στρατιωτών. Σύμφωνα με ανώτερο Βενεζουελανό αξιωματούχο που μίλησε στους New York Times, τουλάχιστον 40 άνθρωποι σκοτώθηκαν.
Πετρέλαιο και «ανοικοδόμηση»
Ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα αναλάβουν τον έλεγχο των τεράστιων αποθεμάτων πετρελαίου της Βενεζουέλας και θα καλέσουν αμερικανικές εταιρείες να επενδύσουν δισεκατομμύρια δολάρια για την ανασυγκρότηση της πετρελαϊκής βιομηχανίας. Η χώρα διαθέτει αποθέματα 303 δισ. βαρελιών, περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων αποθεμάτων, σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας, αλλά παράγει μόλις το 0,8% της παγκόσμιας παραγωγής.
Διεθνής κινητοποίηση
Τη Δευτέρα 5 Ιανουαρίου αναμένεται να πραγματοποιηθεί η έκτακτη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, με θέμα την κατάσταση στη Βενεζουέλα. Το αίτημα για σύγκληση συνεδρίασης υποστηρίχθηκε από δύο μόνιμα Μέλη του ΣΑ ΟΗΕ, την Κίνα και τη Ρωσία.
Ο Πάπας Λέων ζήτησε στο μεταξύ να διασφαλιστεί η «κυριαρχία» της Βενεζουέλας, λέγοντας ότι παρακολουθεί τις εξελίξεις στη λατινοαμερικανική χώρα με «βαθιά ανησυχία».
- Ο πρόεδρος της Βραζιλίας Λουίς Ινάσιο Λούλα Ντα Σίλβα δήλωσε: «Οι βομβιστικές επιθέσεις σε έδαφος της Βενεζουέλας και η σύλληψη του προέδρου της ξεπερνούν απαράδεκτα όρια. Αυτές οι πράξεις αποτελούν σοβαρή προσβολή της κυριαρχίας της Βενεζουέλας και ένα ακόμη εξαιρετικά επικίνδυνο προηγούμενο για ολόκληρη τη διεθνή κοινότητα».
- Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ: «Η Ισπανία δεν αναγνώρισε το καθεστώς Μαδούρο. Αλλά ούτε θα αναγνωρίσει μια παρέμβαση που παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και ωθεί την περιοχή προς έναν ορίζοντα αβεβαιότητας και επιθετικότητας».
- Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς: «Η νομική αξιολόγηση της αμερικανικής παρέμβασης είναι περίπλοκη και απαιτεί προσεκτική εξέταση. Το διεθνές δίκαιο παραμένει το κατευθυντήριο πλαίσιο. Σε αυτό το στάδιο, η πολιτική αστάθεια στη Βενεζουέλα πρέπει να αποφευχθεί. Ο στόχος είναι η ομαλή μετάβαση σε μια εκλεγμένη κυβέρνηση».
- Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε ότι ο Μαδούρο «υπονόμευσε σοβαρά την αξιοπρέπεια του ίδιου του λαού του». Ο Μακρόν πρόσθεσε ότι η Γαλλία επιθυμεί η μετάβαση στη δημοκρατία να επιβλέπεται από τον Εντμούντο Γκονζάλες Ουρούτια, τον πρώην υποψήφιο στις αμφισβητούμενες προεδρικές εκλογές του 2024.
- Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε ότι παρακολουθεί την κατάσταση «πολύ στενά». Πρόσθεσε ότι «οποιαδήποτε λύση πρέπει να σέβεται το διεθνές δίκαιο και τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών».
- Ο Υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας, Αντρέι Σιμπίχα, δήλωσε: «Η Ουκρανία υπερασπίζεται με συνέπεια το δικαίωμα των εθνών να ζουν ελεύθερα, απαλλαγμένα από δικτατορίες, καταπίεση και παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το καθεστώς Μαδούρο έχει παραβιάσει όλες αυτές τις αρχές από κάθε άποψη».
- Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μετσόλα: «Όπως έχει επανειλημμένα επιβεβαιώσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, δεν θεωρούμε τον Νικολάς Μαδούρο ως τον νόμιμο, εκλεγμένο ηγέτη της Βενεζουέλας και ανέκαθεν ζητούσε τον πλήρη σεβασμό του διεθνούς δικαίου, την υποστήριξη της δημοκρατίας και την αναγνώριση της νόμιμης βούλησης του λαού της Βενεζουέλας».
- Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου: «Συγχαρητήρια, Πρόεδρε Ντόναλντ Τραμπ για την τολμηρή και ιστορική ηγεσία σας υπέρ της ελευθερίας και της δικαιοσύνης. Χαιρετίζω την αποφασιστικότητά σας και τη λαμπρή δράση των γενναίων στρατιωτών σας».
Η Βενεζουέλα εισέρχεται πλέον σε μια αχαρτογράφητη πολιτική και γεωπολιτική φάση, με το διεθνές δίκαιο, την κυριαρχία και τους φυσικούς πόρους της χώρας να βρίσκονται στο επίκεντρο μιας σύγκρουσης που ξεπερνά κατά πολύ τα σύνορά της.