Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή εισέρχεται σε νέα φάση κλιμάκωσης, με το Ισραήλ να εντείνει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις τόσο στον Λίβανος όσο και εναντίον του Ιράν, ενώ παράλληλα εντείνονται τα ερωτήματα για τους πραγματικούς στόχους και τα όρια της στρατιωτικής στρατηγικής.
Κλιμάκωση στο μέτωπο του Λιβάνου
Οι επιθέσεις της Χεζμπολάχ εναντίον περιοχών στο βόρειο Ισραήλ, αλλά και προς το κεντρικό τμήμα της χώρας, έχουν αυξήσει σημαντικά την ένταση των συγκρούσεων. Ως αποτέλεσμα, το ισραηλινό στρατιωτικό επιτελείο εξετάζει ακόμη και την επέκταση των επιχειρήσεων στο νότιο Λίβανο, ενδεχομένως με χερσαίες δυνάμεις και κατάληψη περιοχών κοντά στα σύνορα.
Οι ισραηλινές επιδρομές έχουν ήδη προκαλέσει τεράστια ανθρωπιστική πίεση στον Λίβανο. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα εκατομμύριο άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί εσωτερικά, αριθμός που αντιστοιχεί σε περισσότερο από το ένα έκτο του πληθυσμού της χώρας. Στα νότια της χώρας αλλά και στη συνοικία Νταχίγια της Βηρυτός χιλιάδες κάτοικοι έχουν εγκαταλείψει τα σπίτια τους, ενώ δεκάδες πολυώροφα κτίρια έχουν καταστραφεί σε ισραηλινές επιδρομές.
Αρχικά το Ισραήλ εκτιμούσε ότι η εμπλοκή της Χεζμπολάχ στον πόλεμο ήταν περιορισμένη και υπαγορευμένη κυρίως από πιέσεις της Τεχεράνης. Ωστόσο, πλέον θεωρείται ότι η οργάνωση έχει ανασυνταχθεί και συνεχίζει να αντιστέκεται παρά τις σημαντικές απώλειες.
Παρά τη συνεχιζόμενη ένταση, η ισραηλινή αεράμυνα έχει καταφέρει να διατηρήσει υψηλά ποσοστά αναχαιτίσεων πυραύλων και drones, περιορίζοντας τις απώλειες στο εσωτερικό της χώρας. Ωστόσο, η καθημερινότητα από τη Χάιφα και βορειότερα έχει διαταραχθεί σημαντικά.
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση του Λιβάνου, με διεθνή διαμεσολάβηση, επιχείρησε να προωθήσει πρόταση για απευθείας διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ. Ο πρόεδρος Ζοζέφ Αούν εμφανίστηκε ακόμη και πρόθυμος να εξετάσει τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ, ενώ σε πολιτικούς κύκλους του Λιβάνου συζητήθηκε ακόμη και το ενδεχόμενο μελλοντικών διπλωματικών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών.
Η στρατηγική στο μέτωπο του Ιράν
Παράλληλα, οι επιχειρήσεις του Ισραήλ εναντίον του Ιράν έχουν επιφέρει σημαντικά πλήγματα σε στρατιωτικές υποδομές, εγκαταστάσεις πυραύλων και συστήματα αεράμυνας. Οι ισραηλινές επιθέσεις πραγματοποιούνται σε στενό συντονισμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες, με καθημερινή ανταλλαγή πληροφοριών και επιχειρησιακή συνεργασία.
Ωστόσο, η βασική στρατηγική επιδίωξη που φαίνεται να προβάλλεται από το Τελ Αβίβ —η αποσταθεροποίηση ή ακόμη και η κατάρρευση του ιρανικού καθεστώτος— θεωρείται εξαιρετικά δύσκολο να επιτευχθεί.
Μετά τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, την εξουσία ανέλαβε ο γιος του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ενώ οι Φρουροί της Επανάστασης φαίνεται να διατηρούν πλήρως τον έλεγχο των μηχανισμών ασφαλείας της χώρας.
Παράλληλα, δεν έχουν εμφανιστεί μαζικές αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις στο εσωτερικό του Ιράν. Αντίθετα, πληροφορίες κάνουν λόγο για αυστηρούς ελέγχους ασφαλείας, εκτεταμένες συλλήψεις και ισχυρή παρουσία δυνάμεων ασφαλείας στους δρόμους.
Οι πραγματικοί στόχοι του πολέμου
Αναλυτές εκτιμούν ότι ο ρεαλιστικός στόχος του Ισραήλ δεν μπορεί να είναι η πλήρης ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος, αλλά η σημαντική αποδυνάμωση των στρατιωτικών του δυνατοτήτων. Αυτό περιλαμβάνει πλήγματα σε πυρηνικές εγκαταστάσεις, πυραυλικά προγράμματα, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και υποδομές παραγωγής οπλικών συστημάτων.
Ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει υποστηρίξει ότι προηγούμενες στρατιωτικές επιχειρήσεις εξουδετέρωσαν σημαντικές απειλές για την ασφάλεια του Ισραήλ. Ωστόσο, η συνέχιση των συγκρούσεων λίγους μήνες αργότερα δείχνει ότι η στρατηγική αυτή παραμένει ανοιχτή και αβέβαιη.
Τα πιθανά σενάρια
Η εξέλιξη του πολέμου θα μπορούσε να οδηγήσει σε τρία βασικά σενάρια:
την κατάρρευση του ιρανικού καθεστώτος, ένα ενδεχόμενο που θεωρείται σήμερα μάλλον απίθανο,
μια συμφωνία που θα περιορίζει το πυρηνικό και πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν,
ή μια λήξη των συγκρούσεων χωρίς σαφείς όρους, με όλες τις πλευρές να διεκδικούν πολιτική νίκη.
Σε κάθε περίπτωση, σημαντικό ρόλο θα διαδραματίσει ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, από τη στάση του οποίου θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό η διάρκεια και η κατάληξη της σύγκρουσης.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι, πέρα από τη στρατιωτική πίεση, η επόμενη φάση της αντιπαράθεσης θα κριθεί κυρίως στο διπλωματικό και οικονομικό πεδίο, με περιφερειακές συμμαχίες και διεθνείς πιέσεις να διαμορφώνουν τη νέα ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή.