Κοντά σε μια προκαταρκτική συμφωνία φαίνεται να βρίσκονται Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν, καθώς εντείνονται οι ενδείξεις ότι οι δύο πλευρές προσεγγίζουν την υπογραφή ενός μνημονίου κατανόησης με τη διαμεσολάβηση του Πακιστάν, σε μια εξέλιξη που θα μπορούσε να σηματοδοτήσει την έναρξη μιας ευρύτερης διαδικασίας αποκλιμάκωσης.
Οι πληροφορίες που προέρχονται από τις εμπλεκόμενες πλευρές συγκλίνουν για πρώτη φορά σε μια κοινή εκτίμηση προόδου, ενώ διπλωματικές πηγές δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο η συμφωνία να υπογραφεί ακόμη και μέσα στις επόμενες ώρες.
Σύμφωνα με δηλώσεις του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, οι συνομιλίες έχουν φθάσει σε προχωρημένο στάδιο και αφορούν μια συμφωνία-πλαίσιο που θα ανοίγει τον δρόμο για περαιτέρω διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Κατά τις ίδιες πληροφορίες, το υπό διαμόρφωση μνημόνιο περιλαμβάνει ζητήματα που σχετίζονται με τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, την αποκλιμάκωση των περιορισμών στην περιοχή και τη δημιουργία ενός πλαισίου για τη συνέχιση των συνομιλιών γύρω από το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Το θετικό κλίμα ενισχύθηκε τόσο από δημόσιες τοποθετήσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ όσο και από δηλώσεις του πρωθυπουργού του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, ο οποίος έκανε λόγο για πιθανή ηλεκτρονική υπογραφή του μνημονίου στο άμεσο μέλλον.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το Ισλαμαμπάντ έχει αναλάβει ενεργό ρόλο στη διαμεσολάβηση μεταξύ των δύο πλευρών και προετοιμάζει τα τεχνικά βήματα για την ολοκλήρωση της διαδικασίας, ενώ από την επόμενη εβδομάδα αναμένεται να ξεκινήσει νέος κύκλος εξειδικευμένων διαπραγματεύσεων.
Αυξημένη κινητικότητα στα Στενά του Ορμούζ
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί η αυξημένη δραστηριότητα που καταγράφεται στα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους μεταφοράς πετρελαίου παγκοσμίως.
Η αυξημένη παρουσία εμπορικών πλοίων και δεξαμενόπλοιων ερμηνεύεται από αναλυτές ως ένδειξη ότι οι αγορές και οι ναυτιλιακοί φορείς προεξοφλούν μια πιθανή αποκλιμάκωση της έντασης στην περιοχή.
Ωστόσο, διπλωματικές πηγές υπενθυμίζουν ότι και στο παρελθόν υπήρξαν περίοδοι αισιοδοξίας που δεν οδήγησαν τελικά σε οριστική συμφωνία.
Οι επιφυλάξεις της Τεχεράνης
Παρά τη θετική εικόνα, η ιρανική πλευρά εμφανίζεται επιφυλακτική ως προς το τελικό αποτέλεσμα.
Ο Αμπάς Αραγτσί παραδέχθηκε ότι υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις στο εσωτερικό του ιρανικού πολιτικού και θεσμικού συστήματος, συμπεριλαμβανομένων κύκλων του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, οι οποίοι εξετάζουν προσεκτικά τις παραμέτρους της συμφωνίας πριν από την οριστική έγκρισή της.
Παράλληλα, εξακολουθούν να υφίστανται διαφωνίες σχετικά με τη σειρά εφαρμογής των δεσμεύσεων που θα αναλάβουν οι δύο πλευρές.
Η Ουάσιγκτον διαμηνύει ότι δεν πρόκειται να προχωρήσει σε αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων ή σε άρση κυρώσεων πριν διαπιστωθεί η εφαρμογή συγκεκριμένων δεσμεύσεων από την Τεχεράνη, υπογραμμίζοντας ότι η συμφωνία θα βασίζεται σε μηχανισμούς επαλήθευσης και όχι σε πολιτικές διαβεβαιώσεις.
Ορμούζ και πυρηνικό πρόγραμμα στο επίκεντρο
Τα δύο δυσκολότερα ζητήματα των συνομιλιών παραμένουν τα Στενά του Ορμούζ και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η Τεχεράνη επιδιώκει να διατηρήσει ορισμένες αρμοδιότητες ελέγχου ή εποπτείας στη θαλάσσια οδό, ακόμη και μέσω ενός συστήματος χρεώσεων για τη διέλευση πλοίων, πρόταση που εξετάζεται από την αμερικανική πλευρά.
Την ίδια ώρα, δεν έχει επιτευχθεί συμφωνία για το μέλλον των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, ούτε για το πλαίσιο διεθνούς επιθεώρησης και εποπτείας του πυρηνικού του προγράμματος.
Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι το συγκεκριμένο σκέλος των διαπραγματεύσεων θα αποτελέσει τη μεγαλύτερη πρόκληση για τις δύο πλευρές και πιθανότατα θα καθορίσει εάν η τρέχουσα δυναμική θα οδηγήσει σε μια ευρύτερη και πιο μόνιμη συμφωνία.