Ανώτεροι αξιωματούχοι των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας συμφώνησαν ότι δεν μπορεί να επιτραπεί σε καμία χώρα να επιβάλλει τέλη διέλευσης στο Στενό του Ορμούζ, σύμφωνα με δήλωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ προς το Reuters, σε μια ένδειξη προσπάθειας εύρεσης κοινού εδάφους απέναντι στις πιέσεις προς το Ιράν.
Η τοποθέτηση του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών έρχεται λίγες ημέρες πριν από τη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ στο Πεκίνο, όπου το ζήτημα του ελέγχου του Στενού του Ορμούζ από την Τεχεράνη αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο των συνομιλιών.
Ο σχεδόν πλήρης αποκλεισμός του Στενού από το Ιράν μετά τις κοινές αμερικανοϊσραηλινές αεροπορικές επιδρομές της 28ης Φεβρουαρίου έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Σύμφωνα με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και ο Κινέζος ομόλογός του Ουάνγκ Γι συζήτησαν το θέμα σε τηλεφωνική επικοινωνία που πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο.
«Συμφώνησαν ότι δεν μπορεί να επιτραπεί σε καμία χώρα ή οργάνωση να επιβάλλει τέλη για τη διέλευση από διεθνείς θαλάσσιες οδούς όπως το Στενό του Ορμούζ», δήλωσε στο Reuters ο εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Τόμι Πίγκοτ.
Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών δεν είχε δημοσιοποιήσει έως τώρα την επικοινωνία, γεγονός που αποκλίνει από τη συνήθη πρακτική του.
Η κινεζική πρεσβεία δεν αμφισβήτησε την αμερικανική εκδοχή της συνομιλίας, επισημαίνοντας ότι όλες οι πλευρές θα πρέπει να συνεργαστούν για την αποκατάσταση της ομαλής ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ, απ’ όπου πριν από τον πόλεμο διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου.
«Η διατήρηση της ασφάλειας και της σταθερότητας στην περιοχή και η διασφάλιση της ανεμπόδιστης διέλευσης εξυπηρετούν το κοινό συμφέρον της διεθνούς κοινότητας», δήλωσε ο εκπρόσωπος της κινεζικής πρεσβείας Λιου Πενγκγιού.
Η Τεχεράνη έχει ζητήσει το δικαίωμα επιβολής τελών διέλευσης ως μέρος των όρων της για τον τερματισμό του πολέμου, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν διατηρήσει ναυτικό αποκλεισμό κατά του Ιράν.
Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο είτε επιβολής αμερικανικών τελών διέλευσης είτε συνεργασίας με το Ιράν για τη συλλογή τους. Ωστόσο, μετά τις διεθνείς αντιδράσεις, ο Λευκός Οίκος διευκρίνισε ότι η αμερικανική θέση παραμένει υπέρ της πλήρους επαναλειτουργίας του Στενού χωρίς περιορισμούς στη ναυσιπλοΐα.
Παράλληλα, Κινέζοι αξιωματούχοι αποφεύγουν μέχρι στιγμής να τοποθετηθούν ευθέως στο θέμα των τελών διέλευσης, αν και έχουν επικρίνει τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό.
Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τη συνομιλία Ουάνγκ – Ρούμπιο, ο Αμερικανός ΥΠΕΞ έθεσε στο Πεκίνο ακόμη και το ενδεχόμενο να υποχρεωθούν κινεζικά πλοία να πληρώνουν τέλη διέλευσης, σε μια προσπάθεια να αυξηθεί η κινεζική πίεση προς την Τεχεράνη.
Η Κίνα παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους αγοραστές ιρανικού πετρελαίου και διατηρεί στενές σχέσεις με το Ιράν, γεγονός που η Ουάσιγκτον επιχειρεί να αξιοποιήσει διπλωματικά.
Σε μεταγενέστερη συνάντησή του με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών, ο Ουάνγκ Γι δήλωσε ότι η διεθνής κοινότητα συμμερίζεται την ανάγκη για «ομαλή και ασφαλή διέλευση» μέσω του Στενού του Ορμούζ, επαναλαμβάνοντας παράλληλα τη στήριξη της Κίνας στην «εθνική κυριαρχία και ασφάλεια» του Ιράν.
Τον προηγούμενο μήνα, η Κίνα άσκησε βέτο σε σχέδιο απόφασης του ΟΗΕ που υποστηριζόταν από τις ΗΠΑ και ζητούσε διεθνή συνεργασία για την προστασία της εμπορικής ναυσιπλοΐας στο Στενό, υποστηρίζοντας ότι το κείμενο ήταν προκατειλημμένο εις βάρος του Ιράν.
Η κίνηση αυτή προκάλεσε έντονη αντίδραση της Ουάσιγκτον, με τον Αμερικανό πρέσβη στον ΟΗΕ, Μάικ Γουόλτς, να κατηγορεί το Πεκίνο ότι επιτρέπει στο Ιράν να «κρατά την παγκόσμια οικονομία υπό την απειλή των όπλων».
Σύμφωνα με το Reuters, οι ΗΠΑ και το Μπαχρέιν επεξεργάζονται νέο σχέδιο απόφασης στον ΟΗΕ, το οποίο θα απαιτεί από το Ιράν να σταματήσει τις επιθέσεις και τη ναρκοθέτηση στο Στενό του Ορμούζ, αλλά και να τερματίσει τις προσπάθειες επιβολής «παράνομων τελών διέλευσης».
Ωστόσο, διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι και αυτό το σχέδιο είναι πιθανό να προσκρούσει σε βέτο από την Κίνα και τη Ρωσία.
Παράλληλα, το Πεκίνο έχει δώσει εντολή στις κινεζικές εταιρείες να μην συμμορφωθούν με τις αμερικανικές κυρώσεις που έχουν επιβληθεί σε κινεζικά διυλιστήρια για αγορές ιρανικού πετρελαίου.