Η ραγδαία εξάπλωση της χρήσης drones στα σύγχρονα πεδία των συγκρούσεων έχει οδηγήσει τις στρατιωτικές δυνάμεις σε όλο τον κόσμο σε αναθεώρηση των επιχειρησιακών τους σχεδιασμών. Τα διδάγματα από τους πολέμους στην Ουκρανία και το Ιράν ανέδειξαν τον καθοριστικό ρόλο των μικρών, χαμηλού κόστους μη επανδρωμένων αεροσκαφών, τα οποία μπορούν να προκαλέσουν δυσανάλογα μεγάλες απώλειες και ζημιές σε σχέση με το κόστος κατασκευής τους.
Μέσα σε αυτό το νέο περιβάλλον, το αμερικανικό Πεντάγωνο έχει θέσει σε εφαρμογή το πρόγραμμα «Drone Dominance», μια πρωτοβουλία διάρκειας 18 μηνών που αποσκοπεί στην παραγωγή έως και 300.000 φθηνών επιθετικών drones. Το πρόγραμμα συνοδεύεται από συμβόλαια συνολικής αξίας 1,1 δισεκατομμυρίων δολαρίων, τα οποία θα διεκδικήσουν εταιρείες που θα καταφέρουν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του αμερικανικού στρατού.
Αυτό που διαφοροποιεί τη συγκεκριμένη προσπάθεια είναι ότι στο προσκήνιο δεν βρίσκονται οι παραδοσιακοί αμυντικοί κολοσσοί, αλλά νεοφυείς επιχειρήσεις και εταιρείες τεχνολογίας με προέλευση από εντελώς διαφορετικούς τομείς δραστηριότητας.
Μεταξύ αυτών συγκαταλέγεται η εταιρεία Neros, που ίδρυσε ο 23χρονος Σόρεν Μονρόε-Άντερσον, πρώην παγκόσμιος πρωταθλητής αγώνων drone. Ο νεαρός επιχειρηματίας έχει ήδη αναπτύξει συνεργασία με τον αμερικανικό στρατό και το Σώμα Πεζοναυτών, υποστηρίζοντας ότι η τεχνογνωσία που αποκτάται στους αγώνες υψηλής ταχύτητας μπορεί να μεταφερθεί αποτελεσματικά στο πεδίο της μάχης.
Τα drones που αναπτύσσει η εταιρεία κοστίζουν περίπου 5.000 δολάρια το καθένα και σχεδιάζονται ώστε να θεωρούνται επιχειρησιακά «αναλώσιμα», επιτρέποντας τη μαζική χρήση τους χωρίς το υψηλό οικονομικό κόστος που συνοδεύει τα παραδοσιακά οπλικά συστήματα.
Ανάλογη είναι και η περίπτωση του Κάιλ Ντόροζ, ο οποίος δραστηριοποιούνταν στον χώρο των κινηματογραφικών λήψεων και των εναέριων θεαμάτων με drones, πριν ιδρύσει την εταιρεία Swarm Defense για την ανάπτυξη στρατιωτικών εφαρμογών βασισμένων σε σμήνη μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Η μετάβαση αυτή προκάλεσε αντιδράσεις ακόμη και στο εσωτερικό της εταιρείας του, ωστόσο ο ίδιος υποστηρίζει ότι η τεχνολογία μπορεί να συμβάλει στη μείωση των απωλειών στρατιωτών στο πεδίο των επιχειρήσεων.
Το Πεντάγωνο εμφανίζεται αποφασισμένο να αλλάξει τη φιλοσοφία προμηθειών που ακολουθούσε επί δεκαετίες, δίνοντας μεγαλύτερο βάρος στην καινοτομία και στη συνεργασία με μικρότερες, ευέλικτες επιχειρήσεις τεχνολογίας. Αξιωματούχοι της αμερικανικής αμυντικής βιομηχανίας εκτιμούν ότι η ιδιωτική αγορά μπορεί να προσφέρει ταχύτερες και πιο αποδοτικές λύσεις από τα παραδοσιακά μοντέλα ανάπτυξης οπλικών συστημάτων.
Καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη μεταστροφή διαδραμάτισαν τα διδάγματα από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Η εκτεταμένη χρήση FPV drones από τις ουκρανικές δυνάμεις έδειξε ότι ακόμη και φθηνά μη επανδρωμένα αεροσκάφη μπορούν να καταστρέψουν τεθωρακισμένα οχήματα, οχυρώσεις και στρατιωτικό εξοπλισμό με μεγάλη ακρίβεια.
Παράλληλα, η χρήση drones από το Ιράν σε επιχειρήσεις πέραν των συνόρων του, καθώς και σε αποστολές στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ, επιβεβαίωσε ότι τα συγκεκριμένα συστήματα έχουν εξελιχθεί σε βασικό εργαλείο στρατιωτικής ισχύος και αποτροπής.
Ωστόσο, δεν λείπουν και οι επιφυλάξεις. Ορισμένοι στρατιωτικοί αναλυτές προειδοποιούν ότι η εμπειρία της Ουκρανίας δεν μπορεί να μεταφερθεί αυτούσια σε όλα τα πιθανά πεδία επιχειρήσεων των Ηνωμένων Πολιτειών, ενώ εκφράζουν ανησυχίες ότι η υπερβολική έμφαση στα drones ενδέχεται να οδηγήσει σε υποτίμηση άλλων κρίσιμων στρατιωτικών δυνατοτήτων.
Ο διαγωνισμός «Drone Dominance» εξελίσσεται ήδη σε μία από τις πιο φιλόδοξες τεχνολογικές πρωτοβουλίες του αμερικανικού στρατού. Στην πρώτη φάση του, δεκάδες εταιρείες δοκίμασαν τα συστήματά τους σε σενάρια επιθέσεων ακριβείας, με στόχους σε αποστάσεις έως και δέκα χιλιομέτρων και αποστολές σε σύνθετα περιβάλλοντα, όπως κτιριακές εγκαταστάσεις.
Η βρετανική εταιρεία Skycutter, σε συνεργασία με την ουκρανική Skyfall, αναδείχθηκε πρώτη στην αρχική φάση του διαγωνισμού, εξασφαλίζοντας παραγγελία για 2.560 drones. Παράλληλα, η Neros συγκαταλέγεται στις εταιρείες που συνεχίζουν τη διεκδίκηση ενός μεριδίου από τα πολυδάπανα συμβόλαια του αμερικανικού στρατού.
Οι εξελίξεις επιβεβαιώνουν ότι τα drones δεν αποτελούν πλέον συμπληρωματικό εργαλείο των στρατιωτικών επιχειρήσεων, αλλά μετατρέπονται σταδιακά σε έναν από τους βασικούς παράγοντες που διαμορφώνουν τον χαρακτήρα του σύγχρονου πολέμου.