Το Ισραήλ προχωρά στην προκήρυξη νέου διεθνούς διαγωνισμού για την αναζήτηση κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) του στην Ανατολική Μεσόγειο, με στόχο την ενίσχυση της ενεργειακής του επάρκειας και την αύξηση των εξαγωγών προς τις αγορές της περιοχής και της Ευρώπης.
Την έναρξη της διαδικασίας ανακοίνωσε ο υπουργός Ενέργειας και Υποδομών του Ισραήλ, Έλι Κοέν, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για τον πέμπτο γύρο παραχωρήσεων υπεράκτιων ερευνών, στο πλαίσιο της στρατηγικής της κυβέρνησης για την περαιτέρω αξιοποίηση των ενεργειακών αποθεμάτων της Ανατολικής Μεσογείου.
Σήμερα, οι ενεργειακές ανάγκες του Ισραήλ καλύπτονται κυρίως από τα υπεράκτια κοιτάσματα Ταμάρ και Λεβιάθαν, με το δεύτερο να αποτελεί τη βασική πηγή εξαγωγών φυσικού αερίου προς την Αίγυπτο και την Ιορδανία. Το κοίτασμα Λεβιάθαν βρίσκεται περίπου 130 χιλιόμετρα ανοικτά των ισραηλινών ακτών και, μαζί με το Ταμάρ, ανήκει στη λεκάνη της Λεβαντίνης, μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου.
Ο νέος διαγωνισμός θα εξελιχθεί σε τρεις φάσεις και αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες. Σύμφωνα με τον Έλι Κοέν, στόχος είναι η προσέλκυση τόσο ισραηλινών όσο και διεθνών ενεργειακών εταιρειών, ενώ η Chevron, η οποία ήδη διαχειρίζεται τα κοιτάσματα Ταμάρ και Λεβιάθαν, θα έχει δικαίωμα συμμετοχής μέσω κοινοπραξίας.
Παράλληλα, το ισραηλινό υπουργείο Ενέργειας ανακοίνωσε ότι ανοίγουν πέντε νέα θαλάσσια «οικόπεδα», συνολικής έκτασης περίπου 7.100 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Η κυβέρνηση εκτιμά ότι στην ισραηλινή ΑΟΖ παραμένουν ανεκμετάλλευτα κοιτάσματα εκατοντάδων δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων φυσικού αερίου, τα οποία θα μπορούσαν να αυξήσουν τα κρατικά έσοδα, να ενισχύσουν τον ανταγωνισμό στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και να περιορίσουν το ενεργειακό κόστος.
Μέχρι σήμερα, τα άμεσα κρατικά έσοδα από τον τομέα του φυσικού αερίου υπολογίζονται σε περισσότερα από 30 δισ. σέκελ, ενώ το υπουργείο εκτιμά ότι μέσα στις επόμενες τρεις δεκαετίες τα συνολικά έσοδα θα ανέλθουν σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια σέκελ.
«Ο τομέας του φυσικού αερίου έχει αποδείξει την οικονομική του βιωσιμότητα», δήλωσε ο Έλι Κοέν, υπογραμμίζοντας ότι οι εξαγωγές προς την Αίγυπτο και την Ιορδανία συμβάλλουν στη διατήρηση της περιφερειακής σταθερότητας. Όπως σημείωσε, το φυσικό αέριο αποτελεί στρατηγικό πλεονέκτημα που ενισχύει τόσο την οικονομική όσο και τη διπλωματική θέση του Ισραήλ στη Μέση Ανατολή.
Τον περασμένο Δεκέμβριο, η ισραηλινή κυβέρνηση ενέκρινε συμφωνία ύψους 35 δισ. δολαρίων για την προμήθεια 130 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων φυσικού αερίου προς την Αίγυπτο έως το 2040, τη μεγαλύτερη συμφωνία εξαγωγής φυσικού αερίου στην ιστορία της χώρας.
Η προκήρυξη του διαγωνισμού είχε προγραμματιστεί εδώ και αρκετούς μήνες, ωστόσο καθυστέρησε λόγω των περιφερειακών συγκρούσεων και της επιδείνωσης της κατάστασης ασφαλείας στην περιοχή. Σύμφωνα με τον υπουργό Ενέργειας, η συμφωνία οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου συνέβαλε στη δημιουργία ευνοϊκότερων συνθηκών για την προσέλκυση ξένων επενδυτών.
Η ισραηλινή νομοθεσία προβλέπει ότι τα πρώτα 50 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου που θα εντοπίζονται σε νέα κοιτάσματα θα διατίθενται υποχρεωτικά στην εγχώρια αγορά, ενώ οι ποσότητες που υπερβαίνουν αυτό το όριο θα μπορούν να κατευθύνονται τόσο στην εσωτερική κατανάλωση όσο και στις εξαγωγές.
Ο επίτροπος Πετρελαίου του Ισραήλ, Σεν Μπαρ Γιόσεφ, εκτίμησε ότι στην ισραηλινή ΑΟΖ ενδέχεται να υπάρχουν ακόμη έως και 400 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου που δεν έχουν ανακαλυφθεί. Σήμερα, το Ισραήλ καταναλώνει περίπου 14 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως και εξάγει αντίστοιχη ποσότητα, ενώ μόνο το κοίτασμα Λεβιάθαν διαθέτει αποθέματα που υπολογίζονται σε περίπου 600 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα.
Ο ίδιος επισήμανε ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να ενδιαφέρεται για την προμήθεια ισραηλινού φυσικού αερίου, ωστόσο η απουσία αγωγού και τα σημερινά επίπεδα διαθέσιμων αποθεμάτων δεν επιτρέπουν μεγάλες εξαγωγές προς την ευρωπαϊκή αγορά. Εφόσον, όμως, οι νέες γεωτρήσεις οδηγήσουν στην ανακάλυψη σημαντικών κοιτασμάτων, οι ισορροπίες θα μπορούσαν να μεταβληθούν.
Πέρυσι, το Ισραήλ χορήγησε άδειες έρευνας στις BP, SOCAR και NewMed Energy. Σύμφωνα με ισραηλινά οικονομικά μέσα, οι τρεις εταιρείες προγραμματίζουν να ξεκινήσουν τρισδιάστατες σεισμικές έρευνες από το φθινόπωρο του 2026, στο πρώτο νέο πρόγραμμα εξερεύνησης μετά τις ανακαλύψεις της Energean το 2022.
Παράλληλα, η Chevron και οι εταίροι της έχουν ήδη εγκρίνει επενδυτικό σχέδιο για την επέκταση του κοιτάσματος Λεβιάθαν, με στόχο την αύξηση της παραγωγικής δυναμικότητας σε περίπου 21 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως έως το τέλος της δεκαετίας. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω τις εξαγωγές του Ισραήλ προς την Αίγυπτο και την Ιορδανία, αλλά και, μέσω υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), προς ευρωπαϊκές αγορές.
Όπως επισημαίνεται από το υπουργείο Ενέργειας και Υποδομών, το φυσικό αέριο αποτελεί στρατηγικό εργαλείο της ισραηλινής ενεργειακής και εξωτερικής πολιτικής, ενώ η κυβέρνηση εκτιμά ότι ο βυθός της Ανατολικής Μεσογείου εξακολουθεί να κρύβει σημαντικά, ανεκμετάλλευτα αποθέματα φυσικού αερίου.