Την εκτίμηση ότι μια συμφωνία με το Ιράν θα μπορούσε να επιτευχθεί ακόμη και εντός λίγων ημερών διατύπωσε ο Μάρκο Ρούμπιο, την ώρα που η ένταση παραμένει υψηλή, με φόντο νέες αμερικανικές επιθέσεις σε στόχους στο νότιο Ιράν. Η Ουάσιγκτον χαρακτηρίζει τα πλήγματα «αμυντικά», ωστόσο αυτά εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο πίεσης προς την Τεχεράνη, εν μέσω κρίσιμων διαπραγματεύσεων.
Παράλληλα, η ιρανική πλευρά κρατά επιφυλακτική στάση, επισημαίνοντας ότι, αν και έχει καταγραφεί πρόοδος σε επιμέρους ζητήματα ενός υπό διαμόρφωση μνημονίου συνεννόησης, η επίτευξη τελικής συμφωνίας για τον τερματισμό της σύγκρουσης δεν θεωρείται άμεση.
Μετά την εκεχειρία των αρχών Απριλίου, ΗΠΑ και Ιράν εξακολουθούν να διαφωνούν σε κομβικά θέματα, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, οι περιφερειακές συγκρούσεις –ιδίως στον Λίβανο– καθώς και η άρση των αμερικανικών κυρώσεων και η αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων στο εξωτερικό.
Οι έως τώρα διαβουλεύσεις, κυρίως έμμεσες, έχουν οδηγήσει σε πρόοδο ως προς ένα προσχέδιο συμφωνίας που προβλέπει την παύση των εχθροπραξιών και ένα μεταβατικό διάστημα 60 ημερών για την οριστικοποίηση συνολικής συμφωνίας. Στο επίκεντρο του σχεδίου βρίσκεται η άρση του ναυτικού αποκλεισμού από τις ΗΠΑ, με αντάλλαγμα δεσμεύσεις της Τεχεράνης για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Ιρανικές πηγές αναφέρουν ότι το αρχικό πλαίσιο επικεντρώνεται κυρίως στον τερματισμό των συγκρούσεων και σε περιορισμένα μέτρα οικονομικής ανακούφισης, χωρίς να περιλαμβάνει άμεσες δεσμεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα. Από την άλλη πλευρά, Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι υπάρχει κατ’ αρχήν συναίνεση για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και τη διαχείριση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου.
Η τελική έγκριση του σχεδίου από την ιρανική πλευρά περνά από το Ανώτατο Συμβούλιο Ασφαλείας και τον ανώτατο ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, ενώ η Ουάσιγκτον εκτιμά ότι υπάρχει ήδη θετική στάση σε γενικές γραμμές.
Παρά την πρόοδο, κρίσιμα ζητήματα παραμένουν ανοιχτά: ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ, το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, η άρση των κυρώσεων και κυρίως το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος. Η διαδικασία εμπλουτισμού ουρανίου και τα αποθέματα υψηλού εμπλουτισμού αποτελούν βασικά σημεία τριβής, με τις ΗΠΑ να επιδιώκουν περιορισμούς και την Τεχεράνη να επιμένει στον ειρηνικό χαρακτήρα του προγράμματός της.
Αναλυτές εκτιμούν ότι, ακόμη και αν επιτευχθεί μια αρχική συμφωνία, οι διαπραγματεύσεις για τα πιο σύνθετα ζητήματα θα είναι μακρές και απαιτητικές, θυμίζοντας τη διαδικασία που οδήγησε στη συμφωνία του 2015, η οποία τελικά ακυρώθηκε κατά την πρώτη προεδρική θητεία του Ντόναλντ Τραμπ.