Μια ιστορική ανατροπή στο γεωπολιτικό status quo της Ανατολικής Ασίας φαίνεται να κυοφορείται ενόψει της συνόδου κορυφής του Μαΐου (14-15/05) μεταξύ Ντόναλντ Τραμπ και Σι Τζινπίνγκ.
Σύμφωνα με αποκαλύψεις της Wall Street Journal, το Πεκίνο εκτιμά ότι ο Αμερικανός πρόεδρος είναι πλέον πρόθυμος να θυσιάσει την παραδοσιακή στρατηγική «ασάφεια» δεκαετιών για την Ταϊβάν, προκειμένου να εξασφαλίσει ευνοϊκές εμπορικές συμφωνίες και πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες.
Συναλλακτική διπλωματία και το «πάγωμα» των εξοπλισμών
Η προσέγγιση του Τραμπ χαρακτηρίζεται από μια καθαρά επιχειρηματική λογική. Έχοντας ήδη κατηγορήσει την Ταϊπέι για «κλοπή» της βιομηχανίας μικροτσίπ, ο Λευκός Οίκος προχώρησε σε μια κίνηση-σοκ: την αναστολή εξοπλιστικού πακέτου 13 δισ. δολαρίων προς την Ταϊβάν.
Η κίνηση αυτή ερμηνεύεται ως «κλάδος ελαίας» προς τον Σι, ώστε να μην τορπιλιστεί η επικοινωνία των δύο ηγετών, την ώρα που οι ΗΠΑ είναι στρατιωτικά προσηλωμένες στο μέτωπο του Ιράν.
Η ρητορική αντεπίθεση του Πεκίνου
Ο Κινέζος πρόεδρος, αντιλαμβανόμενος την απροθυμία του Τραμπ για νέα στρατιωτική εμπλοκή στην Ασία, ετοιμάζεται να απαιτήσει δομικές αλλαγές στη διατύπωση της αμερικανικής πολιτικής. Συγκεκριμένα:
Θα ζητήσει την επίσημη «αντίθεση» των ΗΠΑ στην ανεξαρτησία της Ταϊβάν (αντί της απλής «μη υποστήριξης»).
Θα πιέσει για τη χρήση του όρου «ειρηνική επανένωση» αντί της «επίλυσης», μια διατύπωση που θα αποτελούσε τεράστια ψυχολογική και διπλωματική νίκη για την Κίνα.
Ανησυχία σε Ταϊπέι και Τόκιο
Η αβεβαιότητα για την αμερικανική στάση έχει προκαλέσει «νευρική κρίση» στην Ταϊβάν, η οποία βλέπει τον ρόλο των ΗΠΑ ως εγγυητή να εξασθενεί. Παράλληλα, η Ιαπωνίδα πρωθυπουργός Σανάε Τακαΐτσι προειδοποίησε τον Τραμπ ότι οποιαδήποτε κινεζική επιθετικότητα αποτελεί υπαρξιακή απειλή για την Ιαπωνία.
Αν και στο κοινό ανακοινωθέν ΗΠΑ-Ιαπωνίας δηλώνεται η αντίθεση σε κάθε μονομερή αλλαγή του στάτους κβο, παραμένει ο φόβος ότι ο Τραμπ θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει την Ταϊβάν ως «νόμισμα» στις διαπραγματεύσεις για τις σπάνιες γαίες.