Για πρώτη φορά στην ιστορία της, η Κοινοβουλευτική Συνέλευση Αφρικής–Ευρωπαϊκής Ένωσης πραγματοποιεί την εναρκτήρια ολομέλειά της όχι στις Βρυξέλλες ή στο Στρασβούργο, αλλά στο Εσουατίνι, μια μικρή περίκλειστη χώρα της νότιας Αφρικής. Η επιλογή της τοποθεσίας θεωρείται ιδιαίτερα συμβολική, καθώς υπογραμμίζει τη διεύρυνση του γεωπολιτικού και διπλωματικού ρόλου αφρικανικών κρατών που μέχρι σήμερα βρίσκονταν εκτός του κέντρου των διεθνών εξελίξεων.
Η τριήμερη σύνοδος, που διεξάγεται από τις 12 έως τις 14 Μαΐου στο Διεθνές Συνεδριακό Κέντρο Ezulwini Palazzo, συγκεντρώνει βουλευτές από 79 κράτη-μέλη του OACPS και 27 χώρες της Ευρωπαϊκή Ένωση. Συνολικά, η νέα διαπεριφερειακή πλατφόρμα εκπροσωπεί περισσότερες από 1,5 δισεκατομμύριο ανθρώπους, αποτελώντας τη μεγαλύτερη κοινοβουλευτική συνεργασία αυτού του είδους παγκοσμίως.
Τις εργασίες της συνόδου άνοιξε ο πρωθυπουργός του Εσουατίνι, Ράσελ Μμίσο Ντλαμίνι, ενώ τη συμπροεδρία έχουν η Βελγίδα ευρωβουλευτής Χίλντε Βάουτμανς και ο βουλευτής του Μπενίν Νταβίντ Χουίνσα.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκονται ζητήματα όπως η ειρήνη και η ασφάλεια, το μέλλον της πολυμέρειας, η κινητικότητα των νέων, ο ρόλος των γυναικών στη γεωργία και ο παγκόσμιος ανταγωνισμός για τις κρίσιμες πρώτες ύλες. Οι συμμετέχοντες αναμένεται να καταλήξουν σε κοινές προτάσεις, οι οποίες θα αποσταλούν στο Συμβούλιο Υπουργών Αφρικής–ΕΕ.
Η νέα κοινοβουλευτική δομή προέκυψε από τη Συμφωνία της Σαμόα, που υπογράφηκε το 2023 και αντικατέστησε τη Συμφωνία του Κοτονού του 2000 και τη Σύμβαση της Λομέ του 1975. Στόχος της νέας συμφωνίας είναι η μετάβαση από το παραδοσιακό μοντέλο σχέσεων δωρητή–αποδέκτη σε ένα πλαίσιο ισότιμης συνεργασίας και κοινής διακυβέρνησης.
Ιδιαίτερο βάρος στις φετινές εργασίες δίνεται στις κρίσιμες πρώτες ύλες, καθώς η αφρικανική ήπειρος διαθέτει σημαντικά αποθέματα κοβαλτίου, λιθίου, μαγγανίου και σπάνιων γαιών, απαραίτητων για την παγκόσμια ενεργειακή μετάβαση. Η αυξανόμενη διεθνής ζήτηση, σε συνδυασμό με τις γεωπολιτικές αναταράξεις και τον ανταγωνισμό μεταξύ Κίνας, ΗΠΑ και Ευρώπης, ενισχύει τη στρατηγική σημασία της Αφρικής.
Σημαντική θέση στην ατζέντα κατέχουν επίσης οι συγκρούσεις σε περιοχές όπως το Σουδάν, το Σαχέλ, η Σομαλία και η ανατολική ΛΔ Κονγκό, καθώς και οι μεταναστευτικές ροές προς την Ευρώπη. Η συζήτηση για την κινητικότητα των νέων επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει το μεταναστευτικό όχι αποκλειστικά ως ζήτημα ασφάλειας, αλλά και ως πεδίο οικονομικής και δημογραφικής συνεργασίας.
Παράλληλα, η επιλογή του Εσουατίνι ως τόπου διεξαγωγής της πρώτης ολομέλειας θεωρείται κίνηση με ισχυρό διπλωματικό συμβολισμό. Η μόνιμη αντιπρόσωπος της χώρας στην ΕΕ, Σιμπουσιγουέ Μνγκομεζούλου, υπογράμμισε ότι η διοργάνωση αναδεικνύει τον αυξανόμενο ρόλο του βασιλείου στη διεθνή διπλωματία και στον διάλογο μεταξύ Αφρικής και Ευρώπης.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η πρώτη αυτή ολομέλεια πραγματοποιείται σε μια περίοδο βαθιών γεωπολιτικών ανακατατάξεων, με τις σχέσεις Αφρικής–ΕΕ να επηρεάζονται από τον ανταγωνισμό μεγάλων δυνάμεων, την ενεργειακή μετάβαση, τις περιφερειακές συγκρούσεις και τις πιέσεις της κλιματικής αλλαγής και της μετανάστευσης.
Το βασικό ερώτημα, όπως επισημαίνουν, είναι κατά πόσο η νέα κοινοβουλευτική συνεργασία θα μπορέσει να επηρεάσει ουσιαστικά τη χάραξη πολιτικής και να μετατρέψει τη στρατηγική σημασία της Αφρικής σε πιο ισότιμη πολιτική και οικονομική σχέση με την Ευρώπη.