Μαθητές και φοιτητές σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες βγαίνουν στους δρόμους τις τελευταίες εβδομάδες, με καταλήψεις σχολείων, συγκεντρώσεις και μαζικές πορείες.
Σε ορισμένες περιπτώσεις οι κινητοποιήσεις συνοδεύτηκαν από επεισόδια και συγκρούσεις με την αστυνομία. Στην καρδιά της δυσαρέσκειας βρίσκονται η υποχρηματοδότηση της εκπαίδευσης, το αυξημένο κόστος σπουδών, η έλλειψη προσιτής στέγης και η αντίθεση σε συγκεκριμένες κυβερνητικές πολιτικές.
Από τα τέλη Σεπτεμβρίου οι διαμαρτυρίες έχουν πάρει δυναμική σε Γαλλία, Βέλγιο, Ιταλία και Αλβανία, όπου χιλιάδες νέοι ζητούν ουσιαστικές αλλαγές στο εκπαιδευτικό σύστημα και καλύτερες συνθήκες διαβίωσης.
Διαφορετικά αιτήματα, κοινό έδαφος δυσαρέσκειας
Παρά τη σχεδόν ταυτόχρονη εμφάνισή τους, οι κινητοποιήσεις δεν αποτελούν ενιαίο, κεντρικά συντονισμένο πανευρωπαϊκό κίνημα. Κάθε χώρα έχει τα δικά της κοινωνικά και πολιτικά δεδομένα και τις δικές της διεκδικήσεις, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις πρόκειται για συνέχεια προγενέστερων κινητοποιήσεων. Ωστόσο, η χρονική σύμπτωση και η επικοινωνία ανάμεσα στις μαθητικές και φοιτητικές συλλογικότητες δείχνουν ένα ευρύτερο κλίμα κοινωνικής αγανάκτησης που εκφράζεται με διαφορετικούς τρόπους σε όλη την ήπειρο.
Γαλλία: Από το Κρετέιγ σε όλη τη χώρα
Διαδηλώσεις και διάσπαρτες δράσεις ξεκίνησαν από νωρίς το πρωί σε όλη τη Γαλλία, σε μια ημέρα που αναμένεται να εξελιχθεί σε μεγάλη πανεθνική κινητοποίηση κατά της ακρίβειας και της φθοράς ενός μοντέλου που υποσχόταν βασικές ευκαιρίες και κοινωνική ασφάλεια. Μαθητές λυκείου, αγρότες, ακτιβιστές για το κλίμα και «Κίτρινα Γιλέκα» συγκλίνουν σε ένα πολυσυλλεκτικό κίνημα, την ώρα που οι αρχές φοβούνται βίαια επεισόδια έξι μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές.
Οι μνήμες του κινήματος των «Κίτρινων Γιλέκων» του 2018-2019, με τις εικόνες βίας στα Ηλύσια Πεδία, παραμένουν νωπές. Το κάλεσμα για αναβίωσή του, με αποκλεισμούς κόμβων και στρατηγικών σημείων κατά του «υψηλού κόστους ζωής», ακούστηκε έντονα στις διαδηλώσεις μαθητών και φοιτητών που διαρκούν από τα μέσα Σεπτεμβρίου. Στη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της ευρωζώνης, που είναι υπερχρεωμένη και βρίσκεται υπό στενή παρακολούθηση των αγορών, η πιθανή «σύγκλιση των αγώνων» έρχεται σε περιβάλλον έντονων εντάσεων, με φόντο την άνοδο των καυσίμων και τη συρρίκνωση της αγοραστικής δύναμης.
Το εύρος των κινητοποιήσεων για το υπόλοιπο της ημέρας παραμένει άγνωστο, καθώς πρόκειται για την πρώτη ημέρα των σχολικών διακοπών, ενώ τα συνδικάτα έχουν καλέσει σε απεργία και διαδήλωση δημόσιους και ιδιωτικούς υπαλλήλους στις 5 Νοεμβρίου. Το πρωί, αρκετές προγραμματισμένες δράσεις δεν πραγματοποιήθηκαν, μεταξύ αυτών στα διόδια της γέφυρας Ιλ ντε Ρε και στο Μπορντό. Στη Ρεν, περίπου είκοσι άτομα έστησαν αυτοσχέδιο οδόφραγμα με κάδους απορριμμάτων κοντά σε εμπορικό κέντρο.
Ο Κριστόφ, 47χρονος ξυλουργός και πρώην διαδηλωτής των «Κίτρινων Γιλέκων», που τραυματίστηκε το 2018 από εκτοξευτή κροτίδων κρότου λάμψης, δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο: «Σήμερα βλέπουμε καταστολή εναντίον των δικών μας παιδιών».
Η αστυνομία δέχεται έντονη κριτική για τη στάση της, μετά από σειρά σοβαρών τραυματισμών διαδηλωτών, ανάμεσά τους ενός 15χρονου που έχασε το χέρι του όταν εξερράγη κροτίδα στα χέρια του. Η υπηρεσία εσωτερικού ελέγχου της αστυνομίας εξετάζει τουλάχιστον 24 καταγγελίες για αστυνομική βία. Οι αρχές είχαν αναστείλει τη χρήση κροτίδων μετά το περιστατικό, ωστόσο ο υπουργός Εσωτερικών ανέφερε ότι ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν ξανά αν κριθεί αναγκαίο. Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί δήλωσε ότι πάνω από 900 αστυνομικοί έχουν τραυματιστεί στις διαδηλώσεις των τελευταίων εβδομάδων.
Βέλγιο: Αντιδράσεις για περικοπές και αύξηση διδάκτρων
Αντίστοιχο είναι το κλίμα στο Βέλγιο, όπου μαθητές και φοιτητές διαδήλωσαν κατά των σχεδιαζόμενων αλλαγών στην εκπαίδευση. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι περικοπές στη χρηματοδότηση και η αύξηση του κόστους φοίτησης. Σύμφωνα με το Reuters, τα πανεπιστημιακά δίδακτρα προβλέπεται να ανέβουν από τα 835 στα 1.194 ευρώ, μια επιβάρυνση που αποτελεί βασικό λόγο των αντιδράσεων.
Ιταλία: Μαζικές πορείες κατά της εκπαιδευτικής πολιτικής Μελόνι
Στην Ιταλία, η 16η Οκτωβρίου σημαδεύτηκε από εκτεταμένες κινητοποιήσεις σε μεγάλες πόλεις, όπως η Ρώμη, το Μιλάνο, το Τορίνο και η Μπολόνια. Οι διαδηλωτές ζητούν ενίσχυση της κρατικής χρηματοδότησης για τη δημόσια Παιδεία, αναβάθμιση των σχολικών κτιρίων και μέτρα απέναντι στις πιέσεις του αυξημένου κόστους ζωής. Στο Μιλάνο, αιτία έντονης αντιπαράθεσης στάθηκε η κυβερνητική ρύθμιση που ορίζει ανώτατο όριο 30% μαθητών ξένης καταγωγής ανά τάξη. Στο Τορίνο και τη Ρώμη αναφέρθηκαν επεισόδια.
Αλβανία: Από τα αιτήματα για την Παιδεία στην πολιτική ένταση
Στην Αλβανία οι φοιτητικές κινητοποιήσεις πήραν ιδιαίτερα έντονο χαρακτήρα. Ξεκίνησαν στις 13 Οκτωβρίου με συγκεντρώσεις στα Τίρανα και αιτήματα για αναβάθμιση των πανεπιστημιακών υποδομών, μείωση του κόστους σπουδών, ενίσχυση της φοιτητικής στήριξης και καλύτερες προοπτικές επαγγελματικής αποκατάστασης.
Οι διαδηλώσεις επεκτάθηκαν πέρα από την πρωτεύουσα και η δυσαρέσκεια συνδέθηκε με ευρύτερες καταγγελίες για διαφθορά και με αιτήματα παραίτησης του πρωθυπουργού Έντι Ράμα. Η κυβέρνηση καταδίκασε τη βία και τις καταστροφές, ενώ η αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης κάλεσε σε αποκλιμάκωση, σεβασμό του δικαιώματος στη διαδήλωση και διερεύνηση των καταγγελιών για υπέρμετρη αστυνομική βία.