Οι τέσσερις βασικοί γεωπολιτικοί αντίπαλοι των ΗΠΑ —Κίνα, Ρωσία, Βόρεια Κορέα και Ιράν— δεν δεσμεύονται από κάποια επίσημη, πολυμερή στρατιωτική συμμαχία, όμως η μεταξύ τους πρακτική συνεργασία έχει βαθύνει σε βαθμό που μπορεί να ανατρέψει τις παγκόσμιες ισορροπίες.
Παρά τις εκτιμήσεις των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών που υποβαθμίζουν τη συνοχή αυτού του μετώπου λόγω αντικρουόμενων συμφερόντων, η πραγματικότητα δείχνει ότι οι διμερείς, άτυπες συμφωνίες τους αποδεικνύονται εξαιρετικά αποτελεσματικές.
Σε αντίθεση με τον δυσκίνητο Άξονα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου ή την εύθραυστη Σινοσοβιετική συμμαχία του παρελθόντος, το σημερινό σχήμα είναι πιο ευέλικτο, κινείται κάτω από το ραντάρ και προσαρμόζεται άμεσα στις ανάγκες κάθε πλευράς.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία ως καταλύτης της συνεργασίας
Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022 λειτούργησε ως το σημείο καμπής που μετέτρεψε τις απλές εμπορικές σχέσεις σε στρατηγική σύμπραξη. Η Βόρεια Κορέα εξελίχθηκε σε βασικό προμηθευτή πυρομαχικών της Μόσχας, φτάνοντας μάλιστα να στείλει πάνω από 12.000 στρατιώτες στα ρωσικά μέτωπα, με αντάλλαγμα ρωσική τεχνογνωσία για τον εκσυγχρονισμό των δορυφορικών και πυραυλικών της συστημάτων.
Παράλληλα, το Ιράν προμήθευσε τη Ρωσία με drones και βαλλιστικούς πυραύλους, ενώ πλέον οι δύο χώρες συμπαράγουν οπλικά συστήματα σε ρωσικό έδαφος. Από την πλευρά της, η Κίνα αποτελεί το οικονομικό και βιομηχανικό στήριγμα της Μόσχας, καθώς, αν και αποφεύγει την απευθείας αποστολή όπλων, τροφοδοτεί τη ρωσική πολεμική βιομηχανία με τεχνολογία διπλής χρήσης, όπως μικροηλεκτρονική, οπτικά εξαρτήματα και πρώτες ύλες πυρομαχικών, ενώ εφαρμόζονται και κοινά προγράμματα στρατιωτικής εκπαίδευσης.
Η Μόσχα ανταποδίδει αυτή τη στήριξη μοιραζόμενη με το Πεκίνο ευαίσθητη τεχνολογία υποβρυχίων που απειλεί την αμερικανική κυριαρχία στους ωκεανούς, καθώς και πυρηνική τεχνογνωσία με τους υπόλοιπους εταίρους.
Ανθεκτικότητα στις κυρώσεις και παράλληλο σύστημα ασφαλείας
Οι τέσσερις χώρες έχουν αναπτύξει ένα κοινό δίκτυο προστασίας απέναντι στις δυτικές κυρώσεις, χρησιμοποιώντας πρακτικές ξεπλύματος χρήματος, ανταλλακτικό εμπόριο και έναν σκιώδη στόλο δεξαμενόπλοιων.
Παράλληλα, αξιοποιούν διεθνείς πλατφόρμες όπως οι BRICS και ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης για να νομιμοποιήσουν εναλλακτικές πολιτικές και οικονομικές δομές, χτίζοντας ένα παράλληλο βιομηχανικό και αμυντικό οικοσύστημα απομονωμένο από την επιρροή της Ουάσιγκτον.
Η απειλή για τις ΗΠΑ δεν είναι ο συντονισμός μιας κοινής στρατιωτικής επίθεσης εναντίον τους, αλλά ο κίνδυνος ταυτόχρονων περιφερειακών συγκρούσεων, καθώς αν ξεσπάσει μια κρίση με την Κίνα, η Ρωσία και η Βόρεια Κορέα θα μπορούσαν να ανοίξουν δικά τους μέτωπα, εκμεταλλευόμενες τον αντιπερισπασμό.
Πώς μπορούν να αντιδράσουν οι ΗΠΑ
Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η Ουάσιγκτον είναι αδύνατον να διασπάσει αυτή τη συμμαχία, μπορεί όμως να περιορίσει την αποτελεσματικότητά της μέσω συγκεκριμένων κινήσεων. Η δημόσια αποκάλυψη στοιχείων για την κρυφή στρατιωτική τους συνεργασία μπορεί να πιέσει το Πεκίνο, το οποίο φοβάται το κόστος των δευτερογενών αμερικανικών κυρώσεων.
Ταυτόχρονα, η ενεργοποίηση τρίτων χωρών που διατηρούν διαύλους με τα μέλη του δικτύου —όπως η πίεση της Σαουδικής Αραβίας στη Ρωσία για τους Χούθι ή η χρήση της Ινδίας και της Βραζιλίας για να μην μετατραπούν οι BRICS σε ένα αμιγώς αντιμερικανικό μπλοκ— μπορεί να λειτουργήσει ανασταλτικά.
Τέλος, απαιτείται διαρκής αμυντική ετοιμότητα, ενημέρωση των συμμάχων, ενίσχυση της συλλογής πληροφοριών και ανάπτυξη αντιμέτρων για τα στρατιωτικά πλεονεκτήματα που ανταλλάσσουν οι τέσσερις αντίπαλοι.