Περισσότερα από 25 χρόνια μετά την έναρξη των διαπραγματεύσεων, τίθεται από σήμερα (1/5) σε προσωρινή ισχύ η εμπορική συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Mercosur, δημιουργώντας μια ενιαία αγορά περίπου 700 εκατομμυρίων καταναλωτών και καταργώντας πάνω από το 90% των δασμών.
Πέραν της οικονομικής της διάστασης, η συμφωνία αποκτά και ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς ενισχύει την πολυμερή συνεργασία σε μια περίοδο γεωπολιτικής αστάθειας και αποτυπώνει την προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να ενισχύσει την παρουσία της στη Λατινική Αμερική, σε ανταγωνισμό με άλλες δυνάμεις.
Η συμφωνία αφορά τις χώρες του μπλοκ Mercosur – Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη και Παραγουάη – ωστόσο προχωρά εν μέσω αντιδράσεων, κυρίως από τη Γαλλία και τον ευρωπαϊκό αγροτικό τομέα. Παράλληλα, η τελική της τύχη παραμένει ανοιχτή, καθώς εκκρεμεί η έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το οποίο έχει ζητήσει γνωμοδότηση από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για ζητήματα νομιμότητας.
Η συμφωνία προβλέπει την κατάργηση του 91% των δασμών στις ευρωπαϊκές εξαγωγές και του 92% στις εξαγωγές των χωρών της Mercosur, με σταδιακή εφαρμογή για ορισμένα προϊόντα. Ειδικότερα, οι δασμοί 35% στην αυτοκινητοβιομηχανία θα καταργηθούν πλήρως σε βάθος χρόνου, ενώ στο κρασί ο δασμός 27% θα μηδενιστεί εντός οκτώ ετών. Αντίστοιχα, στα μηχανήματα, το υφιστάμενο 20% θα καταργηθεί εντός έως 15 ετών, ενώ αναγνωρίζονται συνολικά 344 ευρωπαϊκές γεωγραφικές ενδείξεις.
Από την πλευρά της Mercosur, συμφωνήθηκαν ποσοστώσεις για ευαίσθητα προϊόντα, όπως το βόειο κρέας (99.000 τόνοι ετησίως με δασμό 7,5%) και το κρέας πουλερικών (180.000 τόνοι ετησίως), καθώς και μηδενικοί δασμοί για συγκεκριμένες ποσότητες ζάχαρης, μελιού και αυγών. Για τα εσπεριδοειδή, η πλήρης απελευθέρωση των εξαγωγών θα γίνει σταδιακά μέσα σε 7 έως 10 χρόνια.
Για την προστασία των ευρωπαίων αγροτών, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ενσωματώσει ρήτρες διασφάλισης, που επιτρέπουν την προσωρινή επαναφορά δασμών σε περίπτωση απότομης αύξησης εισαγωγών ή πίεσης στις τιμές. Παράλληλα, προβλέπεται ενίσχυση των φυτοϋγειονομικών ελέγχων στα σύνορα, ώστε να διασφαλίζεται η συμμόρφωση των εισαγόμενων προϊόντων με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Καθώς οι χώρες της Mercosur έχουν ήδη επικυρώσει τη συμφωνία, η οριστική της εφαρμογή εξαρτάται πλέον από την απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Σε περίπτωση απόρριψης, η προσωρινή ισχύς της θα παύσει, αν και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκφράζει βεβαιότητα για τη νομιμότητα και τη βιωσιμότητα της συμφωνίας.