Ο κίνδυνος να επιδιώκει κρυφά το Ιράν την απόκτηση πυρηνικών όπλων είναι σήμερα κατά πολύ μεγαλύτερος σε σχέση με πέρυσι, όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν τις πρώτες στρατιωτικές επιθέσεις εναντίον του.
Σύμφωνα με απόρρητη έκθεση 119 σελίδων της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας που αποκαλύπτει το Bloomberg, τα μεγάλα αποθέματα ιρανικού ουρανίου, τα οποία είναι εμπλουτισμένα σε επίπεδα οριακά κοντά σε εκείνα που απαιτούνται για την κατασκευή βόμβας, βρίσκονται πλέον εκτός διεθνούς εποπτείας.
Πριν από τις αεροπορικές επιθέσεις του Ιουνίου 2025, που πυροδότησαν τον τότε 12ήμερο πόλεμο, το υλικό αυτό επιθεωρούνταν σε εβδομαδιαία βάση, όμως σήμερα οι διεθνείς ελεγκτές δεν έχουν καμία πρόσβαση σε αυτό, γεγονός που προκαλεί έντονη ανησυχία για τον κίνδυνο πυρηνικής διάδοσης.
Διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι ο πόλεμος έχει δημιουργήσει πρωτοφανείς πυρηνικές προκλήσεις, καθώς όσο το εμπλουτισμένο υλικό παραμένει μακριά από τα μάτια της διεθνούς κοινότητας, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα να χρησιμοποιηθεί για μη ειρηνικούς σκοπούς. Οι επιθεωρήσεις έχουν μειωθεί κατακόρυφα τον τελευταίο χρόνο λόγω των αυστηρών περιορισμών που επέβαλε η Τεχεράνη.
Είναι χαρακτηριστικό ότι οι επιθεωρητές δεν έχουν καταφέρει να επιστρέψουν στις πληγείσες στρατηγικές εγκαταστάσεις στο Φορντό, το Ισφαχάν και το Νατάνζ, όπου είχαν καταγραφεί εκατοντάδες κιλά ουρανίου σχεδόν πολεμικής χρήσης, καθώς και χιλιάδες κιλά χαμηλά εμπλουτισμένου ουρανίου.
Οι επιδιώξεις Τραμπ, οι ανησυχίες Γκρόσι και ο αντίκτυπος στις αγορές
Η εξάρθρωση του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης παραμένει στην κορυφή της ατζέντας του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Παρά τις διαβεβαιώσεις του Λευκού Οίκου ότι το πρόγραμμα έχει εξουδετερωθεί, η Ουάσιγκτον επιδιώκει παρασκηνιακά μια συμφωνία για τη διαχείριση του ουρανίου, με τον Τραμπ να προτείνει είτε την απομάκρυνση του υλικού από το ιρανικό έδαφος είτε την αδρανοποίησή του υπό διεθνή επιτήρηση.
Ωστόσο, η απουσία της IAEA από τον τελευταίο γύρο των συνομιλιών, ο οποίος ολοκληρώθηκε τον Φεβρουάριο, γεννά σοβαρές αμφιβολίες. Ο γενικός διευθυντής της Υπηρεσίας, Ραφαέλ Γκρόσι, προειδοποίησε ανοιχτά ότι οποιαδήποτε συμφωνία δεν περιλαμβάνει μηχανισμούς επαλήθευσης θα είναι τελικά μια κακή συμφωνία.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο έντονης νευρικότητας για τις διεθνείς αγορές, καθώς οι προσπάθειες για διπλωματική εκτόνωση αποδεικνύονται εξαιρετικά εύθραυστες.
Η προειδοποίηση της IAEA καθιστά σαφές ότι ακόμα και αν επιτευχθεί μια παρατεταμένη ανακωχή, ο δρόμος για μια μόνιμη λύση θα είναι μακρύς και γεμάτος παγίδες, γεγονός που μετριάζει τις προσδοκίες για άμεση σταθεροποίηση της τροφοδοσίας πετρελαίου μέσω του Στενού του Ορμούζ.
Με το διοικητικό συμβούλιο της IAEA να συνεδριάζει στις 8 Ιουνίου στη Βιέννη, η διεθνής κοινότητα παραμένει σε αναμονή, καθώς στο παρελθόν παρόμοιες εκθέσεις και επιπλήξεις της Υπηρεσίας προς το Ιράν είχαν αποτελέσει το πρελούδιο για την άμεση έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών στρατιωτικών πληγμάτων.