Η προσπάθεια των Ηνωμένων Πολιτειών να αποκαταστήσουν πλήρως την εμπορική ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ αποδεικνύεται ιδιαίτερα σύνθετη, καθώς, παρά τη στρατιωτική πίεση που ασκείται στην Τεχεράνη, το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει τη δυνατότητα να απειλεί τη διέλευση εμπορικών πλοίων με drones, πυραύλους και άλλες ασύμμετρες τακτικές.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, επιχειρεί εδώ και μήνες να επαναφέρει την ομαλή λειτουργία της στρατηγικής σημασίας θαλάσσιας οδού, συνδυάζοντας στρατιωτικά πλήγματα, ναυτικό αποκλεισμό, διπλωματικές πιέσεις και απειλές προς την Τεχεράνη.
Ωστόσο, στρατιωτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η πλήρης αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα επίπεδα πριν από τον πόλεμο θα απαιτούσε πολύ μεγαλύτερη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή ή ακόμη και ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων στο ιρανικό έδαφος.
Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν στρατηγικής σημασίας
Περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, γεγονός που καθιστά τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.
Παρά τα αμερικανικά πλήγματα εναντίον ιρανικών στόχων, η Τεχεράνη εξακολουθεί να διατηρεί δυνατότητα παρεμπόδισης της ναυσιπλοΐας, αξιοποιώντας οπλικά συστήματα που βρίσκονται διασκορπισμένα σε διαφορετικές περιοχές της χώρας.
«Το Ιράν προετοιμάζεται για αυτού του είδους τον ασύμμετρο πόλεμο εδώ και δεκαετίες», δήλωσε ο ανώτερος συνεργάτης του Ινστιτούτου Μέσης Ανατολής και πρώην αξιωματούχος του Πενταγώνου, Τζέισον Κάμπελ.
Κατά τον ίδιο, αυτή ακριβώς η δυνατότητα της Τεχεράνης εξηγεί γιατί, μετά την προεδρία του Ρόναλντ Ρίγκαν, καμία αμερικανική κυβέρνηση δεν επέλεξε μια τόσο εκτεταμένη στρατιωτική αντιπαράθεση με το Ιράν.
Οι δυσκολίες μιας χερσαίας επιχείρησης
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Κάμπελ, η πλήρης διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας θα ήταν εξαιρετικά δύσκολη χωρίς ανάπτυξη χερσαίων στρατιωτικών δυνάμεων.
Μια τέτοια επιχείρηση θα απαιτούσε δεκάδες χιλιάδες Αμερικανούς στρατιώτες, τόσο για την καταστροφή κρυφών εγκαταστάσεων οπλικών συστημάτων όσο και για τον έλεγχο μεγάλου τμήματος της ιρανικής ακτογραμμής και του εσωτερικού της χώρας.
Παράλληλα, οι αμερικανικές δυνάμεις θα ήταν εκτεθειμένες σε επιθέσεις ανταρτών, ενώ η ανάπτυξη τόσο μεγάλου αριθμού στρατευμάτων θα απαιτούσε σημαντικό χρόνο και ιδιαίτερα υψηλό οικονομικό κόστος.
Παρά τις δυσκολίες αυτές, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι «τα Στενά είναι ανοιχτά και θα παραμείνουν ανοιχτά», υποστηρίζοντας πως οι στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν έχουν ήδη αποδυναμωθεί σημαντικά.
Η επιλογή της ναυτικής συνοδείας
Μία εναλλακτική λύση που εξετάζεται είναι η ενίσχυση των συνοδειών εμπορικών πλοίων από αμερικανικά πολεμικά σκάφη.
Παρόμοια επιχείρηση είχε πραγματοποιηθεί και κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ τη δεκαετία του 1980, όταν αμερικανικά πολεμικά πλοία συνόδευαν δεξαμενόπλοια του Κουβέιτ που είχαν τεθεί υπό αμερικανική σημαία.
Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι σήμερα οι επιχειρησιακές συνθήκες είναι σαφώς πιο σύνθετες, καθώς το Ιράν διαθέτει σημαντικά πιο εξελιγμένες δυνατότητες σε μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραυλικά συστήματα.
Ο πρώην στρατιωτικός αναλυτής των ΗΠΑ, Μάικλ Άιζενστατ, εκτίμησε ότι μια τέτοια αποστολή θα απαιτούσε τη μόνιμη διάθεση σημαντικού μέρους του αμερικανικού στόλου στην περιοχή.
Προειδοποίησε, μάλιστα, ότι εάν απαιτηθούν και χερσαίες επιχειρήσεις για την εξουδετέρωση θέσεων εκτόξευσης πυραύλων και drones, οι απώλειες των αμερικανικών δυνάμεων ενδέχεται να αυξηθούν σημαντικά.
Οι απειλές αρκούν για να επηρεάσουν τη ναυσιπλοΐα
Σύμφωνα με τους αναλυτές, η Τεχεράνη δεν χρειάζεται απαραίτητα να πραγματοποιήσει επιθέσεις για να περιορίσει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.
Ήδη αρκετές ναυτιλιακές εταιρείες αποφεύγουν τις καθιερωμένες διαδρομές, λόγω φόβων για πιθανές επιθέσεις ή ύπαρξη ναρκών.
Παράλληλα, το Ιράν έχει καλέσει τα εμπορικά πλοία να κινούνται πλησιέστερα στις ακτές του, ενώ έχει αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο επιβολής τελών διέλευσης στο πλαίσιο ενδεχόμενης προσωρινής συμφωνίας.
Η ειδικός σε θέματα ενέργειας και ναυτιλίας Νόαμ Ρέινταν σημειώνει ότι ακόμη και οι προφορικές απειλές μέσω του ναυτικού δικτύου επικοινωνιών αρκούν για να αποτρέψουν πολλά πλοία από τη διέλευση.
Αυξάνεται η πίεση στην αμερικανική κυβέρνηση
Η περιορισμένη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ έχει ήδη επηρεάσει τις διεθνείς αγορές, οδηγώντας σε νέα άνοδο των τιμών του πετρελαίου.
Την ίδια στιγμή, η στρατιωτική αντιπαράθεση με το Ιράν προκαλεί πολιτικές πιέσεις στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών, καθώς η σύγκρουση εμφανίζεται να χάνει την υποστήριξη μέρους της κοινής γνώμης.
Ο αναλυτής του Carnegie Endowment, Έρικ Λομπ, εκτιμά ότι η κρίση εξελίσσεται σε μια μακρά «δοκιμασία αντοχής», κατά την οποία το Ιράν αξιολογεί πόσο οικονομικό και στρατιωτικό κόστος μπορεί να αντέξει, ενώ η κυβέρνηση Τραμπ καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη στρατιωτική πίεση και στις πολιτικές επιπτώσεις ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.