Η στρατιωτική επιχείρηση που εγκαινίασε ο Ντόναλντ Τραμπ με στόχο την «αλλαγή καθεστώτος» στην Τεχεράνη φαίνεται να οδηγείται σε ένα αποτέλεσμα διαφορετικό από το προσδοκώμενο, καθώς η Ισλαμική Δημοκρατία επέδειξε ανθεκτικότητα στις πρώτες επιθέσεις.
Παρά τη δολοφονία του Αλί Χαμενεΐ, η άμεση διαδοχή από τον γιο του, Μοτζταμπά, και η εξαπόλυση αντιμέτρων που συγκλόνισαν τη διεθνή οικονομία, σηματοδοτούν τη μετάβαση σε μια νέα φάση, την αποκαλούμενη «Τρίτη Ισλαμική Δημοκρατία».
Σύμφωνα με αναλύσεις ειδικών από το Brookings Institution και το Foreign Policy, το νέο αυτό μοντέλο διακυβέρνησης μετατρέπει το Ιράν σε ένα αμιγώς πραιτωριανό κράτος, όπου ο μηχανισμός ασφαλείας και οι Φρουροί της Επανάστασης ελέγχουν πλέον απόλυτα κάθε πτυχή της δημόσιας ζωής και της εξωτερικής πολιτικής, περιορίζοντας τον ρόλο του κλήρου.
Η στρατηγική της Τεχεράνης βασίζεται στην πεποίθηση ότι μπορεί να αντέξει περισσότερο από τους αντιπάλους της, επιδιώκοντας μια συμφωνία που θα την απαλλάξει από τις εξοντωτικές κυρώσεις «μέγιστης πίεσης».
Οι Ιρανοί ηγέτες θεωρούν ότι η χώρα δικαιούται τεράστιες πολεμικές αποζημιώσεις και σκοπεύουν να χρησιμοποιήσουν τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ ως εργαλείο εξαναγκασμού για να αποκαταστήσουν την περιφερειακή τους κυριαρχία. Ωστόσο, η ιστορία του 1982 διδάσκει ότι η αδιαλλαξία στην αναζήτηση υπέρογκων αποζημιώσεων μπορεί να οδηγήσει σε πολυετείς καταστροφικές συγκρούσεις, όπως συνέβη στον πόλεμο με το Ιράκ, όπου η Τεχεράνη έχασε την ευκαιρία για μια επωφελή ειρήνη.
Ακόμη και αν το καθεστώς επιβιώσει στρατιωτικά και παρουσιάσει το αποτέλεσμα ως «θεία νίκη», η επόμενη μέρα προμηνύεται εξαιρετικά δύσκολη. Η οικονομία, ήδη εξασθενημένη, αντιμετωπίζει πλέον το δυσβάσταχτο κόστος της ανοικοδόμησης μετά τους χιλιάδες βομβαρδισμούς.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι το τέλος των εχθροπραξιών θα φέρει το Ιράν αντιμέτωπο με την απομόνωση και την ανάγκη για εσωτερική καταστολή προκειμένου να αποφευχθούν λαϊκές εξεγέρσεις. Ταυτόχρονα, η Τεχεράνη αναμένεται να εμβαθύνει τους δεσμούς της με τη Ρωσία, την Κίνα και τη Βόρεια Κορέα, ενώ ενδέχεται να επιδιώξει μια τακτική προσέγγιση με τα κράτη του Κόλπου, εκμεταλλευόμενη την αβεβαιότητα για τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών στην περιοχή.
Το θεμελιώδες δίλημμα για τη νέα ηγεσία θα είναι η επιλογή ανάμεσα στην περαιτέρω στρατιωτική ενίσχυση και την αντιμετώπιση των βιοτικών αναγκών ενός εξουθενωμένου πληθυσμού. Παρόλο που η επιβίωση του καθεστώτος δεν εγγυάται τη σταθερότητα, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι θα ήταν λάθος να υποτιμηθεί η ικανότητά του να διατηρεί την εξουσία ακόμη και υπό συνθήκες ακραίας οικονομικής πίεσης.
Η «νίκη» του Ιράν μπορεί τελικά να αποδειχθεί πύρρειος, καθώς οι δομικές προκλήσεις και οι κοινωνικές εντάσεις που συσσωρεύονται ενδέχεται να αποτελέσουν τους σπόρους μιας μελλοντικής πτώσης.