Σε μια καθοριστική κίνηση για τη σταθεροποίηση του παγκόσμιου εμπορίου προχώρησε το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εγκρίνοντας οριστικά τη νέα εμπορική συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η απόφαση αυτή ουσιαστικά επικυρώνει δύο κρίσιμους κανονισμούς που εφαρμόζουν τις δασμολογικές δεσμεύσεις της Κοινής Δήλωσης των δύο πλευρών από τον Αύγουστο του 2025.
Μετά και τη θετική ψήφο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου την προηγούμενη εβδομάδα, η ΕΕ ολοκλήρωσε τις εσωτερικές της διαδικασίες, ανοίγοντας τον δρόμο για την ενεργοποίηση της συμφωνίας πριν από το ορόσημο της 4ης Ιουλίου 2026, μια αυστηρή προθεσμία που είχε θέσει ο Αμερικανός Πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ.
Σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, η κίνηση αυτή επισφραγίζει τη βούληση της ΕΕ για μια προβλέψιμη και αμοιβαία επωφελή οικονομική σχέση με την Ουάσιγκτον, χωρίς ωστόσο να θυσιάζονται τα εργαλεία προστασίας των ευρωπαϊκών συμφερόντων.
Στο πρακτικό της σκέλος, η συμφωνία αποτελεί το επιστέγασμα ενός μεγάλου συμβιβασμού που επιτεύχθηκε το περασμένο καλοκαίρι, με την Ευρώπη να καταργεί τους εναπομείναντες δασμούς στα αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα και να διευκολύνει την πρόσβαση σε συγκεκριμένα θαλασσινά και μη ευαίσθητα αγροτικά αγαθά μέσω μειωμένων επιβαρύνσεων.
Παράλληλα, παρατείνεται η ευνοϊκή μεταχείριση στις εισαγωγές αμερικανικού αστακού. Σε αντάλλαγμα, η αμερικανική πλευρά δέχθηκε να περιορίσει στο 15% τους δασμούς που είχε επιβάλει σε μια σειρά από ευρωπαϊκά προϊόντα.
Προκειμένου όμως να αποφευχθούν ανεξέλεγκτες στρεβλώσεις στην αγορά, η Κομισιόν διατηρεί τη δυνατότητα να ενεργοποιήσει έναν ειδικό μηχανισμό ασφαλείας σε περίπτωση απότομης πλημμυρίδας αμερικανικών εισαγωγών, ενώ διατηρεί και το δικαίωμα να παγώσει τις προτιμήσεις αν οι ΗΠΑ αθετήσουν τις υποσχέσεις τους, ειδικά στο ευαίσθητο πεδίο του χάλυβα και του αλουμινίου.
Το χρονοδιάγραμμα των κανονισμών και το μέγεθος της διατλαντικής αγοράς
Η επίσημη έναρξη ισχύος της συμφωνίας αναμένεται την επομένη της δημοσίευσης των κανονισμών στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τους δύο βασικούς πυλώνες να έχουν διαφορετική χρονική διάρκεια.
Ο κεντρικός κανονισμός για τα βιομηχανικά και αγροτικά προϊόντα θα παραμείνει σε ισχύ έως τα τέλη του 2029, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποχρεούται να καταθέσει μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση των επιπτώσεων της συμφωνίας έως το καλοκαίρι εκείνου του έτους, εξετάζοντας αν απαιτείται παράτασή της.
Από την άλλη πλευρά, ο ειδικός κανονισμός για τις εισαγωγές αστακού θα εφαρμοστεί αναδρομικά από την 1η Αυγούστου του 2025 και η ισχύς του θα εκταθεί μέχρι το καλοκαίρι του 2030, διασφαλίζοντας ένα σταθερό πλαίσιο για τη συγκεκριμένη αγορά.
Η σημασία αυτής της εξέλιξης αποτυπώνεται καθαρά στα μεγέθη της διατλαντικής οικονομίας, καθώς η ΕΕ και οι ΗΠΑ ελέγχουν τη μεγαλύτερη διμερή εμπορική και επενδυτική συμμαχία στον πλανήτη. Οι δύο οικονομικοί γίγαντες αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 30% του παγκόσμιου εμπορίου και το 43% του παγκόσμιου ΑΕΠ.
Είναι ενδεικτικό ότι το διμερές εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών άγγιξε το αστρονομικό ποσό του 1,7 τρισεκατομμυρίου ευρώ κατά το προηγούμενο έτος, ενώ οι αμοιβαίες επενδύσεις που έχουν πραγματοποιηθεί μεταξύ των δύο πλευρών ξεπερνούν τα 4,8 τρισεκατομμύρια ευρώ, γεγονός που εξηγεί γιατί η αποφυγή ενός ολοκληρωτικού εμπορικού πολέμου αποτελούσε κορυφαία προτεραιότητα και για τις δύο πλευρές του Ατλαντικού.