Προσχέδιο συμφωνίας προς τη Ρωσία και την Ουκρανία έχει υποβάλει η Τουρκία, επιδιώκοντας να σταματήσουν οι επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα, όπως ανέφερε τουρκική διπλωματική πηγή στο Γαλλικό Πρακτορείο.
Η Άγκυρα επιχειρεί να δημιουργήσει έναν μηχανισμό ασφαλούς ναυσιπλοΐας, έχοντας ως πρότυπο τη συμφωνία για τα σιτηρά που είχε συναφθεί μεταξύ Μόσχας και Κιέβου με τη μεσολάβηση της Τουρκίας και του ΟΗΕ.
Σύμφωνα με τουρκικές κυβερνητικές πηγές, μόνο τον Αύγουστο τουλάχιστον 90 πλοία δέχθηκαν επιθέσεις στη Μαύρη Θάλασσα, εκ των οποίων 25 έως 30 ανήκαν σε τουρκικές εταιρείες.
Ήδη από τις αρχές Αυγούστου η Τουρκία είχε ζητήσει από τις δύο εμπόλεμες πλευρές την εφαρμογή μορατόριουμ στις επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων. Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ είχε εκφράσει τότε επιφυλάξεις, υποστηρίζοντας ότι ένα τέτοιο μέτρο θα ήταν αδύνατο να επιτηρηθεί αποτελεσματικά.
Το σχέδιο της Άγκυρας
Σύμφωνα με τη διπλωματική πηγή που επικαλείται το AFP, η Τουρκία έχει μοιραστεί με τη Μόσχα και το Κίεβο προσχέδιο μνημονίου συνεργασίας, το οποίο βρίσκεται υπό εξέταση.
Ως βάση χρησιμοποιείται ο μηχανισμός της συμφωνίας για τα σιτηρά που συνήφθη τον Ιούλιο του 2022, με τη μεσολάβηση Τουρκίας και ΟΗΕ. Η συμφωνία παρέμεινε σε ισχύ για περίπου έναν χρόνο, μέχρι την αποχώρηση της Ρωσίας, η οποία επικαλέστηκε εμπόδια στις δικές της εξαγωγές αγροτικών προϊόντων. Κατά την περίοδο εφαρμογής της εξήχθησαν περίπου 33 εκατομμύρια τόνοι σιτηρών.
Μετά τη λήξη της συμφωνίας, η Ουκρανία δημιούργησε εναλλακτικό θαλάσσιο διάδρομο κατά μήκος των ακτών χωρών της Μαύρης Θάλασσας.
Ο Τούρκος διπλωμάτης εξήγησε ότι τα πλοία κινούνται κατά μεγάλο μέρος εντός των χωρικών υδάτων της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας, υπάρχει όμως ένα τμήμα της διαδρομής όπου αναγκάζονται να κινηθούν στην ανοιχτή θάλασσα.
«Υπάρχει ένα τμήμα μήκους τεσσάρων-πέντε μιλίων όπου τα ουκρανικά πλοία αναγκάζονται να βγαίνουν από τα εθνικά χωρικά ύδατα και να ταξιδεύουν στην ανοιχτή θάλασσα. Αυτό είναι το επικίνδυνο κομμάτι», ανέφερε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η τουρκική πρόταση προβλέπει μεγαλύτερη αξιοποίηση των χωρικών υδάτων γειτονικών κρατών.
«Θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε τα χωρικά ύδατα των γειτονικών χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας, καθώς και της Γεωργίας, αν είναι διατεθειμένη να συμμετάσχει», είπε.
Δεν έχει γίνει γνωστό εάν η Άγκυρα έχει λάβει επίσημη απάντηση από τη Ρωσία ή την Ουκρανία. Η τουρκική διπλωματική πηγή ανέφερε πάντως ότι οι βασικές εμπλεκόμενες πλευρές μελετούν το σχέδιο.
Οι επιθέσεις σε τουρκικά πλοία
Η Άγκυρα έχει εκφράσει αυξανόμενη ανησυχία για τις επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα.
Στα τέλη Αυγούστου κάλεσε τον Ουκρανό πρέσβη στην Άγκυρα μετά από επιθέσεις στο τουρκικό Lider Bordo Mavi και στη συνέχεια στο Lider Kocatepe, το οποίο είχε σπεύσει για να ρυμουλκήσει το πρώτο.
Πολλές από τις επιθέσεις με μη επανδρωμένα μέσα έχουν αποδοθεί στην Ουκρανία, στο πλαίσιο των επιχειρήσεών της εναντίον της ρωσικής πολεμικής και οικονομικής δραστηριότητας στη Μαύρη Θάλασσα.
Το Lider Bordo Mavi έχει μεταφερθεί στο λιμάνι της Τραπεζούντας. Δημοσιογράφοι του AFP ανέφεραν ότι είναι ορατές ζημιές στη γέφυρα και σε δύο κατώτερα καταστρώματα, καθώς και ίχνη καταστροφών από πυρκαγιά.
Την ίδια ώρα, ο υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας Άντριι Σιμπίχα δήλωσε ότι το Κίεβο επιθυμεί κατάπαυση του πυρός, ενώ προετοιμάζεται συνάντηση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι με τον Ντόναλντ Τραμπ στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.