Σοβαρά προβλήματα αντιμετωπίζει η προσπάθεια του Ιράν να μεταφέρει μεγαλύτερο μέρος του εξωτερικού εμπορίου του μέσω χερσαίων διαδρομών, προκειμένου να περιορίσει τις συνέπειες του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, σύμφωνα με τη Wall Street Journal.
Χιλιάδες φορτηγά έχουν ακινητοποιηθεί σε συνοριακά περάσματα προς την Τουρκία, το Πακιστάν και το Αφγανιστάν, με τους οδηγούς να καταγγέλλουν πολυήμερες καθυστερήσεις, αυξημένα κόστη και γραφειοκρατικά εμπόδια. Προβλήματα καταγράφονται και στις εμπορευματικές διαδρομές μέσω Τουρκμενιστάν.
Οι καθυστερήσεις έχουν ήδη προκαλέσει απώλειες φορτίων. Σύμφωνα με οδηγούς που επικαλείται η αμερικανική εφημερίδα, τόνοι βερίκοκων έχουν σαπίσει, ενώ φορτία σιδηρομεταλλεύματος, τσιμέντου και εμφιαλωμένου αερίου παραμένουν εγκλωβισμένα στα σύνορα.
«Ούτε το Ιράν αναλαμβάνει την ευθύνη για την κατάσταση ούτε το Πακιστάν μάς επιτρέπει να ξεφορτώσουμε το φορτίο μας», ανέφερε οδηγός σε βίντεο που δημοσιοποίησε η Ένωση Οργανώσεων Ιδιοκτητών Φορτηγών και Οδηγών του Ιράν.
3.700 φορτηγά στα σύνορα με την Τουρκία
Ιδιαίτερα μεγάλη συμφόρηση καταγράφεται στη διαδρομή προς την Τουρκία. Ο Εχσάν Μαλεκζαντέχ, πρόεδρος της Ένωσης Ιρανικών Εταιρειών Διεθνών Μεταφορών, ανέφερε ότι 3.700 φορτηγά είχαν ακινητοποιηθεί στην ιρανική πλευρά των συνόρων, με τις καθυστερήσεις να φτάνουν ακόμη και τις 20 ημέρες.
Στο κύριο συνοριακό πέρασμα προς το Πακιστάν, περίπου 700 φορτηγά, πολλά από τα οποία μεταφέρουν εμφιαλωμένο αέριο και τσιμέντο, περιμένουν να περάσουν στη γειτονική χώρα, σύμφωνα με το Baloch Human Rights Documentation Network.
Ιρανοί οδηγοί καταγγέλλουν ότι παραμένουν για ημέρες στα σύνορα χωρίς επαρκή πρόσβαση σε νερό, τρόφιμα και εγκαταστάσεις υγιεινής, υπό θερμοκρασίες που μπορεί να φτάσουν τους 50 βαθμούς Κελσίου.
Η Ένωση Οδηγών Φορτηγών του Ιράν υποστήριξε επίσης ότι οι πακιστανικές αρχές ζήτησαν από Ιρανούς οδηγούς ποσά που αντιστοιχούν σε περισσότερα από 10.000 δολάρια προκειμένου να τους επιτραπεί η διέλευση. Εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Πακιστάν δήλωσε, ωστόσο, ότι δεν είχε ενημερωθεί για νέες χρεώσεις ή περιορισμούς στα σύνορα.
Η προσπάθεια παράκαμψης του θαλάσσιου αποκλεισμού
Η Τεχεράνη επιχειρεί να ενισχύσει τις χερσαίες και εναλλακτικές εμπορικές οδούς καθώς οι αμερικανικές κυρώσεις και ο ναυτικός αποκλεισμός έχουν περιορίσει σημαντικά τις θαλάσσιες εξαγωγές της.
Παράλληλα, σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι ΗΠΑ έχουν πραγματοποιήσει πλήγματα εναντίον ιρανικών δεξαμενόπλοιων ως αντίποινα για επιθέσεις της Τεχεράνης κατά του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού.
Πρόσθετη πίεση προκαλεί η αναστολή των πτήσεων της ιρανικής Mahan Air προς το Ομάν και την Τουρκία. Η εταιρεία τελεί υπό αμερικανικές κυρώσεις, ενώ την περασμένη εβδομάδα το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε νέες κυρώσεις σε εταιρείες που, σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, την υποστήριζαν.
Οι επιπτώσεις αφορούν και τις εισαγωγές. Υπό κανονικές συνθήκες, περίπου το 70% των βασικών αγαθών που εισάγει το Ιράν περνά από τα λιμάνια του, σύμφωνα με το δημοσίευμα. Παρότι τρόφιμα και ανθρωπιστικά αγαθά εξαιρούνται θεωρητικά από τους περιορισμούς, ναυτιλιακές εταιρείες εμφανίζονται απρόθυμες να εξυπηρετήσουν τη χώρα.
Στροφή προς Κασπία και Κίνα
Το Ιράν αναζητεί παράλληλα άλλες εμπορικές διεξόδους. Σύμφωνα με Ιρανούς αξιωματούχους, οι διελεύσεις μέσω της Κασπίας Θάλασσας έχουν αυξηθεί κατά 70% τους τελευταίους πέντε μήνες, ενώ η χώρα εισάγει από τη Ρωσία μεγάλες ποσότητες σιταριού, καλαμποκιού και μαγειρικού λαδιού.
Αυξημένη είναι και η συχνότητα των εμπορευματικών σιδηροδρομικών δρομολογίων μεταξύ Τεχεράνης και Σιάν στην Κίνα. Σύμφωνα με την Tehran Times, από ένα δρομολόγιο την εβδομάδα πραγματοποιείται πλέον ένα κάθε τρεις ή τέσσερις ημέρες.
Ωστόσο, προβλήματα εμφανίζονται και σε αυτές τις διαδρομές. Στα σύνορα με το Τουρκμενιστάν, μεταφορείς αναφέρουν ελλείψεις σε αποθηκευτικούς χώρους και δυσκολίες στις διαδικασίες για τη σιδηροδρομική μεταφορά εμπορευμάτων προς την Κίνα.
Το Ιράκ, εξάλλου, έκλεισε προσωρινά το Σαββατοκύριακο εμπορευματικούς σταθμούς στα σύνορα με το Ιράν, κατηγορώντας την Τεχεράνη ότι χρησιμοποίησε το ιρακινό έδαφος για επίθεση στη Σαουδική Αραβία. Η εξέλιξη ανάγκασε φορτηγά με ιρανικά αγροτικά προϊόντα να επιστρέψουν.
Τετραπλάσιο κόστος για ένα κοντέινερ από την Κίνα
Οι δυσκολίες στις μεταφορές επιβαρύνουν περαιτέρω το κόστος των εισαγόμενων προϊόντων. Σύμφωνα με τον Μοχαμάντ Ρεζά Χονταράχμ, ειδικό σε θέματα εισαγωγών, σε ορισμένες περιπτώσεις οι καθυστερήσεις και οι χερσαίες παρακάμψεις αντιπροσωπεύουν έως και το ένα τρίτο της τελικής τιμής συνηθισμένων αγαθών όταν αυτά φτάνουν στην Τεχεράνη.
Ο πρόεδρος του Εμπορικού Επιμελητηρίου Ιράν-Κίνας, Ματζιντρεζά Χαριρί, έχει εκτιμήσει ότι ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός μπορεί να επιβαρύνει το Ιράν με πρόσθετο κόστος 18 δισ. δολαρίων ετησίως.
Όπως ανέφερε, η μεταφορά ενός κοντέινερ από την Κίνα στο Ιράν μέσω χερσαίων διαδρομών κοστίζει περίπου 12.000 δολάρια, έναντι 3.000 δολαρίων μέσω θαλάσσης.
Μέρος του αυξημένου κόστους μετακυλίεται στους καταναλωτές, σε μια περίοδο κατά την οποία οι πληθωριστικές πιέσεις στη χώρα παραμένουν ιδιαίτερα ισχυρές. Σύμφωνα με την επίσημη στατιστική υπηρεσία του Ιράν, ο πληθωρισμός στα τρόφιμα έφτασε το 128% τον Αύγουστο.