Πιέσεις για την επανέναρξη των εξαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, μέσω των αγωγών που διέρχονται από την Ουκρανία, ασκεί από τον Σεπτέμβριο η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal. Το αμερικανικό σχέδιο προβλέπει τη μεσολάβηση εταιρείας των ΗΠΑ στις συναλλαγές, με στόχο την παράκαμψη των ευρωπαϊκών κυρώσεων, ενώ συνδέεται με τις προσπάθειες επίτευξης ενεργειακής εκεχειρίας μεταξύ Μόσχας και Κιέβου.
Η αμερικανική εφημερίδα, επικαλούμενη πηγές από την ομάδα του Ντόναλντ Τραμπ, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και την Ουκρανία, αναφέρει ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει να εντάξει την επανεκκίνηση των ροών φυσικού αερίου σε μια ευρύτερη συμφωνία για τον τερματισμό των επιθέσεων εναντίον ενεργειακών εγκαταστάσεων των δύο εμπόλεμων χωρών.
Κεντρικό ρόλο στην προώθηση της πρότασης φέρονται να διαδραματίζουν οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ.
Το σχέδιο με αμερικανική εταιρεία και η παράκαμψη των κυρώσεων
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, η πρόταση προβλέπει ότι το ρωσικό φυσικό αέριο θα πωλείται στην ευρωπαϊκή αγορά μέσω αμερικανικής ενδιάμεσης εταιρείας.
Με τον τρόπο αυτό, οι εμπνευστές του σχεδίου επιδιώκουν να παρακάμψουν τις ισχύουσες ευρωπαϊκές κυρώσεις, δημιουργώντας παράλληλα μια δυνητικά ιδιαίτερα κερδοφόρα επιχειρηματική ευκαιρία για επενδυτές από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ωστόσο, η πρόταση προσκρούει στην ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση όλων των αγορών ρωσικού φυσικού αερίου έως το τέλος του 2027.
Επιπλέον, οι ηγεσίες των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών κρατών έχουν ξεκαθαρίσει ότι δεν επιθυμούν την αποκατάσταση της ενεργειακής εξάρτησης από τη Ρωσία, την οποία αντιμετωπίζουν ως σημαντική στρατηγική απειλή.
Η ενεργειακή εκεχειρία και οι νέες ουκρανικές επιθέσεις
Το αμερικανικό σχέδιο είχε περάσει προσωρινά σε δεύτερη μοίρα τον Οκτώβριο, όταν η Ουκρανία, έπειτα από πιέσεις του Ντόναλντ Τραμπ, ανέστειλε μονομερώς τις επιθέσεις εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων.
Η αναστολή διήρκεσε σχεδόν δύο εβδομάδες, κατά τις οποίες η Ρωσία συνέχισε τα πλήγματα στις ουκρανικές ενεργειακές υποδομές. Την ίδια περίοδο άρχισαν και αποστολές ρωσικού ντίζελ προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με το δημοσίευμα.
Η Ουάσιγκτον είχε στο μεταξύ μετατοπίσει το ενδιαφέρον της στην προοπτική μιας ευρύτερης ειρηνευτικής συμφωνίας.
Ωστόσο, την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου, το Κίεβο επανέλαβε τις αεροπορικές επιθέσεις εναντίον ρωσικών ενεργειακών εγκαταστάσεων, πλήττοντας συνολικά τρία μεγάλα διυλιστήρια μέσα σε διάστημα τριών ημερών.
Η εξέλιξη αυτή επανέφερε στο προσκήνιο τις αμερικανικές προσπάθειες για μια συνολικότερη ενεργειακή εκεχειρία, ενόψει των τριμερών διαπραγματεύσεων ΗΠΑ, Ρωσίας και Ουκρανίας, που έχουν προγραμματιστεί για τα μέσα Νοεμβρίου στο Άμπου Ντάμπι.
Μέχρι στιγμής, πάντως, η Μόσχα έχει απορρίψει τις αμερικανικές προτάσεις για μια τέτοια συμφωνία.
Τα οικονομικά κίνητρα για Ρωσία και Ουκρανία
Κατά την εκτίμηση των Αμερικανών διαπραγματευτών, η επάνοδος της Ρωσίας στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου θα μπορούσε να αποτελέσει ισχυρό οικονομικό κίνητρο για τον Βλαντίμιρ Πούτιν, ώστε να αποδεχθεί μια ενεργειακή εκεχειρία.
Παράλληλα, η επαναλειτουργία του δικτύου αγωγών της σοβιετικής εποχής, που συνδέει τα κοιτάσματα Ουρενγκόι της Σιβηρίας με την Ευρώπη μέσω Ουκρανίας, θα εξασφάλιζε στο Κίεβο σημαντικά έσοδα από τα τέλη διέλευσης.
Με αυτόν τον τρόπο, η αμερικανική πλευρά επιχειρεί να παρουσιάσει την πρόταση ως συμφωνία από την οποία θα μπορούσαν να αποκομίσουν οικονομικά οφέλη και οι δύο εμπόλεμες χώρες.
Πρόταση για δεσμευμένο λογαριασμό των ρωσικών εσόδων
Ένα ακόμη στοιχείο του σχεδίου αφορά τον τρόπο διαχείρισης των χρημάτων που θα εισπράττει η Ρωσία από τις πωλήσεις φυσικού αερίου.
Σύμφωνα με ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο που επικαλείται η Wall Street Journal, στελέχη του Λευκού Οίκου πρότειναν στη Μόσχα να κατατίθενται τα σχετικά έσοδα σε δεσμευμένο λογαριασμό (escrow account), υπό τη δικαιοδοσία τρίτης χώρας.
Στόχος της ρύθμισης θα ήταν να εμποδιστεί η άμεση αξιοποίηση των χρημάτων από το Κρεμλίνο για τη χρηματοδότηση των πολεμικών επιχειρήσεων στην Ουκρανία.
Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι επιχείρησαν επίσης να παρουσιάσουν την επανέναρξη των ρωσικών εξαγωγών ως μέσο συγκράτησης των ευρωπαϊκών τιμών ενέργειας.
Το επιχείρημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει του χειμώνα, καθώς, σύμφωνα με το δημοσίευμα, τα αποθέματα φυσικού αερίου στην Ευρώπη βρίσκονται στο χαμηλότερο εποχικό επίπεδο των τελευταίων ετών.
Παρά τις αμερικανικές πρωτοβουλίες, παραμένουν σημαντικά εμπόδια, τόσο λόγω της αντίθεσης των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων στην επιστροφή του ρωσικού αερίου όσο και εξαιτίας της απουσίας συμφωνίας μεταξύ Μόσχας και Κιέβου για τον περιορισμό των επιθέσεων στις ενεργειακές υποδομές.