Σε κλίμα ακραίας έντασης και εκφοβισμού, η Νότια Αφρική βιώνει ένα πρωτοφανές κύμα ξενοφοβικής εκστρατείας, με χιλιάδες πολίτες να κατεβαίνουν στους δρόμους των μεγάλων πόλεων απαιτώντας την άμεση απομάκρυνση των αλλοδαπών.
Η κινητοποίηση, που ξεκίνησε σήμερα, έρχεται να κορυφώσει ένα κλίμα κοινωνικής έκρηξης, στο οποίο οι μετανάστες στοχοποιούνται ως υπεύθυνοι για την ανεργία, την εγκληματικότητα και την υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου.
Στο Γιοχάνεσμπουργκ και το Ντέρμπαν, διαδηλωτές –επικεφαλής των οποίων τέθηκαν άνδρες με παραδοσιακό εξοπλισμό των Ζουλού– έστειλαν ένα σαφές μήνυμα κατά των αλλοδαπών που δεν διαθέτουν έγγραφα παραμονής.
Το σύνθημα «σταματήστε να τους δίνετε δουλειά και σπίτι» κυριάρχησε στα πλακάτ, ενώ οι κινητοποιήσεις συνοδεύτηκαν από περιστατικά βίας, λεηλασίες σε καταστήματα μεταναστών και απόπειρες εκδίωξης οικογενειών από τα σπίτια τους. Η αστυνομία επενέβη σε αρκετές περιπτώσεις για να προστατεύσει τρομοκρατημένους αλλοδαπούς, ενώ πολλά εμπορικά κέντρα παρέμειναν κλειστά υπό τον φόβο γενικευμένων επεισοδίων.
Η κατάσταση έχει οδηγήσει ήδη σε μαζική έξοδο. Περισσότεροι από 25.000 άνθρωποι από χώρες όπως η Ζιμπάμπουε, η Νιγηρία και το Μαλάουι έχουν ήδη εγκαταλείψει τη χώρα, είτε με οργανωμένες πτήσεις επαναπατρισμού είτε με λεωφορεία, αφήνοντας πίσω τους τις ζωές και τις περιουσίες τους.
Η οικονομική πίεση, με την ανεργία να ξεπερνά το 32%, σε συνδυασμό με την έντονη αντιμεταναστευτική ρητορική πολιτικών κομμάτων ενόψει των εκλογών της 4ης Νοεμβρίου, έχει μετατρέψει τους μετανάστες στο απόλυτο «εξιλαστήριο θύμα».
Η εκστρατεία έχει εξελιχθεί σε καθημερινό εφιάλτη για τους περίπου 3 εκατομμύρια αλλοδαπούς που ζουν στη χώρα. Πολλοί από αυτούς έχουν απολυθεί από εργοδότες που φοβούνται κυρώσεις ή αντίποινα, ενώ άλλοι διαβιούν σε αυτοσχέδιους καταυλισμούς έξω από προξενεία, αναμένοντας μια θέση σε μέσο επιστροφής στην πατρίδα τους.
Οι ηγέτες του κινήματος, όπως η Ζασίντα Νγκομπέσε-Ζούμα, δεν δείχνουν διατεθειμένοι να σταματήσουν, προαναγγέλλοντας νέες κινητοποιήσεις κάθε Πέμπτη και θέτοντας ως στόχο την ολοκληρωτική «εκκαθάριση» όσων αλλοδαπών παραμένουν στη χώρα μέσα στους επόμενους έξι μήνες.
Η εξέλιξη αυτή προκαλεί διεθνή ανησυχία, καθώς η Νότια Αφρική, κάποτε το σύμβολο της ελπίδας και της ηθικής στην αφρικανική ήπειρο, φαίνεται να διολισθαίνει σε μια επικίνδυνη εσωστρέφεια και κοινωνική διχόνοια.