Σε περίπτωση επανέναρξης των ουσιαστικών συνομιλιών για το Κυπριακό, οι Βρυξέλλες προσανατολίζονται στη δημιουργία ενός μηχανισμού ελέγχου εναρμόνισης της λύσης με το κοινοτικό κεκτημένο.
Η κίνηση αυτή κρίνεται ιδιαίτερα βαρύνουσας σημασίας, καθώς αποκλείει εκ προοιμίου διευθετήσεις που αντιβαίνουν στις ευρωπαϊκές αρχές, λειτουργώντας παράλληλα ως πυξίδα για τα Ηνωμένα Έθνη, οι προτάσεις των οποίων συχνά παραβλέπουν την ευρωπαϊκή πραγματικότητα.
Την ίδια ώρα, η Πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αναμένεται να κλειδώσει τον διορισμό νέου πολιτικού απεσταλμένου για το Κυπριακό, ο οποίος θα αντικαταστήσει τον παραιτηθέντα Γιοχάνες Χαν.
Στόχος του νέου απεσταλμένου και της ομάδας των τεχνοκρατών είναι η δημιουργία μιας νέας δυναμικής στο περιεχόμενο της συμφωνίας και η ενίσχυση των διαύλων επικοινωνίας με την Άγκυρα.
Το ευρωπαϊκό «φρένο» στις επιδιώξεις του Ερντογάν
Η Λευκωσία επιδιώκει συστηματικά τη διασύνδεση του Κυπριακού με τα ευρωτουρκικά, μια στρατηγική που ωστόσο προσκρούει στην εσωτερική πολιτική του Ταγίπ Ερντογάν. Οι συνταγματικοί ελιγμοί του Τούρκου Προέδρου για παραμονή στην εξουσία, η χειραγώγηση των θεσμών, της δικαιοσύνης και των ΜΜΕ έχουν καταστήσει την Ε.Ε. ιδιαίτερα επιφυλακτική έναντι της Άγκυρας.
Παρ' όλα αυτά, η ανάγκη για γεωπολιτική σταθερότητα κρατά τα κανάλια επικοινωνίας ανοιχτά. Χαρακτηριστική είναι η τοποθέτηση της Ύπατης Εκπροσώπου της Ε.Ε., Κάγια Κάλας, η οποία υπογράμμισε την ανάγκη ισορροπιών και συνεργασίας με την Τουρκία, παρά τις έντονες διαφωνίες.
Στο τραπέζι των ευρωτουρκικών, το μόνο ρεαλιστικό δέλεαρ για την Άγκυρα παραμένει η αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης —μια διαδικασία καθαρά τεχνοκρατική που θα απαιτήσει τουλάχιστον δύο χρόνια— καταρρίπτοντας τις προσδοκίες του Ερντογάν για άμεση πολιτική διευθέτηση ή «πλήρη ένταξη».
Το πλάνο Γκουτέρες για Στρατηγική Συμφωνία και οι τουρκικές αντιδράσεις
Η Προσωπική Απεσταλμένη του Γ.Γ. του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, επικεντρώνει τις προσπάθειές της στη δέσμευση των μερών για τη συνέχεια της διαδικασίας μετά την άτυπη Πενταμερή Διάσκεψη στη Γενεύη (τέλη Ιουλίου - αρχές Αυγούστου). Ο Αντόνιο Γκουτέρες στοχεύει σε μια Στρατηγική Συμφωνία βασισμένη στις μέχρι τώρα συγκλίσεις, ξεκαθαρίζοντας πως δεν θα προχωρήσει σε σύγκληση της διάσκεψης χωρίς ρητές δεσμεύσεις.
Ενώ Αθήνα και Λευκωσία δηλώνουν παρούσες, η Άγκυρα θολώνει το τοπίο. Ο Χακάν Φιντάν επιμένει άκαμπτα στη λύση δύο κρατών και την κυριαρχική ισότητα, ενώ παράλληλα ήγειρε θέμα για τις αμυντικές συμφωνίες της Κυπριακής Δημοκρατίας (ειδικά με τη Γαλλία), τις οποίες η Τουρκία βαφτίζει «απειλή», θορυβημένη από τη γεωπολιτική της αποδυνάμωση στην περιοχή και τον αστάθμητο παράγοντα της διακυβέρνησης Τραμπ στις ΗΠΑ.
Το προσωπικό κίνητρο της Ολγκίν: Η Μαρία Άνχελα Ολγκίν επιδιώκει μια διπλωματική επιτυχία στο Κυπριακό, καθώς πληροφορίες αναφέρουν ότι βλέπει το εν λόγω επίτευγμα ως εφαλτήριο για τη μελλοντική διεκδίκηση της θέσης του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ.
Σε συμπληγάδες ο Έρχιουρμαν – Ενεργειακή πρόσδεση των κατεχομένων στην Άγκυρα
Σε δεινή πολιτική θέση βρίσκεται ο Τουρκοκύπριος πολιτικός Τουφάν Έρχιουρμαν. Δέχεται πυρά από το εσωτερικό του κόμματός του (ΡΤΚ) για ευθυγράμμιση με την εθνικιστική γραμμή της Άγκυρας, ενώ η ίδια η Τουρκία τον παραγκωνίζει και δεν τον εμπιστεύεται, προτιμώντας την απευθείας επικοινωνία με την «ψευδοκυβέρνηση».
Ο Έρχιουρμαν αποφεύγει να προσδιορίσει τη μορφή λύσης, οχυρωμένος πίσω από τη ρητορική της Άγκυρας για «συγκυριαρχία» και «συνδιαχείριση» των φυσικών πόρων πριν από τη λύση.
Παράλληλα, η Άγκυρα ενισχύει την επιρροή της στα κατεχόμενα μέσω μεγάλων έργων υποδομής. Στις 1 Ιουλίου αναμένεται η υπογραφή συμφωνίας για τη μεταφορά φυσικού αερίου από την Τουρκία στα κατεχόμενα, με την παρουσία του Τούρκου Αντιπροέδρου, Τζεβντέτ Γιλμάζ. Το έργο, με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2029, προβλέπει την πόντιση των σχετικών αγωγών το φθινόπωρο του 2026.