Σε μια βίλα στο Μαϊάμι, μακριά από διπλωματικά πρωτόκολλα και θεσμικούς ελέγχους, στήθηκε τον περασμένο μήνα ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα τραπέζια διαπραγμάτευσης της διεθνούς πολιτικής.
Ο ειδικός απεσταλμένος του Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, ο ισχυρός Ρώσος χρηματιστής Κιρίλ Ντμιτρίεφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ επεξεργάζονταν ένα σχέδιο που θα τερματίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Όπως ανέφερε η Wall Street Journal, το συγκεκριμένο σχέδιο στόχευε σε κάτι πολύ περισσότερο από μια απλή ειρηνευτική συμφωνία: επιδίωκε να επαναφέρει τη ρωσική οικονομία στο παγκόσμιο προσκήνιο, με τις αμερικανικές εταιρείες να βρίσκονται σε θέση να αποκομίσουν σημαντικά οφέλη. Το σχέδιο είχε εκπονηθεί από τρεις επιχειρηματίες — δύο από τις ΗΠΑ και έναν από τη Ρωσία — οι οποίοι παράλληλα ανέλαβαν και ρόλο άτυπων διπλωματών.
Μυστικές συναντήσεις στο Μαϊάμι: ένα σχέδιο πολύ πέρα από την Ουκρανία
Στη βίλα του Γουίτκοφ, ο Ντμιτρίεφ —επικεφαλής του ρωσικού κρατικού επενδυτικού ταμείου και προσωπικός διαπραγματευτής του Πούτιν— παρουσίαζε μια πρόταση που ξεπερνούσε κατά πολύ τα όρια ενός ειρηνευτικού πλάνου.
Το πραγματικό σχέδιο, σύμφωνα με ανθρώπους που γνωρίζουν τις συνομιλίες και μίλησαν στη WSJ, στόχευε στην ομαλή επανένταξη της ρωσικής οικονομίας των 2 τρισ. δολαρίων — με ανταλλάγματα που θα ευνοούσαν πρωτίστως τις αμερικανικές επιχειρήσεις, εις βάρος Ευρωπαίων ανταγωνιστών.
Στην κορυφή της λίστας:
- αξιοποίηση 300 δισ. δολαρίων από τα παγωμένα ρωσικά αποθεματικά στην Ευρώπη,
- κοινά ενεργειακά projects σε Αρκτική και Σιβηρία,
- ακόμη και διαστημική συνεργασία – από κοινού αποστολή στον Άρη με την SpaceX.
Για το Κρεμλίνο, αυτή ήταν ευκαιρία-χρυσάφι: οικονομικές «γέφυρες» που θα ενίσχυαν τους δεσμούς με την Ουάσιγκτον, υπονομεύοντας ταυτόχρονα την ευρωπαϊκή συνοχή.
Το αφήγημα της Μόσχας: από αντίπαλος σε «χώρα ευκαιριών»
Αμερικανοί και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επιβεβαιώνουν ότι η Μόσχα έχει εδώ και μήνες ένα σαφές σχέδιο: να παρακάμψει τις θεσμικές δομές των ΗΠΑ και να απευθυνθεί σε πρόσωπα με άμεση πρόσβαση στον Τραμπ.
Ο Ντμιτρίεφ είχε βρει «ανοιχτές πόρτες στον Γουίτκοφ και στον Κούσνερ, του οποίου το επενδυτικό fund έχει βαθιές σχέσεις με τον Αραβικό Κόλπο.
Οι δύο τους συμμερίζονταν το μότο του Τραμπ ότι «τα σύνορα έχουν μικρότερη σημασία από τις μπίζνες». Από τη δεκαετία του ’80, ο Τραμπ πρότεινε ειρήνη με τη Μόσχα… με αντάλλαγμα έναν Trump Tower δίπλα στο Κρεμλίνο.
Η διαρροή του πλάνου και η ευρωπαϊκή οργή
Όταν διέρρευσε το έγγραφο με τις 28 προτάσεις, ξέσπασε πολιτικός σεισμός:
Κίεβο και ευρωπαϊκές πρωτεύουσες μίλησαν για «παράδοση» στην ατζέντα της Μόσχας.
Οι περισσότερες κόκκινες γραμμές της Ουκρανίας παρακάμπτονταν. Η Ρωσία εμφανιζόταν να ανταμείβεται με τεράστια εμπορικά οφέλη, ενώ είχε αλλάξει τα σύνορα της Ευρώπης με τη βία.
Ο πρωθυπουργός της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ, το είπε ωμά: «Δεν έχει να κάνει με την ειρήνη. Είναι για τις μπίζνες».
Σπάνια μέταλλα, ενέργεια, Αρκτική, ακόμα και Nord Stream
Στο παρασκήνιο, Ρώσοι ολιγάρχες του στενού κύκλου Πούτιν —Τιμτσένκο, Κοβαλτσούκ, Ρότενμπεργκ— προσέγγισαν αμερικανικές εταιρείες με προτάσεις για κοινοπραξίες εξόρυξης σπάνιων γαιών στη Σιβηρία, κοινούς LNG κόμβους στην Αρκτική, ακόμη και αναβίωση του Nord Stream 2, παρότι βρίσκεται σε καθεστώς κυρώσεων.
Παράλληλα:
- Η Exxon Mobil συζητούσε επιστροφή στο Sakhalin.
- Αμερικανοί επενδυτές διερευνούσαν αγορά assets της Lukoil.
- Εξέχοντες δωρητές του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος έψαχναν τρόπους να αποκτήσουν μερίδια σε ρωσικά projects μέσω ειδικών αδειοδοτήσεων.
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και η CIA στο σκοτάδι
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της WSJ, καθώς οι συνομιλίες Γουίτκοφ–Ντμιτρίεφ προχωρούσαν, η CIA δεν είχε πλήρη ενημέρωση για μια γιγαντιαία πρόταση ανταλλαγής κρατουμένων.
Το γραφείο κυρώσεων του υπουργείου Οικονομικών μάθαινε λεπτομέρειες… από Βρετανούς. Ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ για την Ουκρανία, Κιθ Κέλογκ, αποκλείστηκε και παραιτήθηκε.
Ορισμένοι Ευρωπαίοι ηγέτες έλαβαν μάλιστα σε φάκελο λεπτομέρειες που τους άφησαν εμβρόντητους: η Ουάσιγκτον και η Μόσχα συζητούσαν ήδη για συνεργασία στην Αρκτική και εξορύξεις σπάνιων γαιών.
Το ρωσικό παζάρι
Τον Αύγουστο, ο Γουίτκοφ ταξίδεψε ξανά στη Μόσχα και συναντήθηκε τρεις ώρες με τον Πούτιν. Μετέφερε στη συνέχεια σε Ευρωπαίους ηγέτες μια πρόταση που προκάλεσε σύγχυση:
- Η Ουκρανία να εγκαταλείψει το υπόλοιπο ~20% του Ντονέτσκ.
- Η Ρωσία να «αφήσει» τις διεκδικήσεις σε Χερσώνα και Ζαπορίζια.
Το Κίεβο και οι Ευρωπαίοι δεν μπορούσαν να καταλάβουν. Μιλούσε για αποχώρηση ρωσικών δυνάμεων; Ή απλώς για μη επέκταση των κατακτήσεων;
Και τώρα τι;
Το σχέδιο Γουίτκοφ – Κούσνερ – Ντμιτρίεφ παρουσιάζεται ως «ρεαλιστική οδός προς την ειρήνη». Τα πάντα ποχωρούν μπροστά σε ενεργειακές μπίζνες, στρατηγικές εξορύξεων και επενδυτικές συνεργασίες.
Το αν αυτή η προσέγγιση θα σταματήσει τον πόλεμο θα το αποφασίσει η ιστορία.