Στη νότια Φλόριντα βρέθηκαν την Κυριακή (30/11) ανώτατοι αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ για μια ακόμη κρίσιμη συνάντηση με την ουκρανική διαπραγματευτική ομάδα, καθώς η Ουάσιγκτον επιδιώκει να διαμορφώσει ένα συνεκτικό πλαίσιο συμφωνίας που θα ανοίξει τον δρόμο για τον τερματισμό του πολέμου της Μόσχας κατά του Κιέβου.
Όπως αποκάλυψε στη Wall Street Journal ανώτερος αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης, οι συζητήσεις αφορούν το χρονοδιάγραμμα διεξαγωγής εκλογών στην Ουκρανία, την πιθανότητα εδαφικών ανταλλαγών με τη Ρωσία, αλλά και μια σειρά ζητημάτων που εξακολουθούν να παραμένουν ανοιχτά ανάμεσα στον Λευκό Οίκο και το Κίεβο στο πλαίσιο του υπό διαμόρφωση ειρηνευτικού σχεδίου.
Στο γκολφ κλαμπ «Shell Bay» του Στιβ Γουίτκοφ στη Φλόριντα, εν μέσω πιέσεων στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι τόσο από την Ουάσινγκτον όσο και από σκάνδαλο διαφθοράς που του «κόστισε» τον στενό του συνεργάτη, συμμετείχαν στη συνάντηση ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ο ειδικός απεσταλμένος του Αμερικανού Προέδρου, Στιβ Γουίτκοφ, και ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Αμερικανού ηγέτη.
Η αμερικανική αντιπροσωπεία συνομίλησε με τον Ρουστέμ Ουμέροφ, γραμματέα του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας και Άμυνας της Ουκρανίας. Ο αξιωματούχος που μίλησε στο αμερικανικό μέσο επιβεβαίωσε ότι Γουίτκοφ και Κούσνερ αναμένεται να ταξιδέψουν στη Μόσχα, όπου θα συνεχιστούν οι συνομιλίες απευθείας με τη ρωσική πλευρά.
Η παραίτηση του Γερμάκ
Πριν ακόμη ξεκινήσει η πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας, ο Αντρέι Γερμάκ σπάνια βρισκόταν μακριά από τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, είτε υποδεχόμενος ξένους αξιωματούχους στο Κίεβο, είτε συνοδεύοντας τον Ουκρανό πρόεδρο στο εξωτερικό σε κρίσιμες αποστολές για την εξασφάλιση στρατιωτικής και διπλωματικής υποστήριξης.
Τώρα, -σύμφωνα με το CNN-η παραίτηση του Γερμάκ θα μπορούσε να αποτελέσει τη μεγαλύτερη πολιτική δοκιμασία για τον Ζελένσκι από την ανάληψη της προεδρίας πριν από έξι και μισό χρόνια. Ενώ η αποχώρηση πιθανότατα θα βρει θετική ανταπόκριση εντός χώρας, δημιουργεί αβεβαιότητα στο εσωτερικό της κυβέρνησης σε μια κρίσιμη διπλωματική στιγμή.
Ο Γερμάκ, πρώην επικεφαλής του προεδρικού γραφείου, παραιτήθηκε την Παρασκευή, μετά την έρευνα στο σπίτι του από αξιωματούχους κατά της διαφθοράς — προφανώς η τελευταία και πιο γνωστή απώλεια στο πλαίσιο του διογκούμενου σκανδάλου στην Ουκρανία για φερόμενες μίζες στον ενεργειακό τομέα.
Η εξέλιξη έρχεται σε μια στιγμή που η Ουκρανία δέχεται αυξανόμενη πίεση από τις ΗΠΑ να υπογράψει μια συμφωνία ειρήνης που θεωρείται ευνοϊκή για τη Ρωσία. Μόλις λίγες ημέρες πριν, ο Γερμάκ βρισκόταν στη Γενεύη, ηγούμενος της ουκρανικής ομάδας σε συνάντηση με αμερικανική αντιπροσωπεία υπό τον Υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο για να συζητήσουν το τελευταίο σχέδιο του Λευκού Οίκου.
Κατά την ανακοίνωση της παραίτησης, ο Ζελένσκι εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του στον Γερμάκ για το ότι «αντιπροσώπευε πάντα με τον σωστό τρόπο τη θέση της Ουκρανίας στις διαπραγματεύσεις».
«Ήταν πάντα μια πατριωτική θέση», πρόσθεσε.
Ιδιαίτερα αντιδημοφιλές πρόσωπο ο Γερμάκ
Μεταξύ των Ουκρανών, η πτώση του Γερμάκ πιθανότατα θα τύχει ευρείας αποδοχής.
Ο Γερμάκ είχε γίνει μια ιδιαίτερα αντιδημοφιλής προσωπικότητα, που «με κάποιον τρόπο συγκέντρωνε όλη την δυσαρέσκεια για τα λάθη του προέδρου», δήλωσε στο CNN η Ναταλία Γκουμένιουκ, μέλος του διοικητικού συμβουλίου του ανεξάρτητου μέσου ενημέρωσης Hromadske.
Μια σειρά σκανδάλων διαφθοράς τα τελευταία χρόνια, μια ρήξη με τον πρώην και ιδιαίτερα δημοφιλή αρχηγό του στρατού και η αδέξια εισαγωγή νέων πολιτικών επιστράτευσης απειλούσαν να πλήξουν την εικόνα του Ζελένσκι. Παρότι τα ποσοστά έγκρισης έχουν μειωθεί σε σχέση με το 2022, παραμένουν σχετικά σταθερά τα τελευταία χρόνια.
Η Ολγα Ρουντένκο, δημοσιογράφος του Kyiv Independent, χαρακτήρισε την αποχώρηση του Γερμάκ απόδειξη της δύναμης της ουκρανικής δημοκρατίας: «Σκεφτείτε: Μια νέα δημοκρατία όπως η Ουκρανία διαθέτει ανεξάρτητους θεσμούς αρκετά ισχυρούς ώστε να ερευνήσουν τον πιο ισχυρό άνθρωπο της χώρας – και να το κάνουν κατά τη διάρκεια του πολέμου», έγραψε στο X.
Τι θα συμβεί τώρα για τον Ζελένσκι
Ένα βασικό ερώτημα είναι αν η αποχώρηση θα αυξήσει την εσωτερική πίεση στον ίδιο τον Ζελένσκι ή αν, αντιθέτως, θα αντιστρέψει την κατάσταση υπέρ του.
Η Γκουμένιουκ εκτίμησε ότι οι Ουκρανοί θα δεχθούν την παρουσίαση της απώλειας του δεξιού χεριού του Ζελένσκι ως θετική επανεκκίνηση της διοίκησής του. Ο πρόεδρος, όπως φαίνεται, ενθαρρύνθηκε από το γεγονός ότι βουλευτές του ίδιου κόμματος — κάποιοι από τους οποίους είχαν απειλήσει ότι θα αποχωρούσαν αν ο Γερμάκ παρέμενε στη θέση του — εξέδωσαν δήλωση επαινούμενοι για το ότι έθεσε πρώτα τα συμφέροντα της χώρας.
Ωστόσο, ένας πρώην κυβερνητικός αξιωματούχος δήλωσε στο CNN ότι η απόφαση ήρθε πολύ αργά, υποστηρίζοντας ότι πολλοί Ουκρανοί θα ρωτήσουν τώρα τι γνώριζε ο Ζελένσκι για τις πράξεις του Γερμάκ.
«Από τη μια πλευρά έχετε τον στενό του σύμμαχο, από την άλλη τον στενό του φίλο, τον πρώην επιχειρηματικό του συνεργάτη», είπε ο αξιωματούχος, αναφερόμενος στον Γερμάκ και σε έναν ακόμη άνδρα που εμπλέκεται στο τελευταίο σκάνδαλο, τον Τιμούρ Μίντιτς. «Πραγματικά πιστεύετε ότι ο πρόεδρος δεν γνώριζε;»
Η ευρεία αντιδημοφιλία του Γερμάκ ήταν αποτέλεσμα της τεράστιας εξουσίας του ως ανεύθυνου εκλογικά επικεφαλής του Προεδρικού Γραφείου.
«Ήταν σαν σκιά πρωθυπουργού», είπε η Ορίσια Λουτσέβιτς του βρετανικού think tank Chatham House, περιγράφοντας έναν άνθρωπο που ουσιαστικά επέλεγε ποιοι θα υπηρετούν στην κυβέρνηση Ζελένσκι.
Μεγάλη αλληλεξάρτηση
Ταυτόχρονα, ο Γερμάκ ήταν φιλότιμα αφοσιωμένος στον πρόεδρό του.
«Υπήρχε μεγάλη αλληλεξάρτηση, περνούσαν πολύ χρόνο μαζί… Ο Γερμάκ τοποθετήθηκε ως διαπραγματευτής, ως κάποιος που όχι μόνο διαχειρίζεται τις καθημερινές δραστηριότητες, αλλά λύνει και προβλήματα», είπε η Λουτσέβιτς. «Είναι ο τύπος που κάνει συμφωνίες».
Ο ίδιος ο Ζελένσκι είχε δηλώσει πέρυσι για τον επικεφαλής σύμβουλό του: «Τον σέβομαι για τα αποτελέσματά του. Κάνει ό,τι του λέω».
Σίγουρα, φαίνεται δύσκολο να βρει ο ηγέτης της Ουκρανίας έναν αντικαταστάτη στον οποίο θα μπορεί να εμπιστευτεί τόση ευθύνη και εμπιστοσύνη.
Και αυτό πριν καν λάβει υπόψη τη στρατηγική του πολέμου και τη διεθνή κατάσταση.
Δεν είναι σαφές ποιος θα αναλάβει τη θέση του επικεφαλής της ομάδας, αν και η Ουκρανία διαθέτει πολλούς υψηλόβαθμους αξιωματούχους με εμπειρία σε τέτοιες δύσκολες διαπραγματεύσεις.
Παρά τον σημαντικό του ρόλο στις διπλωματικές προσπάθειες του Ζελένσκι, η φήμη του Γερμάκ στο εξωτερικό δεν ήταν πλέον η ίδια. Η εμπλοκή σε σκάνδαλο διαφθοράς υπονόμευσε ακόμη περισσότερο τη θέση του, ιδιαίτερα στις ΗΠΑ, όπου ακόμη και η υπόνοια κακοδιαχείρισης χρημάτων αποτελεί σοβαρό εμπόδιο για πολλούς υποστηρικτές της Ουκρανίας στο Κογκρέσο.
Ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης που εδρεύει στο Κίεβο είπε στο CNN ότι ο Ζελένσκι «δεν είχε άλλη επιλογή παρά να απολύσει τον Γερμάκ, λόγω των καταστροφικών τίτλων που μεταδίδουν τα παγκόσμια μέσα».
Ωστόσο, η εικόνα του χάους στο κέντρο της εξουσίας στο Κίεβο ίσως αποδειχθεί η πιο επιζήμια.
«Αξιοποίηση της ευκαιρίας»
Η Ρωσία, όπως ήταν αναμενόμενο, εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία για να υπονομεύσει τη νομιμότητα του Ζελένσκι.
«Η πολιτική αβεβαιότητα που προκαλείται από αυτό το σκάνδαλο αυξάνεται πολύ γρήγορα, μέρα με τη μέρα. Πλέον είναι δύσκολο να προβλεφθεί τι θα ακολουθήσει», δήλωσε στο CNN ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ.
Συνοψίζοντας την κατάσταση, ο Ντόναλντ Τουσκ, πρωθυπουργός της Πολωνίας και σημαντικός διεθνής σύμμαχος της Ουκρανίας, περιέγραψε τα πράγματα απαισιόδοξα.
Τόνισε ότι η απόλυση του Γερμάκ συνέβη την ίδια ημέρα που ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν επισκέφθηκε τη Μόσχα και εν μέσω του «χάους στις διαπραγματεύσεις» με τις ΗΠΑ, όπως το χαρακτήρισε.
«Μια μοιραία συνδυαστική κατάσταση», έγραψε στο X.