Το Ιράν βιώνει τη σοβαρότερη κοινωνική και πολιτική κρίση των τελευταίων ετών, τη μεγαλύτερη μετά το 2022, με κύμα διαδηλώσεων να εξαπλώνεται σχεδόν σε ολόκληρη τη χώρα. Η αρχική σπίθα ήταν η ασφυκτική οικονομική πραγματικότητα: η δραματική υποτίμηση του ριάλ, ο καλπάζων πληθωρισμός, η εκτόξευση των τιμών και το αίσθημα ότι δεν υπάρχει προοπτική. Πολύ γρήγορα, ωστόσο, η αγανάκτηση απέκτησε ξεκάθαρα πολιτικό χαρακτήρα, με συνθήματα που στοχεύουν απευθείας την ηγεσία και θέτουν υπό αμφισβήτηση τη δυνατότητα μεταρρυθμίσεων εντός του υφιστάμενου συστήματος.
Οι πρώτες κινητοποιήσεις καταγράφηκαν στις 28 Δεκεμβρίου 2025 στην Τεχεράνη, όταν έμποροι του Μεγάλου Παζαριού και μικροκαταστηματάρχες προχώρησαν σε απεργίες και πορείες, δηλώνοντας αδυναμία να προμηθευτούν ή να διαθέσουν εμπορεύματα. Το ιρανικό νόμισμα, που το 2015 ανταλλασσόταν περίπου στις 32.000 μονάδες ανά δολάριο, έχει καταρρεύσει στο ιστορικό χαμηλό του 1,46 εκατ. ριάλ, ενώ ο επίσημος πληθωρισμός φτάνει το 42% και στα τρόφιμα ξεπερνά το 70%.
Η κρίση αποδίδεται σε ένα εκρηκτικό μείγμα διεθνών κυρώσεων, χρόνιας κακοδιαχείρισης και των επιπτώσεων του 12ήμερου πολέμου με το Ισραήλ στα μέσα του 2025. Η σύγκρουση αυτή αποδυνάμωσε τον κρατικό μηχανισμό και περιόρισε σημαντικά την ικανότητα λήψης αποφάσεων, ιδιαίτερα μετά την αποχώρηση του ανώτατου ηγέτη, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, από τη δημόσια ζωή για λόγους ασφαλείας.
Στους δρόμους, η πολιτική αμφισβήτηση εκφράστηκε με ιδιαίτερη ένταση. Συνθήματα όπως «Όχι στη Γάζα, όχι στον Λίβανο, τη ζωή μου δίνω για το Ιράν» συνέδεσαν τις καθημερινές στερήσεις με τις επιλογές εξωτερικής πολιτικής της Τεχεράνης, ενώ το «θάνατος στον δικτάτορα» στόχευσε ανοιχτά τον ανώτατο ηγέτη. Οι διαδηλώσεις εξαπλώθηκαν σε περισσότερες από 280 τοποθεσίες, καλύπτοντας 27 από τις 31 επαρχίες της χώρας, γεγονός που επιβεβαιώθηκε και από επαληθευμένο οπτικό υλικό διεθνών μέσων.
Η καταστολή υπήρξε σκληρή. Στο Μαλεκσάχι, στο δυτικό Ιράν, συγκρούσεις έξω από βάση των Φρουρών της Επανάστασης κατέληξαν σε χρήση πραγματικών πυρών, σε μια ημέρα που έμεινε γνωστή ως «Ματωμένο Σάββατο». Τις επόμενες ώρες, διαδηλώσεις μεταφέρθηκαν ακόμη και σε νοσοκομεία, με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων να καταγγέλλουν εισβολές δυνάμεων ασφαλείας, συλλήψεις τραυματιών και απόπειρες συγκάλυψης των θυμάτων.
Την ίδια στιγμή, το χάος επιτείνεται από εσωτερικές αντιπαραθέσεις στους κόλπους της πολιτικής και στρατιωτικής ελίτ, μετά τον θάνατο ανώτατων στελεχών στον πόλεμο με το Ισραήλ. Φιλοδυτικά στρατόπεδα προκρίνουν την επανεκκίνηση διαλόγου με τη Δύση, ενώ σκληροπυρηνικοί κύκλοι εμφανίζονται να αναζητούν στήριξη από τη Ρωσία και την Κίνα. Οι αντικρουόμενες αυτές στρατηγικές ενισχύουν την εικόνα ενός συστήματος που αγωνίζεται πρωτίστως για την επιβίωσή του.
Το Ιράν βρίσκεται πλέον σε κρίσιμο σταυροδρόμι: είτε θα οδηγηθεί σε περαιτέρω στρατιωτικοποίηση και παρατεταμένη ακινησία είτε σε βαθιές πολιτικές ανατροπές. Οι επόμενοι μήνες θεωρούνται καθοριστικοί, με πολλούς να εκτιμούν ότι το ζήτημα δεν είναι πια αν, αλλά πότε, θα επέλθει η αλλαγή.