Σε προσωρινή αναστολή μπαίνει η εμπορική συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών της Mercosur, μετά από οριακή απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις 21 Ιανουαρίου. Με διαφορά μόλις δέκα ψήφων, οι ευρωβουλευτές αποφάσισαν να παραπέμψουν το κείμενο της συμφωνίας στο Δικαστήριο της ΕΕ, προκειμένου να εξεταστεί η νομική του βάση.
Συγκεκριμένα, υπέρ της παραπομπής ψήφισαν 334 ευρωβουλευτές, κατά 324, ενώ 10 δήλωσαν αποχή, αποτέλεσμα που ουσιαστικά «παγώνει» τη διαδικασία επικύρωσης.
Η συμφωνία, καρπός διαπραγματεύσεων που διήρκεσαν πάνω από 25 χρόνια και συνοδεύτηκαν από επανειλημμένες καθυστερήσεις και έντονες ενδοευρωπαϊκές αντιπαραθέσεις, αφορά ένα από τα μεγαλύτερα εμπορικά ανοίγματα της ΕΕ προς τη Λατινική Αμερική, με εταίρους τη Βραζιλία, την Αργεντινή, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη, καλύπτοντας μια αγορά περίπου 700 εκατομμυρίων πολιτών.
Παρότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο της ΕΕ έχουν δώσει το πράσινο φως, η συμφωνία δεν μπορεί να τεθεί σε ισχύ χωρίς την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η σημερινή ψηφοφορία δεν αφορούσε την τελική επικύρωση, αλλά το αν το κείμενο θα εξεταστεί από το Δικαστήριο της ΕΕ ως προς τη συμβατότητά του με το ευρωπαϊκό δίκαιο — διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει έως και δύο χρόνια. Ορισμένοι ευρωβουλευτές εκτιμούν ότι μια τέτοια καθυστέρηση ισοδυναμεί πρακτικά με απόρριψη, ενώ δεν αποκλείεται το Δικαστήριο να ζητήσει και τροποποιήσεις, παρατείνοντας περαιτέρω το χρονοδιάγραμμα.
Διαδηλώσεις αγροτών και πολιτικές πιέσεις
Η ψηφοφορία πραγματοποιήθηκε υπό την πίεση μαζικών κινητοποιήσεων έξω από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο, όπου χιλιάδες αγρότες —κυρίως από τη Γαλλία— συγκεντρώθηκαν με εκατοντάδες τρακτέρ, διαμαρτυρόμενοι για τις επιπτώσεις της συμφωνίας στον αγροτικό τομέα. Στην περιοχή αναπτύχθηκαν ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις, ενώ πραγματοποιούνταν εκτεταμένοι έλεγχοι πρόσβασης.
Τις προηγούμενες ημέρες, ευρωβουλευτές από τους Πράσινους, τους Ευρωπαίους Συντηρητικούς και Μεταρρυθμιστές, καθώς και τους Πατριώτες για την Ευρώπη, είχαν επισκεφθεί τα μπλόκα των αγροτών, εκφράζοντας δημόσια την αντίθεσή τους στη συμφωνία ΕΕ–Mercosur.
Περιορισμένα περιθώρια για την Κομισιόν
Μετά την απόφαση του Κοινοβουλίου, οι επιλογές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι περιορισμένες. Θεωρητικά θα μπορούσε να προχωρήσει σε προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας έως ότου αποφανθεί το Δικαστήριο, ωστόσο μια τέτοια κίνηση θα όξυνε τη σύγκρουση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και θα επιβάρυνε τις θεσμικές ισορροπίες.
Στη Γαλλία, η αντίδραση δεν περιορίζεται πλέον μόνο στον αγροτικό κόσμο. Ορισμένα υπουργεία και τοπικές αρχές έχουν ανακοινώσει μέτρα για τον περιορισμό ή την απαγόρευση προϊόντων από τη Λατινική Αμερική στα σχολικά γεύματα. Ενδεικτικά, στον νομό Λουαρέ προγραμματίζεται ψηφοφορία για τη διακοπή προμηθειών κρέατος από χώρες της Mercosur για τα σχολικά κυλικεία, ενώ παρόμοια απόφαση έχει ληφθεί και στον νομό Κοτ-ντ’Ορ στη Βουργουνδία.
Οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν την αβεβαιότητα γύρω από το μέλλον της συμφωνίας, μετατρέποντας το ήδη μακρύ διαπραγματευτικό εγχείρημα σε μια ακόμη πιο περίπλοκη και πολιτικά φορτισμένη διαδικασία.