Οι Ηνωμένες Πολιτείες εντείνουν τις διπλωματικές πιέσεις προς τη Βολιβία, ζητώντας από την κυβέρνηση της Λα Πας να απελάσει πρόσωπα που θεωρούνται ύποπτα για κατασκοπεία υπέρ του Ιράν και να χαρακτηρίσει τους επίλεκτους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) ως τρομοκρατική οργάνωση.
Παράλληλα, σύμφωνα με πηγές με άμεση γνώση των επαφών, η Ουάσιγκτον επιδιώκει η Βολιβία να εντάξει στη λίστα τρομοκρατικών οργανώσεων τόσο τη λιβανέζικη Χεζμπολάχ όσο και τη Χαμάς, τις οποίες οι ΗΠΑ θεωρούν βασικούς συμμάχους και «πληρεξούσιους» της Τεχεράνης.
Η παρασκηνιακή αυτή πρωτοβουλία εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική των ΗΠΑ για ενίσχυση της γεωπολιτικής τους επιρροής στη Λατινική Αμερική και ταυτόχρονο περιορισμό της παρουσίας ανταγωνιστικών δυνάμεων στην περιοχή. Μετά από επιχείρηση νωρίτερα μέσα στον Ιανουάριο που είχε στόχο τη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, Αμερικανοί αξιωματούχοι φέρονται να πίεσαν και το Καράκας να μειώσει τη στρατηγική και οικονομική συνεργασία με το Ιράν, τερματίζοντας μια συμμαχία ετών. Από την πλευρά της, η βολιβιανή κυβέρνηση δηλώνει ότι δεν έχει ακόμη διαμορφώσει οριστική θέση, ενώ ούτε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ούτε η ιρανική αποστολή στον ΟΗΕ προχώρησαν σε σχόλια.
Η Βολιβία ως «κόμβος»
Αν και η Βολιβία μοιάζει εκ πρώτης όψεως απίθανη σκηνή για μια σύγκρουση επιρροής μεταξύ μεγάλων δυνάμεων, νυν και πρώην Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι έχει εξελιχθεί σε σημαντικό κόμβο διπλωματικών και μυστικών δραστηριοτήτων του Ιράν στη Λατινική Αμερική. Καθοριστικό ρόλο, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, παίζουν το χαλαρό πλαίσιο αντικατασκοπείας και η γεωγραφική θέση της χώρας, η οποία συνορεύει με κράτη όπου έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια απόπειρες επιθέσεων που αποδίδονται στη Χεζμπολάχ.
Ο Ρικ ντε λα Τόρε, πρώην ανώτατο στέλεχος της CIA, σημειώνει ότι η Βενεζουέλα παραμένει το βασικό κέντρο επιχειρήσεων του Ιράν στην ήπειρο, με τη Βολιβία και τη Νικαράγουα να λειτουργούν ως «δευτερεύοντες κόμβοι». Όπως επισημαίνει, το Ιράν και η Χεζμπολάχ τείνουν να αξιοποιούν χώρες με πιο ανεκτικό πολιτικό περιβάλλον, από όπου επεκτείνουν διακριτικά τη δράση τους σε γειτονικά, πιο στρατηγικά κράτη.
Πολιτική στροφή και ευκαιρία για την Ουάσιγκτον
Οι στενές σχέσεις Βολιβίας – Ιράν είχαν ενισχυθεί την περίοδο της διακυβέρνησης Έβο Μοράλες και συνεχίστηκαν επί προεδρίας Λουίς Άρσε, με έμφαση ακόμη και στη συνεργασία στον τομέα της άμυνας. Ωστόσο, η εκλογή του κεντρώου Ροντρίγκο Πας τον Οκτώβριο σηματοδότησε το τέλος δύο δεκαετιών κυριαρχίας της αριστεράς και, κατά την αμερικανική εκτίμηση, άνοιξε ένα «παράθυρο ευκαιρίας» για αναπροσανατολισμό της εξωτερικής πολιτικής της χώρας.
Η νέα κυβέρνηση, αντιμέτωπη με σοβαρά οικονομικά προβλήματα και πολιτικές ισορροπίες στο Κογκρέσο, επιχειρεί να αποκαταστήσει τις σχέσεις με τις ΗΠΑ και να προσελκύσει επενδύσεις. Η Ουάσιγκτον έχει χαιρετίσει δημόσια τη στροφή αυτή, εντάσσοντας μάλιστα τη Βολιβία σε προγράμματα χρηματοδότησης της Millennium Challenge Corporation.
Κλιμάκωση της εκστρατείας κατά του Ιράν
Η πίεση προς τη Βολιβία αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εκστρατείας των ΗΠΑ στη Λατινική Αμερική. Το Εκουαδόρ έχει ήδη χαρακτηρίσει τρομοκρατικές οργανώσεις τους IRGC, τη Χαμάς και τη Χεζμπολάχ, ενώ η Αργεντινή προχώρησε πρόσφατα σε ανάλογη κίνηση για τη Δύναμη Κουντς. Αμερικανική αντιπροσωπεία, με στελέχη του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και των υπηρεσιών πληροφοριών, επισκέφθηκε πρόσφατα τη Λα Πας για συνομιλίες επί του θέματος, ενώ εξετάζεται η επέκταση αντίστοιχων πιέσεων και σε χώρες όπως η Χιλή, το Περού και ο Παναμάς.
Μακρά παρουσία Χεζμπολάχ και IRGC
Οι αμερικανικές αρχές υποστηρίζουν ότι τόσο οι Φρουροί της Επανάστασης όσο και η Χεζμπολάχ διατηρούν εδώ και χρόνια ενεργό παρουσία στη Λατινική Αμερική. Μεταξύ των πιο πρόσφατων υποθέσεων συγκαταλέγεται φερόμενο σχέδιο δολοφονίας του Ισραηλινού πρέσβη στο Μεξικό, το οποίο αποτράπηκε το 2025 και αποδίδεται σε αξιωματικό της Δύναμης Κουντς με έδρα το Καράκας.
Παρά ταύτα, στο εσωτερικό των υπηρεσιών πληροφοριών υπάρχει συζήτηση για το πραγματικό μέγεθος και τη δομή της παρουσίας της Χεζμπολάχ στην περιοχή. Άλλοι μιλούν για καλά οργανωμένα δίκτυα χρηματοδότησης, ενώ άλλοι εκτιμούν ότι μέρος των χρημάτων προέρχεται από δωρεές της λιβανέζικης διασποράς χωρίς άμεσο κεντρικό συντονισμό. Όπως συνοψίζει ο ντε λα Τόρε, η ηγεσία της Χεζμπολάχ «δεν ελέγχει κάθε παράνομη δραστηριότητα, αλλά ωφελείται από ένα παγκόσμιο δίκτυο διευκολύνσεων στο οποίο η Λατινική Αμερική κατέχει σημαντική θέση».