Σε μείζονα δικαστική και διπλωματική σύγκρουση εξελίσσεται η ακύρωση του αμφιλεγόμενου προγράμματος απέλασης μεταναστών από τη Βρετανία στη Ρουάντα. Η κυβέρνηση της αφρικανικής χώρας κατέθεσε προσφυγή στο Μόνιμο Διαιτητικό Δικαστήριο της Χάγης, κατηγορώντας το Λονδίνο για αθέτηση συμβατικών υποχρεώσεων μετά την απόφαση του Πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ να τερματίσει οριστικά τη συμφωνία το 2024.
Στο επίκεντρο της προσφυγής βρίσκονται οι οικονομικές ρήτρες της συμφωνίας που είχε υπογραφεί από την προηγούμενη βρετανική κυβέρνηση. Η Ρουάντα υποστηρίζει ότι η Βρετανία επιχείρησε μονομερώς να αποφύγει την καταβολή δύο δόσεων, ύψους 50 εκατομμυρίων λιρών έκαστη, που ήταν προγραμματισμένες για το 2025 και το 2026. Παρά την ετοιμότητα του Κιγκάλι για επαναδιαπραγμάτευση, οι συνομιλίες κατέρρευσαν, με τη Ρουάντα να επιμένει πλέον ότι τα ποσά αυτά παραμένουν ληξιπρόθεσμα και απαιτητά.
Διπλωματικό «ψύχος» και γεωπολιτικές προεκτάσεις
Η δικαστική διαμάχη έρχεται σε μια στιγμή που οι σχέσεις των δύο χωρών βρίσκονται στο ναδίρ. Η ένταση πυροδοτήθηκε περαιτέρω όταν το Λονδίνο πάγωσε μέρος της αναπτυξιακής βοήθειας προς τη Ρουάντα, λόγω καταγγελιών για εμπλοκή της χώρας στον πόλεμο στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό. Η βρετανική πλευρά κατηγορεί το Κιγκάλι για στήριξη των ανταρτών M23, κατηγορία που η Ρουάντα αρνείται κατηγορηματικά, συνδέοντας την πίεση που δέχεται με τη γενικότερη μεταβολή της βρετανικής εξωτερικής πολιτικής.
Ένα επικίνδυνο προηγούμενο
Η υπόθεση αυτή ξεπερνά τα όρια μιας απλής οικονομικής διαφοράς, καθώς ενέχει σοβαρούς κινδύνους για τη διεθνή εικόνα και των δύο πλευρών:
Για τη Βρετανία: Υπάρχει ο κίνδυνος να κληθεί να καταβάλει υπέρογκα ποσά για ένα πρόγραμμα που απέστειλε μόλις τέσσερα άτομα, αναθερμαίνοντας την κριτική για σπατάλη του δημόσιου χρήματος.
Για τη Ρουάντα: Η προσφυγή αποτελεί μια προσπάθεια να κατοχυρωθεί ως αξιόπιστος συμβαλλόμενος σε διεθνείς συμφωνίες, διεκδικώντας τα δικαιώματά της έναντι μιας μεγάλης δύναμης.
Η απόφαση του διαιτητικού δικαστηρίου αναμένεται με ενδιαφέρον, καθώς θα αποτελέσει πρόκριμα για το πώς θα αντιμετωπίζονται στο μέλλον παρόμοιες ακυρώσεις διακρατικών συμφωνιών για το μεταναστευτικό.