Τα σχέδια της ιρανικής ηγεσίας για την αντιμετώπιση ενδεχόμενης στρατιωτικής επίθεσης από τις Ηνωμένες Πολιτείες αναλύουν οι New York Times, σε μια περίοδο κατά την οποία η ένταση στην περιοχή κλιμακώνεται και τα σενάρια σύγκρουσης επανέρχονται στο προσκήνιο.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, από τις αρχές Ιανουαρίου, εν μέσω εσωτερικών διαδηλώσεων και αυξημένων απειλών από την Ουάσιγκτον, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ ανέθεσε σε στενό του συνεργάτη, τον Αλί Λαριτζάνι, κεντρικό ρόλο στη διαχείριση της κρίσης. Ο 67χρονος πολιτικός, πρώην διοικητής του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης και επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, φέρεται να έχει αναλάβει ουσιαστικά τον συντονισμό των κρίσιμων αποφάσεων.
Κατά την ίδια πηγή, η ενίσχυση του ρόλου του Λαριτζάνι έχει περιορίσει τη δημόσια επιρροή του προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν, ο οποίος, όπως σημειώνεται, αντιμετώπισε μια δύσκολη χρονιά στην εξουσία και έχει δηλώσει κατ’ επανάληψη ότι δεν θεωρεί εαυτόν πολιτικό ηγέτη με την κλασική έννοια.
Το ρεπορτάζ βασίζεται σε συνεντεύξεις με έξι ανώτερους Ιρανούς αξιωματούχους, τρία μέλη των Φρουρών της Επανάστασης και δύο πρώην διπλωμάτες, οι οποίοι μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ο Λαριτζάνι διαδραμάτισε ρόλο στην καταστολή των πρόσφατων διαδηλώσεων, συντονίζει επαφές με συμμάχους όπως η Ρωσία και με περιφερειακούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων το Κατάρ και το Ομάν, ενώ επιβλέπει και τις διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα.
Σε συνέντευξή του στο Al Jazeera, κατά την επίσκεψή του στο Κατάρ, ο Λαριτζάνι δήλωσε ότι η χώρα είναι προετοιμασμένη για κάθε ενδεχόμενο. «Δεν επιδιώκουμε τον πόλεμο και δεν θα τον ξεκινήσουμε. Αν όμως μας επιβληθεί, θα ανταποκριθούμε», ανέφερε.
Οι οδηγίες του Χαμενεΐ
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ έχει δώσει οδηγίες για την ενίσχυση της θεσμικής συνέχειας σε περίπτωση πολεμικής σύγκρουσης ή απόπειρας στοχοποίησης της ηγεσίας. Φέρεται να έχει ορίσει πολλαπλά επίπεδα διαδοχής για βασικές στρατιωτικές και κυβερνητικές θέσεις, ζητώντας από κορυφαίους αξιωματούχους να ορίσουν αναπληρωτές, ώστε να διασφαλιστεί η λειτουργία του κρατικού μηχανισμού σε ακραίο σενάριο.
Παράλληλα, στον στενό κύκλο του ανώτατου ηγέτη περιλαμβάνονται ανώτατοι στρατιωτικοί και πολιτικοί αξιωματούχοι, οι οποίοι συμμετέχουν στον σχεδιασμό για την αντιμετώπιση τόσο εξωτερικών απειλών όσο και εσωτερικών προκλήσεων.
Στρατιωτική ετοιμότητα
Κατά το ίδιο δημοσίευμα, το Ιράν λειτουργεί με την παραδοχή ότι μια αμερικανική επίθεση είναι πιθανή, ακόμη και αν οι διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα συνεχίζονται. Οι ένοπλες δυνάμεις φέρονται να βρίσκονται σε υψηλό επίπεδο ετοιμότητας.
Πληροφορίες κάνουν λόγο για μετακινήσεις εκτοξευτών βαλλιστικών πυραύλων προς τα δυτικά σύνορα με το Ιράκ και προς τις νότιες ακτές στον Περσικό Κόλπο, εντός εμβέλειας πιθανών στόχων στην περιοχή. Παράλληλα, σε περίπτωση πολέμου, προβλέπεται η ανάπτυξη δυνάμεων ασφαλείας και μονάδων της πολιτοφυλακής Basij στις μεγάλες πόλεις, με στόχο την αποτροπή εσωτερικών αναταραχών.
Σενάρια πολιτικής διαδοχής
Πέραν της στρατιωτικής προετοιμασίας, το δημοσίευμα αναφέρεται και σε εσωτερικές συζητήσεις για την πολιτική επιβίωση του συστήματος σε περίπτωση απώλειας κορυφαίων ηγετών. Στα ονόματα που φέρονται να εξετάζονται για αυξημένο ρόλο συγκαταλέγονται, εκτός του Λαριτζάνι, ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου και πρώην στρατιωτικός διοικητής Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, καθώς και ο πρώην πρόεδρος Χασάν Ρουχανί.
Το σκεπτικό, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, είναι ότι πρόκειται για πρόσωπα με πολιτικό και θεσμικό υπόβαθρο που θα μπορούσαν να διαχειριστούν μεταβατική περίοδο, περιορίζοντας ενδεχόμενες εσωτερικές αντιδράσεις.
Οι εξελίξεις αυτές καταγράφονται σε μια συγκυρία έντονης γεωπολιτικής ρευστότητας, με το ενδεχόμενο στρατιωτικής κλιμάκωσης να παραμένει ανοικτό, ενώ παράλληλα συνεχίζονται οι διπλωματικές επαφές για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.