Εγκλωβισμένοι Αμερικανοί τουρίστες στο θέρετρο Πουέρτο Βαγιάρτα ζητούν απομάκρυνση από αυτό που περιγράφουν ως «εμπόλεμη ζώνη», την ώρα που ακυρώνονται πτήσεις και καταγράφονται σκηνές εκτεταμένης βίας στη Γκουανταλαχάρα, μία από τις πόλεις που έχουν επιλεγεί να φιλοξενήσουν το επερχόμενο Παγκόσμιο Κύπελλο της FIFA. Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση του Μεξικού κάνει λόγο για ιστορική επιτυχία στη μάχη κατά των καρτέλ ναρκωτικών.
Τα αιματηρά αντίποινα του οργανωμένου εγκλήματος για τον θάνατο του βαρόνου των ναρκωτικών Νεμέσιο Οσεγκέρα Θερβάντες, γνωστού ως «Ελ Μέντσο», έχουν προκαλέσει εκτεταμένη αποσταθεροποίηση. Σύμφωνα με αναλυτές, η κατάσταση δεν περιορίζεται σε ένα απλό κύμα βίας, αλλά προσομοιάζει σε ευρείας κλίμακας σύγκρουση που έχει παραλύσει τις δημόσιες συγκοινωνίες, τις αερομεταφορές και την οικονομική δραστηριότητα σε τουλάχιστον δώδεκα πολιτείες.
Το Υπουργείο Άμυνας του Μεξικού ανακοίνωσε ότι κατά τη διάρκεια επιχείρησης των Ειδικών Δυνάμεων του Μεξικανικού Στρατού, με τη συνδρομή αεροσκαφών της Πολεμικής Αεροπορίας και της Δύναμης Άμεσης Αντίδρασης της Εθνοφρουράς, κατασχέθηκαν όπλα, μεταξύ των οποίων και εκτοξευτές πυραύλων.
Το Καρτέλ Νέας Γενιάς του Χαλίσκο (CJNG), το οποίο ηγείτο ο «Ελ Μέντσο», φέρεται να διακινούσε κοκαΐνη, μεθαμφεταμίνες, φαιντανύλη και μετανάστες προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το καρτέλ είχε γίνει διαβόητο για τη χρήση drones και αυτοσχέδιων εκρηκτικών μηχανισμών, καθώς και για επιθέσεις εναντίον μεξικανικών δυνάμεων ασφαλείας, όπως η κατάρριψη στρατιωτικού ελικοπτέρου το 2015 και η αποτυχημένη απόπειρα δολοφονίας του αρχηγού της αστυνομίας της Πόλης του Μεξικού, Ομάρ Γκαρσία Χαρφούς.
Σύμφωνα με την επίσημη εκδοχή, στρατιωτικές δυνάμεις που επιχειρούσαν τη σύλληψη μελών του καρτέλ δέχθηκαν πυρά και ανταπέδωσαν. Κατά την επιχείρηση σκοτώθηκαν τέσσερα φερόμενα μέλη του καρτέλ και τραυματίστηκαν τρία ακόμη, μεταξύ των οποίων και ο Οσεγκέρα Θερβάντες, ο οποίος υπέκυψε στα τραύματά του κατά τη μεταφορά του με ελικόπτερο σε νοσοκομείο. Δύο ακόμη άτομα συνελήφθησαν.
Σε δώδεκα πολιτείες αναφέρθηκαν πύρινα οδοφράγματα, λεηλασίες και πυρπολισμοί καταστημάτων και τραπεζικών υποκαταστημάτων. Αεροπορικές εταιρείες, μεταξύ των οποίων η Air Canada, η United Airlines και η American Airlines, ακύρωσαν πτήσεις προς το Χαλίσκο. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ των ΗΠΑ και η βρετανική κυβέρνηση εξέδωσαν ταξιδιωτικές οδηγίες, καλώντας τους πολίτες τους να παραμείνουν σε ασφαλείς χώρους εφόσον βρίσκονται σε πολιτείες όπως το Χαλίσκο, η Ταμαουλίπας, η Μιτσοακάν, το Γκερέρο και το Νουέβο Λεόν.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν επικηρύξει τον «Ελ Μέντσο» με αμοιβή 15 εκατομμυρίων δολαρίων για πληροφορίες που θα οδηγούσαν στη σύλληψή του. Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολίν Λίβιτ, δήλωσε ότι αποτελούσε «κορυφαίο στόχο» για τις κυβερνήσεις του Μεξικού και των Ηνωμένων Πολιτειών στο πλαίσιο της καταπολέμησης της διακίνησης φαιντανύλης. Σύμφωνα με αμερικανικές αρχές, οι ΗΠΑ παρείχαν πληροφορίες που συνέβαλαν στην επιχείρηση εναντίον του.
Ο Νεμέσιο Οσεγκέρα Θερβάντες ξεκίνησε από τη δυτική πολιτεία Μιτσοακάν και εξελίχθηκε σε ηγετική μορφή του Καρτέλ Νέας Γενιάς του Χαλίσκο. Μετανάστευσε παράτυπα στις Ηνωμένες Πολιτείες τη δεκαετία του 1980, όπου συνελήφθη για υποθέσεις ναρκωτικών και καταδικάστηκε σε πολυετή φυλάκιση. Μετά την απέλασή του στο Μεξικό, εντάχθηκε εκ νέου σε κυκλώματα διακίνησης ναρκωτικών και φέρεται να επωφελήθηκε από την αποδυνάμωση του καρτέλ Σιναλόα, μετά την έκδοση του ηγέτη του, Χοακίν «Ελ Τσάπο» Γκουσμάν, στις ΗΠΑ.
Η κυβέρνηση της προέδρου του Μεξικού, Κλαούντια Σάινμπαουμ, επισημαίνει ότι η επιχείρηση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο εντατικοποίησης της δράσης κατά των καρτέλ, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ουάσιγκτον ζητεί αυστηρότερα μέτρα για τον περιορισμό της μετανάστευσης και της διακίνησης φαιντανύλης.