Συμπληρώνοντας τέσσερα χρόνια από τη ρωσική εισβολή του 2022, ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει μετατραπεί σε μια δομική πραγματικότητα της διεθνούς πολιτικής, ανατρέποντας τις μεταψυχροπολεμικές βεβαιότητες της Ευρώπης.
Παρά τις αρχικές προβλέψεις για ταχεία πτώση του Κιέβου, η ουκρανική αντίσταση με τη δυτική στήριξη ανάγκασε τη Μόσχα σε αναδίπλωση, χωρίς όμως ο Βλαντιμίρ Πούτιν να εγκαταλείψει τον στόχο της πλήρους υποταγής της χώρας, την οποία θεωρεί «προϊόν της σοβιετικής εποχής» και αναπόσπαστο κομμάτι του ρωσικού κόσμου.
Η αποτυχία της οικονομικής πίεσης και η νέα «πολεμική οικονομία»
Ένα από τα βασικά συμπεράσματα που η Δύση δυσκολεύεται να αποδεχθεί είναι ότι η οικονομική πίεση δεν εγγυάται τη συνθηκολόγηση. Το Κρεμλίνο, θωρακισμένο από ένα αυταρχικό σύστημα, κατάφερε να απορροφήσει το σοκ των κυρώσεων, μετατρέποντας τη Ρωσία σε μια πολεμική οικονομία και ανακατευθύνοντας το εμπόριο προς μη δυτικούς εταίρους. Μάλιστα, η στρατηγική συνεργασία με το Ιράν —με τη χρήση drones σε ουκρανικές πόλεις— αποδεικνύει ότι ο πόλεμος δεν απομόνωσε τη Ρωσία, αλλά επιτάχυνε τη συγκρότηση εναλλακτικών συμμαχιών κατά της δυτικής επιρροής.
Τα όρια της «σταδιακής» αποτροπής
Η δυτική βοήθεια προς το Κίεβο, αν και ξεπέρασε τα 200 δισεκατομμύρια δολάρια, δόθηκε συχνά με δισταγμό και σε δόσεις, υπό τον φόβο της κλιμάκωσης. Αυτή η «σταδιακή αποτροπή» έστειλε το λάθος μήνυμα στη Μόσχα: ότι οι κόκκινες γραμμές της Δύσης είναι διαπραγματεύσιμες. Για αναθεωρητικές δυνάμεις που αντιλαμβάνονται την ασφάλεια με όρους ισχύος, η αυτοσυγκράτηση ερμηνεύεται ως αδυναμία και η μετρημένη απάντηση ως ευκαιρία για περαιτέρω επιθετικότητα.
Η απειλή της «κανονικοποίησης» και οι επιπτώσεις για το Ισραήλ
Η κόπωση της διεθνούς κοινής γνώμης λειτουργεί υπέρ του Κρεμλίνου, καθώς οι δημοκρατίες δυσκολεύονται να διατηρήσουν μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις όταν το ενδιαφέρον των ψηφοφόρων ατονεί. Για το Ισραήλ, οι εξελίξεις αυτές έχουν άμεσο αντίκτυπο: η στρατιωτική συνεργασία Ρωσίας-Ιράν στην Ουκρανία αναβαθμίζει τις ιρανικές δυνατότητες που απειλούν την περιοχή, ενώ η ρωσική ανοχή στην παρουσία του Ιράν στη Συρία περιπλέκει την ισραηλινή ασφάλεια.
Το δίδαγμα της τετραετίας είναι σκληρό: το διεθνές σύστημα παραμένει αντιδραστικό αντί για προληπτικό. Η επιβίωση της Ουκρανίας είναι ένας άθλος εθνικής αντοχής, αλλά δεν αρκεί για να αποκαταστήσει την παγκόσμια τάξη. Αν η Δύση θέλει να διασφαλίσει τις αξίες της, πρέπει να καταλάβει ότι η αποτροπή απαιτεί καθαρή στρατηγική και αποφασιστική ισχύ, όχι μόνο διακηρύξεις. Όσο περισσότερο αγνοούνται αυτά τα μαθήματα, τόσο πιο ακριβό θα γίνει το τίμημα στο μέλλον.