Η στρατιωτική σύγκρουση που πυροδότησε η επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν εκτιμάται ότι θα έχει βαρύτερες οικονομικές συνέπειες για την Ευρώπη και την Ασία σε σχέση με τις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες, κυρίως λόγω της εξάρτησής τους από εισαγόμενη ενέργεια. Αναλυτές επισημαίνουν ότι η αμερικανική οικονομία εμφανίζεται σχετικά πιο ανθεκτική, χάρη στη μεγάλη εγχώρια παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, οι ΗΠΑ καταγράφουν εξαγωγικό πλεόνασμα στο φυσικό αέριο από το 2017 και στο πετρέλαιο από το 2020, γεγονός που επιτρέπει στον ενεργειακό τους κλάδο να επωφελείται από την άνοδο των διεθνών τιμών. Παρά ταύτα, η αύξηση του κόστους καυσίμων αναμένεται να επιβαρύνει τα αμερικανικά νοικοκυριά, αυξάνοντας το κόστος ζωής.
Αντίθετα, οι οικονομίες της Ευρώπης και της Ασίας, που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές ενέργειας, αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο πληθωριστικών πιέσεων. Οι τιμές του φυσικού αερίου στις αγορές αυτές είναι πιο ασταθείς και έχουν ήδη σημειώσει σημαντική άνοδο, επηρεάζοντας κρίσιμους τομείς της παραγωγής.
Το ξέσπασμα του πολέμου προκάλεσε ισχυρό ράλι στις αγορές ενέργειας, με το αργό πετρέλαιο Brent να αυξάνεται σχεδόν κατά 30% μέσα σε μία εβδομάδα και τις τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη να καταγράφουν άνοδο περίπου 65%. Η εκτίναξη αποδίδεται κυρίως στους φόβους για διαταραχές στις μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ, ενός από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαύλους παγκοσμίως.
Εάν οι τιμές διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα, αναμένεται να ενισχύσουν τον πληθωρισμό, να μειώσουν την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και να επιβραδύνουν την οικονομική ανάπτυξη σε παγκόσμιο επίπεδο. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, οι κεντρικές τράπεζες ενδέχεται να διατηρήσουν υψηλά επιτόκια για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, προκειμένου να συγκρατήσουν τις πληθωριστικές πιέσεις.
Ιδιαίτερα εκτεθειμένες θεωρούνται ευρωπαϊκές οικονομίες όπως η Ιταλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, που βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στις εισαγωγές φυσικού αερίου. Αναλύσεις δείχνουν ότι το ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να αυξήσει αισθητά τον πληθωρισμό σε αυτές τις χώρες τους επόμενους μήνες.
Αντίστοιχα ευάλωτες είναι μεγάλες ασιατικές οικονομίες όπως η Κίνα, η Ινδία και η Νότια Κορέα, οι οποίες εισάγουν σημαντικές ποσότητες πετρελαίου και φυσικού αερίου από τον Περσικό Κόλπο. Ωστόσο, η Κίνα διαθέτει μεγάλα στρατηγικά αποθέματα και τη δυνατότητα να διαφοροποιήσει τις εισαγωγές της, γεγονός που ενδέχεται να μετριάσει τις πιέσεις.
Την ίδια στιγμή, χώρες που είναι καθαροί εξαγωγείς ενέργειας, όπως η Νορβηγία και ο Καναδάς, αναμένεται να επωφεληθούν από την άνοδο των τιμών. Οι ΗΠΑ, χάρη στην ανάπτυξη της παραγωγής σχιστολιθικού πετρελαίου και αερίου τις τελευταίες δύο δεκαετίες, έχουν μετατραπεί σε μία από τις ισχυρότερες ενεργειακές δυνάμεις παγκοσμίως.
Παρά τη σχετική ανθεκτικότητα της αμερικανικής οικονομίας, η άνοδος των τιμών καυσίμων ήδη επηρεάζει τους καταναλωτές. Η τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ έχει αυξηθεί αισθητά, ενώ το αργό πετρέλαιο κινείται πλέον κοντά στα 116 δολάρια το βαρέλι, επίπεδα που ενισχύουν τις ανησυχίες για περαιτέρω επιβάρυνση των νοικοκυριών.
Οι εξελίξεις αυτές δημιουργούν πρόσθετες προκλήσεις για τις κυβερνήσεις και τις κεντρικές τράπεζες, καθώς ένα νέο ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να διατηρήσει τον πληθωρισμό σε υψηλά επίπεδα και να καθυστερήσει την προγραμματισμένη χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής σε πολλές μεγάλες οικονομίες.